به گزارش ایرنا، کهگیلویه و بویراحمد را شاید بتوان سرزمین کوه نامید استانی که بیش از ۷۰ درصد از پهنه آن را ارتفاعات زاگرس جنوبی پوشانده؛ رشتهکوههای زاگرس با امتداد شمال غربی به جنوب شرقی، ستون فقرات این استان را تشکیل میدهند قلههای بلندی چون دنا با ارتفاع بیش از چهار هزار و چهارصد متر، کوههای سفیدو سیاه کوه، خامی و نیر، افق بسیاری از روستاهای استان را محدود کردهاند.
درههای عمیق، گردنههای پرپیچوخم و رودخانههای پرآب فصلی، ارتباط این روستاها با مراکز شهری را در بسیاری از ماههای سال به چالشی جدی تبدیل کرده است بارشهای سنگین زمستانی که این استان را به یکی از پربارشترین مناطق کشور تبدیل کرده، در عین حال که چشمهها و رودخانهها را سیراب میکند، راههای ارتباطی را قطع و روستاها را برای هفتهها منزوی میسازد جادههایی که در فصل تابستان به سختی قابل تردد هستند، در زمستان به کوچههای برفگرفتهای تبدیل میشوند که حتی خودروهای چهارچرخمحرک نیز از عبور از آنها عاجزند.
روستاهایی که انگار فراموش شدهاند
در بسیاری از روستاهای بخشهای کوهستانی از جمله منطقه رودریش آجم از توابع شهرستان کهگیلویه و منطقه سیلاب کلوار از توابع شهرستان مارگون بخشهای کوهستانی این استان، نه آسفالتی هست، نه اینترنتی، و نه دیگر زیرساخت ها همچنین روستاهایی در شهرستانهای دنا، چرام، باشت، لنده و بخشهایی از کهگیلویه هنوز با جادههای خاکی و فرعی به شبکه ارتباطی استان متصلاند که در فصل بارندگی، سیلهای ناگهانی پلهای کوچک را میبرند و تنها راه ورود و خروج روستا را مسدود میکنند.
فاصله برخی از این روستاها تا نزدیکترین مدرسه یا مرکز آموزشی، گاه بیش از بیست تا سی کیلومتر است؛ مسیری که در شرایط عادی یک تا دو ساعت وقت میبرد و در شرایط بد جوی، اصلاً امکان طی کردن آن وجود ندارد.
کوه و بیسوادی، دو همسایه دیرینه
در چنین بستری، سوادآموزی به کاری طاقتفرسا تبدیل میشود کارشناس سوادآموزی که باید به روستا برود، گاه باید ساعتها رانندگی کند، از گردنههای برفی بگذرد یا از رودخانه عبور کند تا به خانه یک فراگیر برسد و همین فراگیر، زنی میانسال یا پیری کهنسال است که شاید تنها فرصتش برای یادگیری خواندن و نوشتن، همین مراجعههای هفتگی معلم سوادآموزی باشد.
آمارها نشان میدهد نرخ باسوادی استان کهگیلویه و بویراحمد با ۹۷.۲ درصد همچنان از میانگین کشوری ۹۸ درصد پایینتر است این فاصله اندک به ظاهر کماهمیت، اما در پشت خود، هزاران انسان را پنهان کرده که جغرافیا مانع رسیدن دانش به آنها شده است.
معلمانی که کوه را به کلاس تبدیل میکنند
در نبود اینترنت پرسرعت، تجهیزات آموزشی مدرن و حتی امکانات ابتدایی، کارشناسان سوادآموزی استان با پای پیاده یا خودروهای فرسوده راهی دورافتادهترین نقاط استان میشوند تا کلاس درس را به درِ خانه سوادآموزان ببرند.
برگزاری آزمون هم از این قاعده مستثنی نیست؛ چون نه سوادآموز امکان رفتن به مرکز را دارد و نه زیرساخت لازم برای برگزاری آزمون مجازی وجود دارد.
معاون سوادآموزی آموزش و پرورش کهگیلویه وبویراحمد با اشاره به آخرین وضعیت سوادآموزی در این استان، اظهار کرد: نرخ باسوادی در کهگیلویه و بویراحمد به ۹۷.۲ درصد رسیده، اما همچنان از میانگین کشوری که ۹۸ درصد است، پایینتر قرار دارد.
سید روح الله پناهنده دلیل اصلی این عقبماندگی را شرایط جغرافیایی استان دانست و افزود: در بسیاری از روستاهای کوهستانی، دسترسی به معلم، تجهیزات آموزشی و حتی امکانات اولیه ارتباطی بسیار دشوار است همین مسئله باعث شده بسیاری از افراد از چرخه آموزش خارج بمانند یا پس از یادگیری، به دلیل نبود فرصت تمرین و تکرار، دچار بازگشت به بیسوادی شوند.
وی از دیگر دلایل نرخ پایین کم سوادی در استان را علاوه بر شرایط کوهستانی و دورافتاده بودن روستاها فقر فرهنگی و مردسالار بودن بر مناطق اعلام کرد و افزود: ارائه آموزش های لازم در کنار سواد آموزی به جامعه روستایی و عشایری در مناطق کوهستانی در اولویت معلمان نیز است.
۳۴ پایگاه و ۲ مرکز یادگیری فعال در استان
وی با اشاره به زیرساختهای سوادآموزی استان گفت: در حال حاضر ۳۴ پایگاه یادگیری در سطح استان فعال هستند و همچنین ۲ مرکز یادگیری تخصصی در شهرستانهای دنا و کهگیلویه، وظیفه شناسایی، جذب، آموزش و پشتیبانی از سوادآموزان در مناطق شهری و روستایی را بر عهده دارند.
۷۹۹ سوادآموز در ۱۳۲ کلاس حضوری
معاون سوادآموزی آموزش و پرورش استان اعلام کرد: هماکنون ۷۹۹ سوادآموز در ۱۳۲ کلاس درس در سراسر استان تحت پوشش آموزشهای حضوری قرار دارند که این آموزشها در سه دوره اصلی دوره سواد برای آموزش خواندن و نوشتن پایه، دوره انتقال برای تثبیت و ارتقای مهارتهای پایه، و دوره تحکیم برای جلوگیری از بازگشت به بیسوادی ارائه می شود.
وی در خصوص تقویم اجرایی این دورهها خاطرنشان کرد: کلاسهای سوادآموزی از دیماه آغاز و تا اسفند ادامه مییابد و آزمونهای پایان دوره نیز از تیرماه تا مردادماه سال بعد برگزار میشود.
پناهنده تعداد آموزش دهنده فعال در حوزه سواد آموزی استان را ۱۳۲ معلم ذکر کرد و گفت: تعدادی زیادی از این آموزش دهندگان در مناطق روستایی ، سخت گذر و دورافتاده استان در حال ارائه خدمت هستند.
کلاس درس در خانه سوادآموزان؛ بدون اینترنت، بدون تجهیزات
پناهنده در پاسخ به سؤالی درباره آموزش مجازی تصریح کرد: با توجه به محدودیتهای زیرساختی موجود در مناطق کوهستانی، برگزاری کلاسهای مجازی امکانپذیر نیست به همین دلیل، کارشناسان سوادآموزی بهطور مستقیم به خانه سوادآموزان مراجعه کرده و کلاسها به صورت چهرهبهچهره برگزار میشود.
وی افزود: به دلیل نبود تجهیزات لازم در میان سوادآموزان و نیز در مناطق روستایی، آزمونها نیز به همین شکل حضوری و در محل سکونت سوادآموزان برگزار خواهد شد.
پناهنده با اشاره به اینکه امسال پایگاه های سواد آموزی کشور رویکرد مدرسه محوری، در کنار محله محوری را دارد گفت: مدیران مدارس با استفاده از ظرفیت عظیم فرهنگیان شاغل و بازنشسته، مسوولیت شناسایی، ترغیب و جذب اولیای بی سواد و کمسواد در محدوده جغرافیایی مدرسه را بر عهده میگیرند.
وی ادامه داد: پایگاههای سوادآموزی و طرح مدرسهمحوری در تحقق اهداف این سازمان نقش کلیدی دارند.
پناهنده با اشاره به اینکه پایگاههای سوادآموزی به عنوان نزدیکترین حلقه ارتباطی با جامعه هدف، نقش بیبدیلی در دسترسی آسان و بدون دغدغه سوادآموزان به آموزش ایفا میکنند، خاطرنشان کرد: این پایگاهها با استقرار در محلهها و نقاط مختلف شهری و روستایی، موانع حضور سوادآموزان در کلاسها را کاهش داده و بستری امن و صمیمی برای یادگیری فراهم میآورند.
پناهنده بیان کرد: وجود این مراکز، به ویژه در مناطقی با تراکم بالای جمعیت یا دسترسی محدود به فضاهای آموزشی، تضمینکننده عدالت آموزشی و استمرار فرایند سوادآموزی است.
وی طرح مدرسهمحوری را یکی از مهمترین و مؤثرترین رویکردهای جدید سازمان نهضت سوادآموزی در راستای کیفیتبخشی به آموزشها و افزایش نرخ جذب و پوشش بیسوادان دانست و عنوان کرد: در این طرح که مورد تأکید سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز هست، مدرسه به عنوان کانون اصلی تحول و تربیت در محله شناخته میشود .
معاون سواد آموزی استان ادامه داد: این تغییر رویکرد، نه تنها فرایند شناسایی را دقیقتر و هدفمندتر میکند، بلکه با بهرهگیری از اعتماد عمومی خانوادهها به مدرسه، انگیزه و مشارکت آنان را برای سوادآموزی افزایش میدهد.
عزم ملی، شرط رسیدن به میانگین کشوری
معاون سوادآموزی آموزش و پرورش کهگیلویه و بویراحمد در پایان با تأکید بر لزوم توجه ویژه به این استان گفت: رسیدن به نرخ باسوادی ۹۷ درصد در شرایط کوهستانی و با حداقل امکانات، دستاورد کمی نیست، اما برای پر کردن شکاف با میانگین کشوری، نیاز به عزم ملی، تجهیز مراکز یادگیری و تأمین منابع کافی داریم.
در پایان؛ کوه میماند، اما راه باید باز شود
آنچه این گزارش به دنبال روشن کردن آن است، نه ناتوانی مردم کوهستاننشین کهگیلویه و بویراحمد، بلکه نابرابری جغرافیاییای است که سالهاست فرصت برابر آموزش را از آنها گرفته رسیدن به میانگین کشوری در نرخ باسوادی، نیازمند توجه ویژه، تخصیص منابع کافی و ارادهای ملی است تا ثابت شود کوه، دیوار همیشگی سواد نخواهد بود.
حدود ۴۶ درصد جمعیت تقریبی ۸۰۰ هزار نفری کهگیلویه و بویراحمد معادل ۳۱۵ هزار نفر در روستاهای این استان ساکن هستند.
یک هزار و ۶۷۶ روستای دارای سکنه در کهگیلویه و بویراحمد وجود دارد که جمعیت ۷۰۰ روستای آن بالای ۲۰ خانوار است.
۱۲در صد از جمعیت استان کهگیلویه و بویراحمد در قالب ۱۱ هزار خانوار با جمعیتی معادل ۷۰ هزار نفر عشایر هستند.