صاحب‌خبر - هر سال با آغاز فصل نقل‌وانتقالات مسکن، سناریویی تکراری در بازار مسکن آغاز می‌شود؛ دلالان و سفته‌بازان با فضاسازی و دامن زدن به انتظارات تورمی، بر طبل گرانی بیشتر می‌کوبند و تلاش می‌کنند افزایش قیمت را نشانه رونق بازار جلوه دهند.
اما واقعیت اقتصاد چیز دیگری است، رونق واقعی با افزایش قدرت خرید مردم، ساخت‌وساز مولد، سرمایه‌گذاری سالم و انجام معاملات واقعی شکل می‌گیرد؛ نه با جهش‌های قیمتی که نتیجه آن حذف خریدار مصرفی، کاهش معاملات و عمیق‌تر شدن رکود است.
بازاری که در آن بخش بزرگی از مردم توان خرید یا حتی اجاره مسکن را از دست می‌دهند، رونق ندارد؛ گرفتار رکود تورمی است. در چنین بازاری ممکن است قیمت‌ها بالا برود، اما تعداد معاملات کاهش یابد و سرمایه‌ها به جای حرکت به سمت تولید، در چرخه سوداگری گرفتار شوند.
البته مشکل فقط وجود دلالان نیست. دلالان زمانی قدرت پیدا می‌کنند که بستر فعالیت آنها فراهم باشد. وقتی سیاست‌گذاری روشن، برنامه عملی، نظارت مؤثر و ابزارهای کنترل سوداگری وجود نداشته باشد، بازار مسکن به میدان بازی سفته‌بازان تبدیل می‌شود.
دلالان علت اصلی همه مشکلات بازار نیستند، اما از آشفتگی موجود بیشترین سود را می‌برند. آنها از خلاهای مدیریتی استفاده می‌کنند، قیمت‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند و از شرایطی بهره می‌گیرند که در آن فعالیت‌های غیرمولد گاهی سودآورتر از تولید و سرمایه‌گذاری واقعی است.
در این میان، دولت نیز مسئولیت سنگینی دارد. سال‌هاست وعده ساماندهی بازار مسکن، مقابله با سوداگری و ایجاد شفافیت داده می‌شود، اما نتیجه عملی آن هنوز نتوانسته آرامش و ثبات را به این بازار بازگرداند. دولتی که نتواند نقش تنظیم‌گر و ناظر موثر را ایفا کند، ناخواسته میدان را برای کسانی باز می‌گذارد که از بی‌ثباتی سود می‌برند.
رسانه‌ها نیز در این میان نقش مهمی دارند. رسانه مستقل باید صدای مردم، مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان واقعی باشد، نه بازتاب‌دهنده فضایی که تنها به سود گروه‌های خاص تمام می‌شود. رسانه‌ای که استقلال خود را از دست بدهد، به جای روشن کردن واقعیت، ممکن است به تکرار همان روایتی کمک کند که سوداگران به آن نیاز دارند.
نتیجه این چرخه روشن است: گرانی بیشتر، کاهش قدرت خرید مردم، رکود معاملات، خروج سرمایه از بخش‌های مولد و کاهش انگیزه برای تولید.
دلالان شاید در کوتاه‌مدت از آشفتگی بازار سود ببرند، اما هیچ بازاری بدون حضور مصرف‌کننده واقعی پایدار نمی‌ماند. اقتصادی که در آن سوداگری بر تولید پیشی بگیرد، در نهایت همه را متضرر خواهد کرد.
مسکن باید سرپناه مردم باشد، نه میدان رقابت سوداگرانی که از بی‌سامانی سود می‌برند.
تا زمانی که سیاست‌گذاری درست، نظارت مؤثر و حمایت از تولید جای خود را پیدا نکند، داستان بازار مسکن تکرار خواهد شد؛ داستانی که در آن مردم هزینه می‌پردازند و سوداگران جشن می‌گیرند.
 ∎​