به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، حجتالاسلام مهدی گرامیپور، عضو هیئت علمی دانشگاه قم، مسئول معاونت پژوهش دفتر حفظ و نشر آثار امام خامنهای شهید و استاد حوزه علمیه قم، در یازدهمین جلسه از دوره «حکمرانی و ایمان» که بر اساس مباحث کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» برگزار شد، به تبیین «الگوی مقاومت اجتماعی اقلیت مؤمن و نقش آن در تغییر تاریخ» پرداخت.
وی در آغاز سخنان خود اظهار داشت: ایمان منشأ شکلگیری ولایت و قدرت مشروع است، طاغوت نماد نظام سلطه به شمار میرود و هجرت به معنای گسست از ساختارهای باطل و حرکت به سوی جامعه مطلوب اسلامی است. همچنین مدینه نماد جامعه بدیل اسلامی، عدالت روح سیاست و امت بستر شکلگیری دولت اسلامی است و در نهایت روشن شد که تمدنهای غیرالهی با وجود پیشرفتهای مادی گسترده، ممکن است از مسیر هدایت و حقیقت فاصله گرفته باشند.
عضو هیئت علمی دانشگاه قم با طرح این پرسش که در شرایط سلطه یک جامعه طاغوتی و در حالی که نیروهای حقطلب و عدالتخواه در اقلیت قرار دارند، آیا امکان تغییر و تحول وجود دارد یا خیر، گفت: پاسخ قرآن و اندیشه اسلامی به این سؤال مثبت است. تغییر و تحول اجتماعی از طریق اقلیت مؤمن، مقاوم و دارای اراده شکل میگیرد و اقلیت بودن هرگز به معنای ناتوانی یا شکست قطعی نیست.
وی با بیان اینکه در تمدن مدرن، قدرت غالباً با معیارهایی نظیر اکثریت عددی، امکانات مادی و منابع اقتصادی سنجیده میشود، افزود: در منظومه فکری اسلام و در نگاه قرآنی، معیار اصلی قدرت ایمان و صبر است. از این منظر، اکثریت بودن لزوماً نشانه حقانیت نیست و اقلیت بودن نیز به معنای محکومیت به شکست نخواهد بود.
حجتالاسلام گرامیپور با بررسی تاریخ پیامبران الهی، تصریح کرد: هنگامی که به سرگذشت انبیا در قرآن کریم مراجعه میکنیم، مشاهده میشود که تقریباً همه پیامبران الهی در آغاز راه خود در اقلیت قرار داشتند. حضرت نوح(ع) در برابر جامعهای قرار داشت که اکثریت آن دعوت الهی را نپذیرفته بودند. حضرت ابراهیم(ع) در مقابل نمرود و نظام سلطه او ایستاد و حضرت موسی(ع) نیز با فرعون و دستگاه استکباری او مواجه شد. همچنین پیامبر اکرم(ص) در آغاز بعثت در برابر اشراف و بزرگان قریش قرار داشتند و سالها همراه با یاران خود فشارهای سنگین اقتصادی و اجتماعی را در شعب ابیطالب تحمل کردند.
وی ادامه داد: با وجود این شرایط، مسیر تاریخ در نهایت به نفع همین اقلیتهای مؤمن رقم خورد. علت آن است که جبهه حق، هرچند از نظر عددی در اقلیت باشد، از ظرفیتهایی برخوردار است که آن را به نیرویی اثرگذار تبدیل میکند. انسجام درونی، جهتگیری روشن، هدف الهی و ایمان زاینده از مهمترین ویژگیهایی است که این اقلیت را به موتور حرکت تاریخ تبدیل میکند.
مسئول معاونت پژوهش دفتر حفظ و نشر آثار امام خامنهای شهید دومین محور را نقش ایمان و صبر در مقاومت اجتماعی عنوان کرد و گفت: ایمان جهت حرکت را مشخص میکند و صبر ضامن استمرار آن است. صبر در منطق قرآن به معنای انفعال، سکون و دست روی دست گذاشتن نیست، بلکه استمرار آگاهانه در مسیر حق و پایداری در برابر مشکلات و موانع است.
وی افزود: هرگاه یک اقلیت مؤمن بتواند ایمان و صبر را در کنار یکدیگر حفظ کند، از یک گروه محدود اجتماعی به یک نیروی تاریخی تبدیل خواهد شد. قرآن کریم نیز در موارد متعدد این حقیقت را در قالب داستان پیامبران و مؤمنان راستین به انسانها آموزش داده است.
حجتالاسلام گرامیپور در ادامه با اشاره به محور سوم سخنان خود، مقاومت را به معنای شکستن منطق سلطه دانست و اظهار داشت: نظامهای طاغوتی و سلطهگر معمولاً بر سه پایه ترس، تفرقه و یأس استوار هستند. این سه عنصر مهمترین ابزارهای سلطه برای کنترل جوامع به شمار میروند.
وی با اشاره به شرایط معاصر افزود: نظام سلطه جهانی به سرکردگی آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز دقیقاً از همین سه ابزار بهره میبرد. ایجاد ترس از طریق نمایش قدرت نظامی، استقرار تجهیزات و تهدیدهای مستمر، یکی از روشهای رایج آنان است. از سوی دیگر، رسانهها، شبکههای اجتماعی و تریبونهای وابسته به این جریان تلاش میکنند با ایجاد اختلاف میان قومیتها، گروههای اجتماعی و اقشار مختلف جامعه، انسجام ملی را تضعیف کنند.
این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: سومین ابزار دشمن، ایجاد یأس و ناامیدی است. سالهاست که تلاش میشود در ذهن جوانان، نخبگان و عموم مردم این تصور شکل بگیرد که امکان پیشرفت وجود ندارد و آینده روشنی در انتظار کشور نیست. این پروژه گسترده رسانهای با هدف سست کردن اراده ملتها و تضعیف روحیه مقاومت دنبال میشود.
وی تصریح کرد: در مقابل این سه ابزار سلطه، جبهه مؤمنان نیز از سه سرمایه بزرگ برخوردار است. در برابر ترس، توکل بر خدا قرار دارد؛ در برابر تفرقه، ولایت و انسجام اجتماعی و در برابر یأس نیز امید به وعدههای الهی و اعتماد به سنتهای قطعی خداوند مطرح است.
حجتالاسلام گرامیپور با بیان اینکه مقاومت تنها یک رفتار سیاسی یا نظامی نیست، خاطرنشان کرد: مقاومت در حقیقت نوعی بازسازی روانی و معنوی جامعه اسلامی است. جامعهای که بتواند امید، انسجام و اعتماد خود را حفظ کند، در برابر فشارها و تهدیدهای بیرونی نیز استوار خواهد ماند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم پیروزی در منطق قرآن پرداخت و گفت: یکی از مهمترین نکات این درس آن است که پیروزی تنها به معنای غلبه ظاهری و دستیابی به قدرت سیاسی نیست. قرآن کریم برای پیروزی دو لایه قائل است؛ نخست پیروزی تاریخی و ظاهری و دوم پیروزی ارزشی و ماندگاری خط حق.
عضو هیئت علمی دانشگاه قم افزود: بر این اساس، حتی اگر جریان حق در ظاهر با شکست مواجه شود، اما بتواند ارزشها، آرمانها و مسیر خود را حفظ کند، در واقع پیروز شده است؛ زیرا جریان باطل ناپایدار است و آنچه در نهایت باقی میماند حقیقت و حقانیت است.
وی با اشاره به بیانات رهبر شهید انقلاب در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» اظهار داشت: ایشان این پرسش را مطرح میکنند که آیا پیامبران الهی پیروز شدند یا خیر. اگر تنها به نتایج ظاهری نگاه شود، ممکن است برخی تصور کنند که بسیاری از پیامبران شکست خوردهاند؛ زیرا شماری از آنان به شهادت رسیدند و با سختترین فشارها مواجه بودند. اما اگر نتیجه نهایی مأموریت آنان را در نظر بگیریم، روشن میشود که پیامبران در تحقق رسالت خود موفق بودهاند.
حجتالاسلام گرامیپور ادامه داد: امروز بخش قابل توجهی از مردم جهان خداپرست هستند و اصل اعتقاد به خدا در میان جوامع بشری زنده است. این واقعیت نشان میدهد که پیامبران در مسیر تاریخی خود پیروز بودهاند و هر یک از آنان قطعهای از پازل بزرگ هدایت بشر را تکمیل کردهاند.
وی نهضت عاشورا را نمونهای روشن از این حقیقت دانست و گفت: اگر حادثه کربلا صرفاً از منظر نظامی و ظاهری بررسی شود، ممکن است چنین تصور شود که امام حسین(ع) شکست خوردهاند؛ اما پس از گذشت بیش از چهارده قرن، مشاهده میکنیم که نام و راه سیدالشهدا(ع) همچنان زنده و الهامبخش ملتها است، در حالی که از جریان یزید جز نامی در تاریخ باقی نمانده است. این همان پیروزی ارزشی و ماندگاری خط حق است که قرآن کریم بر آن تأکید دارد.
مسئول معاونت پژوهش دفتر حفظ و نشر آثار امام خامنهای شهید در ادامه به پیامهای این درس برای نظام حکمرانی اسلامی اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین آموزههای این بحث آن است که بزرگترین سرمایه هر نظام اسلامی، نیروهای مؤمن، مقاوم و آرمانخواه هستند. این نیروها موتور حرکت جامعه محسوب میشوند و اگر دچار یأس، انفعال یا دلسردی شوند، حرکت تاریخی جامعه با آسیب مواجه خواهد شد.
وی افزود: از این رو یکی از مهمترین وظایف حکمرانی اسلامی، حفظ روحیه امید، مقاومت و انگیزه در میان نیروهای مؤمن و انقلابی است. مسئولان باید مراقب باشند که هیچ تصمیم یا عملکردی موجب دلسردی و تضعیف این سرمایه اجتماعی نشود.
حجتالاسلام گرامیپور با اشاره به شرایط کنونی جامعه ایران اظهار داشت: اگرچه این بحث در دوران پیش از انقلاب اسلامی ناظر به اقلیت مؤمن و مقاوم بود، اما امروز به برکت انقلاب اسلامی و مجاهدتهای ملت ایران، جبههای گسترده از نیروهای مؤمن و وفادار به آرمانهای انقلاب شکل گرفته است. حفظ این جبهه و تقویت امید و انگیزه در میان آن، ضامن استمرار قدرت و اقتدار نظام اسلامی خواهد بود.
وی در بخش پایانی سخنان خود به پیام این درس برای کنشگران اجتماعی اشاره کرد و گفت: کسانی که احساس میکنند در اقلیت قرار دارند، نباید ناامید شوند. آنچه تعیینکننده است کیفیت ایمان، استقامت و پایداری است، نه صرفاً تعداد نیروها. قرآن کریم نیز بارها تأکید کرده است که گروههای اندک اما باایمان توانستهاند بر گروههای بزرگ غلبه کنند.
این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: مقاومت به معنای حفظ هویت، حفظ انسجام، حفظ امید و استمرار در عمل است. همه تحولات بزرگ تاریخی از یک هسته کوچک مؤمن آغاز شده و به تدریج به یک جریان فراگیر تبدیل شدهاند.
وی در جمعبندی مباحث خود تأکید کرد: اقلیت مؤمن موتور حرکت تاریخ است، ایمان و صبر مهمترین سرمایه مقاومت به شمار میروند، پیروزی تنها در غلبه ظاهری خلاصه نمیشود و بقای حق و استمرار مسیر الهی نیز نوعی پیروزی محسوب میشود. همچنین مقاومت با شکستن ترس، تفرقه و ناامیدی زمینه تحول اجتماعی را فراهم میسازد و جامعه را به سوی تحقق آرمانهای الهی سوق میدهد.