به گزارش خبرنگار ایرنا، پردهخوانی یا نقاشی قهوهخانهای نوعی نقاشی است که روی پرده، چند صحنه همزمان با رنگهایی تند تصویر میشود و پردهخوان با حرکت و شعر و گفتار، آن را روایت میکند.
این هنر دلنشین، در شمار میراث ناملموس مردم ایران است و بسیاری از ایرانیان بویژه آنها که اکنون سالهای میانسالی را میگذرانند، نشستن پای پردهخوانی واقعه عاشورا، سوگ سیاوش، داستان رستم و سهراب و دیگر داستانهای مذهبی را در حافظه دارند.
اما در گذر سالها و در رقابت با دنیای پر رنگ و حرکت و متنوع و متکثر تصاویر ویدئویی، رفته رفته به پستوی فراموشی رفتند.
حالا یک مرکز نوآوری در شیراز با حمایت ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس با برپایی یک رویداد خلاقانه، تلاش میکنند تا به احیا و باززندهسازی و البته پویایی محتوایی این سبک از نقاشی و قصهگویی ایرانی بپردازند.
«پرده نو» برای زندهسازی پرده خوانی
این رویداد ملی، «پرده نو» نامگذاری شده و به گفته دبیر علمی آن، قرار است با پشتوانه ایدههایی از دل دنیای کهن از دنیای مدرن عبور کند و پدیده تازهای را رقم بزند.
زینب ذوالفقای گفت: رویداد پرده نو که با هدف احیای نقاشی قهوهخانهای و پردهخوانی برگزار شده، کمک می کند تا میراث کهنی که در حال از دست رفتن هستند و نسل جدید از آنها اطلاعی ندارند یا به آنها پشت کردهاند، دوباره زنده شوند و در جریان قرار گیرد.
او با اشاره به فراگیری تکنولوژی هوش مصنوعی، ادامه داد: بخشی از آیین های کهن میتوانند توسط ابزارهای دنیای مدرن و تکنولوژیک پیاده سازی شوند و در اختیار عموم مردم قرار گیرند.
به گفته دبیر علمی این رویداد، پرده نو قرار است همزمان با محرم و صفر امسال، از واقعه عاشورا آغاز شود و پس از آن، با پردهخوانی آرش کمانگیر ادامه یابد.
فرم و محتوای مورد نیاز امروز در قالب ثابت پردهخوانی سنتی
طی چند دهه گذشته، پردهخوانی قدم به قدم، تا مرز فراموشی به عقب رفته و بسیاری از کودکان، نوجوانان و حتی جوانان کشور به کلی با این هنر سنتی آشنایی ندارند یا آن را با نقالی یکی میانگارند.
اگر چه تیم نوآور شیرازی و معاونت صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، برگزاری رویداد نوآورانه پرده نو را با هدف احیای این هنر سنتی کلید زدهاند، اما این نکته را در مرکز توجه خود قرار دادهاند، که هنرهای سنتی برای زندهماندن نیازمند نیازمند سازگاری با سلیقه و نیازهای مردمان دنیای امروز هستند.
به عقیده مجید سلیمی، معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، همه رشتههای صنایع دستی در حال تحول هستند؛ اگر نتوانند خود را سازگار کنند، از بین می رود، برخی فرم و کاربرد خود را تغییر میدهند و ماندگار میشوند و برخی نیز دیگر کاربرد امروزی ندارند، اما با کارکرد تزئینی به بقای خود ادامه می دهد.
او گفت: اما اگر نقاشی قهوه خانه ای را از فرم گذشته خود خارج نکنیم، با توجه به اتفاقاتی که در چند دهه اخیر افتاده، قطعا فراموش خواهد شد.
سلیمی ادامه داد: پرده خوانی یک الگو و میراث ناملموس کهن است و حتی فراتر صنایع دستی است؛ بر این عقیده هستیم که با میتواند با تغییر فرم، مخاطبان جدیدی کسب کند و از این طریق، هدف ما که نگهداشت و پاسداشت یکی از میراث ناملموس فرهنگی است، محقق خواهد شد.
او با اشاره به برگزاری رویداد پرده نو، گفت: در این رویداد نوآوری و خلاقیت امتیاز بسیار بالایی را دارد و ممکن است با خلاقیتی یکی از شرکت کنندگان، فرم کاملا متفاوتی از نقالی و نقاشی قهوه خانهای خلق و ارائه شود.
سلیمی ادامه داد: در این صورت، قالب همان نقاشی سنتی قهوهخانهای است، و در نگاه نخست این نوع نقاشی به ذهن متبادر میشود اما فرم و محتوا تغییر میکند.
به گفته او، هدف از رویداد پرده نو در پی خلق پردههای خلاقانه با تلفیق هنر نقاشی و تکنولوژی هوش مصنوعی است، اما تنها به دنبال روایت سوگواره عاشورایی یا داستانهای شاهنامهای نیست، بلکه بیان بن مایههای انسانی را در خلال آن، مد نظر قرار داده است.
به گفته دبیر اجرایی این رویداد، کرامت انسان در لحظه های بحران، آزادی و انتخاب آگاهانه، وفاداری به حقیقت و پیمان انسانی، روایت انسانهایی که تا آخر بر ارزش ها و عهد خود باقی میمانند و امید و ماندگاری پیام انسانیت، بن مایههایی هستند که از دل پردههای خلق شده شرکت کنندگان روایت خواهد شد.
محمد امین نجفی گفت: این بن مایهها، نیازهای ذهنی و فکری دنیای امروز هستند و در این رویداد، آیین کهن با دید انسانی و امروزی زندهسازی خواهد شد.
نقاشی قهوه خانهای فرصتی برای تولید محتوای هدفمند در هوش مصنوعی
او گفت: ابزارهای هوش مصنوعی امروز فراگیر شده و اگر از آنها درباره میراث، فرهنگ و آیین و مذهب ملت ایران بپرسید خواهید دید که تقریبا ۹۰ درصد دادهها منطبق بر واقعیت و بخشی از آن، بیان طوطیوار از دادههایی است که دیگران ارائه کردهاند و ممکن است چندان دقیق و درست نباشد.
نجفی ادامه داد: قصد داریم، در «پرده نو» به نوعی تولید محتوای عظیم رسانه ای از فرهنگ، هنر، مذهب و میراث کشور بپردازیمکه اطلاعات این ابزار را هم دقیقتر کند.
او اضافه کرد: همچنین در گام دوم در مرکز نوآوری جیران به دنبال طراحی یک ابزار هوش مصنوعی بومی هستیم که بتوان به عنوان مرجع از آن استفاده کرد.
فراخوان پرده نو؛ برگزیدهها در اربعین حسینی پردهخوانی میشوند
رویداد پرده نو که امروز از پوستر آن، رونمایی شد، از سوم تیر کار خود را آغاز میکند و علاقمندان از سراسر کشور، تا سوم مرداد ماه فرصت دارند تا آثار خود را به این جشنواره ارسال کنند.
آثار ارسالی توسط داورانی که ترکیبی از اساتید دانشگاه شیراز در زمینههای هوش مصنوعی و محتوای پرده خوانی هستند، هنرمندان و نقالان برجسته و فعالان حوزه هوش مصنوعی است ارزیابی خواهد شد و در پایان سه اثر برگزیده، ۱۳ مرداد ماه، احتمالا در ارگ کریمخانی توسط سه نقال یا پرده خوان توانمند، پردهخوانی خواهد شد.
به گفته دبیر اجرایی این رویداد، کانال اطلاع رسانی جشنواره با نام پرده نو در اپلیکیشن بله راه اندازی شده و لینک دسترسی به این جشنواره نیز بر روی سایت میراث فرهنگی فارس به نشانی WWW.FARSCHTO.IR قرار میگیرد.