به گزارش ایرنا، با توجه به رویکرد دولت چهاردهم مبنی لزوم تامین کالاهای اساسی، مازندران لنگرگاه و قرار گاه امنیت تغذیه کشور است، بنابراین کشاورزی استان باید طبق برنامه توسعه هفتم عملیاتی شود.
استان مازندران در چهار دهه اخیر همواره یکی از ستونهای اصلی اقتصاد کشاورزی ایران بوده است؛ استانی با خاک حاصلخیز، اقلیم کمنظیر و دسترسی به دریا که توانسته بخش مهمی از سبد غذایی کشور را تأمین کند و همزمان دروازه صادرات کشاورزی باشد. از مرکبات، کیوی و برنج گرفته تا آبزیان، گیاهان دارویی و محصولات باغی، هر کدام سهمی جدی در ارزآوری و حضور ایران در بازارهای منطقهای و جهانی داشتهاند.
کارشناسان و مدیران ارشدبه ویژه ۲۶ استاندارانی که به عنوان نماینده عالی دولت در مازندران این مسوولیت را پذیرفته اند، در آیین معارفه خودشان پیشران توسعه این استان را بخش کشاورزی عنوان کردند، بنابراین باید از تمام امکانات و ظرفیت های موجود برای رونق این مهم به شکل مطلوب استفاده شود.
از سوی دیگر طبق سند چشم انداز ۲۰ ساله کشور با افق ۱۴۰۴ شمسی که به تصویب رسیده بود وظایف سنگینی را برای بخش کشاورزی تعیین شد؛ یعنی برخورداری از سلامت، تامین اجتماعی، امنیت غذایی، رفاه و ایجاد فرصت های برابر و توزیع مناسب درآمد دور از فقر، فساد و تبعیض و بهره مندی از محیط زیست مطلوب از جمله مواردی است که در بخش کشاورزی و توسعه روستایی مازندران می بایست مصداق و عینیت پیدا می کرد، همچنین نیل به خودکفایی در تولید محصولات اساسی کشاورزی، اصلاح الگوی مصرف، گذر از کشاورزی معیشتی و سنتی به کشاورزی صنعتی و دانش بنیان، ارتقاء ارزش افزوده بخش کشاورزی بر مبنای ملاحظات توسعه پایدار از اهداف اساسی محسوب می شود که در طول سال های برنامه ششم توسعه می بایست محقق می شد.
بررسی ها از نتایج طرح های تحقیقاتی و آمایش سرزمینی مازندران نیز نشان می دهد که استراتژی ها در بخش های کشاورزی زراعت و باغداری افزایش تحقیقات به نژادی ، ایجاد پایانههای صادرات میوه و ترهبار، توسعه صنایع تبدیلی، استفاده ازپژوهشگران و دانش آموختگان کشاورزی، حمایت و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی محصولات کشاورزی و توسعه بازار و افزایش صادرات محصولات و فرآورده های کشاورزی است. مقولاتی که منحنی آن ها پس از چهار دهه به اهداف مورد نظر نرسیده است. چراکه همچنان فاصله یا شکاف تولید محصولات کشاورزی استان در بین کشاورزان پیشرو و عادی بسیار بالا است.
ایجاد بستر اقتصاد کشاورزی چند وجهی و پوششی و مهاجرت معکوس به روستاها، جلوگیری از تغییر فزاینده کاربری اراضی کشاورزی و سوداگری زمین در استان های شمالی، حرکت جدی در مسیر خوداتکایی در کشت دانه های روغنی و رسیدن به هدف یک میلیون تُن تولید کلزا با توسعه کشت دوم در اراضی شالیزاری و احیاء اراضی دارای محدودیت شوری، افزایش راندمان تولید محصولات استراتژیک تا ۲۵ درصد و ایجاد بسترهای خودکفایی کشور و ایجاد فرصت های جدید اشتغال در بخش کشاورزی از مواردی بوده است که برای تحقق طرح امنیت غذایی و اقتصادی کشور بسیار مهم و حائز اهمیت است. اما آیا امروز به این موارد رسیده ایم؟ جواب خیر است. زیرا همچنان شاهد تغییر کاربری های غیر محاز، فروش زمین های کشاورزی خرد شدن آن هستیم.
وجود حدود ۱۲۰ رودخانه اصلی و فرعی، مهار آب های سطحی بسیار مهم و حائز اهمیت است و در همین راستا بهسازی و ساماندهی کانال های توزیع و انتقال آب، ساماندهی و بازسازی و بهسازی سردهنه های رودخانه ها و استفاده از آبیاری های نوین بصورت قطره ای و بارانی و توسعه کشت گلخانه ای از جمله ضروریات بوده و مزید بر آن در مازندران با وجود حدود ۸۲۰ آب بندان با کارکردهای کشاورزی، گردشگری، زیست محیطی و تأمین آب زراعی باید بصورت ویژه مورد توجه قرار گرفته و لایروبی آن ها در اولویت قرار داده شود که البته طی یک دهه اخیر به خصوص در دولت چهاردهم به امر اهتمام ویژهای شده است اما عقب ماندگی در این بخش هم بسیار است.
از آن جایی که ۷۰ درصد کشاورزی خرد مازندران از حمایت های ویژه دولت بی بهره اند و با توجه به رویکرد دولت مبنی لزوم تامین کالاهای اساسی و این که مازندران لنگرگاه و قرار گاه امنیت تغذیه کشور است، بنابراین کشاورزی استان باید طبق برنامه توسعه هفتم عملیاتی شود.
نکته دیگر در خصوص اهمیت ایحاد نگاه ویژه مسوولان ملی به کشاورزی مازندران این که یک پنجم موفقیت برنامه وزارت جهادکشاورزی در امنیت غذایی کشور بر عهده مازندران است اما فقط ۶ درصد منابع این وزارتخانه به این خطه تعلق دارد، بنابراین این شکاف باید برای مازندران کم شود تا حق کشاورزی و کشاورزان این خطه شمالی ادا شود.
از طرف دیگر این که فقط چهاردرصد سرمایهگذاری در مازندران در بخش کشاورزی انجام می شود واقعیت تلخی است، در واقع خروج سرمایهگذاری از بخش کشاورزی استان بزرگترین درد مزمن است. بررسی ها نشان می دهد که درآمد کشاورزی برای کشاورزی هزینه نمی شود، همچنین خطر پذیری در کشاورزی برای نسل جوان کاهشی نیست.
کشاورزی زیست محیطی، توسعه مکانیزاسیون مازندران متناسب با کشاورزی خرد، توجه به زیست بوم و کشاورزی، و ایجاد زنجیره کشاورزی با محوریت حمایت از تولیدکنندگان خرد برای کشاورزی استان ضروری است.
توجه به کشاورزی دانش بنیان مازندران، جلوگیری از استفاده مفرط از منابع و توجه به بهروری، توجه به سن کشاورزان و دانش کشاورزان و همچنین اهتمام به این موضوع که کشاورزی برای نسل جوان باید ایجاد انگیزه کند نیز بسیار مهم است.
نکته دیگر اینکه کشاورزی در دنیا چند فضایی است، یعنی کشاورزی بی آب و خاک، دریا و بلند مرتبه سازی در کشاورزی شمال باید توجه شود، روستاهای مازندران برای کشاورزی وضعیت خوبی ندارد، بنابراین احیا زیستی روستایی را در مازندران باید عملیاتی شود.
اهمیت توجه به کشاورزی شهری مازندران یا همان کشاورزی سبز نیز دیگر راهکار و راهبرد کارشناسان برای توسعه کشاورزی مازندران در قالب کشاورزی متعهدانه است.
مازندران حدود ۴۶۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی و باغی دارد که در آنها سالانه بیش از هشت میلیون تن محصول تولید می شود. ۷۲ نوع محصول کشاورزی در مازندران تولید می شود این استان در تولید ۱۵ نوع از محصولات کشاورزی و باغی هم رتبه اول تا سوم کشور را دارد.
برنجکاری یکی از مهم ترین فعالیت کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان استان است و با تولید بیش از یک میلیون تن، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از این استان تامین میشود.
طبق آمارهای رسمی، مجموع باغ های مرکبات مازندران ۱۱۲ هزار هکتار با تولید سالانه بیش از سه میلیون و ۵۰۰ هزار تن است، از مجموع باغات مرکبات مازندران ۸۰ هزار هکتار زیر کشت ارقام مختلف پرتقال، ۳۰ هزار هکتار ارقام مختلف نارنگی و بقیه زیر کشت محصولاتی از جمله نارنج و لیمو قرار دارند.
همچنین استان مازندران حدود ۲ میلیون و چهار هزار هکتار مساحت دارد که از این مقدار حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار عرصه های طبیعی شامل جنگل و مرتع است.
*خبرنگار مسوول ایرنا مرکز ساری