جام جهاني هميشه فقط محل رقابت تيمها نيست. گاهي دوربينها چيزهايي فراتر از فوتبال را ثبت ميكنند؛ آدمها را، رفتارها را، واكنشها را و تصويري را كه هر ملت از خود به نمايش ميگذارد. اين روزها تيم ملي فوتبال ايران در گروه G رقابتهاي جام جهاني ۲۰۲۶ حضور دارد. مليپوشان كشورمان در نخستين ديدار خود برابر نيوزيلند به تساوي ۲-۲ رسيدند و در دومين مسابقه نيز مقابل بلژيك به تساوي بدون گل دست يافتند؛ نتيجهاي كه اميدهاي صعود را همچنان زنده نگه داشته است. اكنون ايران با دو امتياز در رتبه دوم جدول قرار دارد و مصر با چهار امتياز صدرنشين گروه است. ديدار سرنوشتساز ايران و مصر نيز ساعت ۳۰: 6 صبح روز شنبه ششم تير ماه برگزار خواهد شد. اما در كنار اتفاقهاي داخل زمين، اين روزها تصاوير و ويديوهايي نيز از سكوها و اطراف ورزشگاه محل برگزاري مسابقات منتشر ميشود؛ تصاويري كه گاه بيش از نتيجه مسابقه ذهن مخاطب را درگير ميكند.
سالهاست ايرانيان در نقاط مختلف جهان زندگي ميكنند. از هامبورگ و نورنبرگ گرفته تا ونكوور، سيدني، دوبي و دهها شهر ديگر. بسياري از آنها در دانشگاهها، شركتها، مراكز علمي، فرهنگي و اقتصادي حضور دارند و در سالهاي گذشته تصويري از توانايي، دانش، فرهنگ و تمدن ايراني را به نمايش گذاشتهاند، به همين دليل هرگاه نام ايران در يك رويداد جهاني مطرح ميشود، طبيعي است كه نگاهها فقط متوجه 11 بازيكن حاضر در زمين نباشد. شايد به همين دليل است كه گاهي ديدن برخي رفتارها در سكوها يا اطراف ورزشگاه، براي بسياري از ايرانيان داخل و حتي خارج از كشور خوشايند نيست. نه به اين دليل كه همه بايد يكسان فكر كنند يا يكسان رفتار كنند، بلكه به اين دليل كه جهان بيرون از ما، جزييات پيچيده جامعه ايران را نميشناسد. آنچه ديده ميشود، همان تصويري است كه در چند ثانيه از قاب دوربين عبور ميكند.
در همين رقابتهاي جام جهاني ۲۰۲۶ نيز يكي از تصاويري كه بازتاب گستردهاي در رسانههاي جهان داشت، مربوط به هواداران ژاپني بود. پس از پايان يكي از مسابقات، گروهي از تماشاگران ژاپني با كيسههايي در دست، سكوهاي ورزشگاه را ترك نكردند؛ آنها زبالههاي باقيمانده اطراف صندليها و راهروها را جمعآوري كردند و محيط ورزشگاه را تميز تحويل دادند. آن تصاوير ميليونها بار ديده و در رسانههاي مختلف جهان بازنشر شد. جالب اينجاست كه در آن روز تنها نتيجه مسابقه ژاپن مورد توجه قرار نگرفت، بلكه رفتار هواداران اين كشور نيز به اندازه عملكرد تيم مليشان ديده شد. آنها در كنار بازيكنان، بخشي از فرهنگ و سبك زندگي مردم كشورشان را به نمايش گذاشتند. بسياري از مردم جهان شايد نتيجه آن مسابقه را از خاطر ببرند، اما آن رفتار مسوولانه و محترمانه را به ياد خواهند آورد. به همين دليل اميدوارم در ديدار پيش روي ايران و مصر و در ادامه اين رقابتها، آنچه از ايرانيان حاضر در ورزشگاهها و اطراف آنها در قاب رسانههاي جهان ثبت ميشود، تصويري باشد كه با فرهنگ، ادب، مسووليتپذيري و پيشينه تمدني ايران همخواني بيشتري داشته باشد؛ تصاويري كه ديدن و بازنشر آنها براي همه ما مايه افتخار باشد. نكته ديگري نيز وجود دارد كه نبايد از آن غافل شد. تيم ملي فوتبال ايران در شرايطي پا به اين مسابقات گذاشت كه جامعه ايران روزهاي آساني را پشت سر نگذاشته بود. ما روزهايي پرالتهاب، همراه نگرانيها، محدوديتها و دشواريهاي فراوان را تجربه كرديم. طبيعي است كه چنين شرايطي بر روحيه عمومي جامعه و حتي بر فضاي ورزش نيز تاثير بگذارد. با اين حال، مليپوشان ايران در دو ديدار نخست خود نشان دادند كه با انگيزه، تمركز و اعتمادبهنفس وارد اين رقابتها شدهاند. تساوي برابر نيوزيلند و سپس متوقف كردن تيم قدرتمند بلژيك، آنهم در شرايطي كه بسياري از تيمها تحتتاثير حواشي و فشارهاي بيروني قرار ميگيرند، نشان داد كه بازيكنان تيم ملي با شخصيت حرفهاي و روحيهاي قابل احترام در اين رقابتها حاضر شدهاند. فارغ از نتيجه نهايي مسابقات، همين توانايي براي حفظ تمركز و رقابت در بالاترين سطح فوتبال جهان، در شرايطي كه كشور روزهاي درگير جنگ و دشواري را پشت سر گذاشته است، ارزشمند و قابل تقدير است. تيم ملي ايران برابر نيوزيلند و بلژيك نشان داد كه آمده است تا رقابت كند، نه صرفا براي حضور در مسابقات. بازيكنان با شجاعت، انسجام و انگيزه در زمين ظاهر شدند و همين مساله ميتواند براي ميليونها ايراني در داخل و خارج از كشور اميدواركننده باشد.
اكنون در گام نخست، همه اميدواريم تيم ملي فوتبال كشورمان بتواند از مرحله گروهي اين رقابتها صعود كند، اما در كنار نتيجه ديدار برابر مصر، موضوع ديگري نيز اهميت دارد؛ تصويري كه از ايران و ايرانيان در اين رويداد جهاني به نمايش گذاشته ميشود. در دنياي امروز، ملتها بيش از آنكه با كتابهاي تاريخ شناخته شوند، با تصاوير شناخته ميشوند. يك ويديوي چندثانيهاي گاهي بيش از صدها صفحه تحليل و توضيح ديده ميشود، به همين دليل رفتار افراد در چنين صحنههايي اهميت پيدا ميكند. ايران كشوري با پيشينهاي چند هزار ساله، ادبياتي بزرگ، فرهنگي غني و مردمي شناخته شده به مهماننوازي، مدارا و گفتوگو است. حفظ اين تصوير، مسووليتي است كه تنها برعهده بازيكنان تيم ملي نيست؛ هر ايراني در هر نقطه از جهان ميتواند در شكلگيري آن سهم داشته باشد. شايد به همين دليل باشد كه مسابقه پيش روي ايران و مصر فقط يك بازي فوتبال نيست. فرصتي است كه بار ديگر ميليونها نفر در سراسر جهان نام ايران را بشنوند و آن را در قاب تلويزيونها ببينند. اينكه از اين فرصت چه تصويري به يادگار بماند، موضوعي است كه فراتر از جدول مسابقات، تعداد امتيازات و نتيجه نهايي بازيها اهميت پيدا ميكند. فوتبال تمام ميشود، جام به پايان ميرسد و نتايج در حافظه تاريخ ثبت ميشوند، اما تصويري كه ملتها از خود به جهان ارايه ميكنند، معمولا ماندگارتر از نتيجه يك مسابقه است.