به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، حجتالاسلام والمسلمین ایمانیمقدم، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی مشهد، روز چهارشنبه ۲۰ خردادماه در نشست هماندیشی اساتید با موضوع «علم و فناوری در اندیشه رهبر شهید از منظر علوم مهندسی» که به همت مدیریت فرهنگی و فعالیتهای داوطلبانه دانشگاه فردوسی و با همکاری دفتر هماندیشی استادان و نخبگان دانشگاهی در اتاق جلسات شانهچی دانشکده مهندسی برگزار شد، با تأکید بر ضرورت تحول بنیادین در علوم انسانی، اظهار داشت: رهبر شهید به شدت از وضعیت موجود علوم انسانی در دانشگاهها رضایت نداشتند و معتقد بودند این مسیر نیازمند بازنگری و اصلاح جدی است.
حجت الاسلام والمسلمین ایمانی مقدم خاطر نشان کرد: در عین حال تنها به نقد اکتفا نکردند و به صورت مستقیم و غیرمستقیم از مراکز و جریانهای علمی فعال در حوزه تحول علوم انسانی حمایت کردند.
وی با اشاره به مناسبت روز مباهله، گفت: مباهله یادآور تقابل حق و باطل و سنجش ادعاهای معنوی در محک حقیقت است. امروز نیز شاهد آن هستیم که جنایتکارانی همچون نتانیاهو و ترامپ در حالی دست به کشتار و جنایت میزنند که از مفاهیمی مانند تقدس و ارزشهای انسانی سخن میگویند.
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی با اشاره به دیدگاههای رهبر شهید درباره علوم انسانی تصریح کرد: ایشان از نخستین سالهای رهبری تا واپسین روزهای عمر خود بارها در دیدارهای مختلف با اساتید، دانشجویان و نخبگان دانشگاهی نسبت به وضعیت علوم انسانی کشور هشدار داده بودند.
وی افزود: رهبر شهید در سالهای ۷۹، ۸۲، ۸۴، ۸۸، ۸۹ و ۹۵ در دیدارهای متعدد دانشگاهی به این موضوع پرداختند و حتی دو روز پیش از شهادت نیز برنامه دیدار با دانشجویان در دستور کار ایشان قرار داشت که به دلیل وقوع حادثه شهادت، این دیدار محقق نشد.
حجت الاسلام والمسلمین ایمانیمقدم با نقل بخشی از سخنان رهبر شهید در دیدار با اساتید دانشگاه در سال ۱۳۸۹ گفت: ایشان تأکید داشتند که علوم انسانی موجود در کشور بومی نیست، متعلق به فرهنگ و نیازهای ما نیست، بر فلسفه و معارف اسلامی استوار نیست و مسائل جامعه ایرانی را حل نمیکند، بلکه بر اساس مسائل و نیازهای جوامع دیگر شکل گرفته است.
علوم انسانی غربی بر جهانبینی مادی استوار است
وی ادامه داد: رهبر شهید در سال ۱۳۸۲ نیز تصریح کرده بودند که مبانی علوم انسانی غربی که به صورت ترجمهای در دانشگاههای کشور تدریس میشود، بر جهانبینی مادی استوار است و در مواردی با مبانی اسلامی تعارض دارد؛ از اینرو تأکید میکردند که پایههای علوم انسانی باید در قرآن کریم جستوجو شود.
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی افزود: از نگاه ایشان، پژوهشگران با اتکا به مبانی قرآنی میتوانند بنایی مستحکم و ماندگار برای علوم انسانی اسلامی پایهگذاری کنند.
علوم انسانی؛ زیربنای اداره علمی جامعه
وی با اشاره به کمتوجهی برخی محافل علمی به علوم انسانی اظهار داشت: هنگامی که از علم سخن گفته میشود، غالباً ذهنها به سمت علوم پایه، فنی و صنعتی میرود؛ در حالی که علوم انسانی، علوم اجتماعی، علوم سیاسی و علوم اقتصادی نقش اساسی در اداره علمی جامعه و کشور دارند.
حجت الاسلام والمسلمین ایمانیمقدم تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران نظام فکری و سیاسی جدیدی را به جهان عرضه کرده است و تمامی دستگاههای علمی و اجرایی باید متناسب با این نظام فکری سامان یابند. تحقق این هدف بدون تحقیق، نوآوری و ژرفاندیشی علمی امکانپذیر نیست.
وی یکی از موانع مهم تحول در علوم انسانی را جزماندیشی دانست و گفت: در برخی محافل علمی، صرف طرح موضوع تحول در علوم انسانی با واکنشهای منفی روبهرو میشود؛ در حالی که رهبر شهید بارها تأکید کرده بودند که یکی از وظایف اصلی دانشگاهها، نوآوری علمی و مقابله با ایستایی و تحجر فکری است.
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی افزود: ایشان معتقد بودند که محیطهای دانشگاهی باید زمینه نقد، بازاندیشی و تولید اندیشههای جدید را فراهم کنند و از رکود فکری فاصله بگیرند.
وی با اشاره به یکی دیگر از بیانات رهبر شهید در سال ۱۳۹۴ خاطرنشان کرد: ایشان تأکید داشتند که صرف پیشرفت علمی و فناوری بدون اصلاح مبانی معرفتی و تربیت صحیح انسانها کافی نیست.
حجت الاسلام والمسلمین ایمانیمقدم گفت: رهبر شهید برای تبیین این مسئله از مثال راننده و خودرو استفاده میکردند و معتقد بودند اگر بهترین فناوریها تولید شود اما انسان صالح و متعهد تربیت نشود، همین فناوریها میتواند به ابزاری برای ظلم و جنایت تبدیل شود.
رهبر شهید از جریان تحول علوم انسانی حمایت عملی کردند
وی با بیان اینکه رهبر شهید تنها به بیان دیدگاهها اکتفا نکردند، اظهار داشت: تأسیس و حمایت از مراکزی همچون پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در راستای تحقق تحول علوم انسانی و تولید علوم انسانی اسلامی صورت گرفت.
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی با اشاره به پیچیدگیهای وجود انسان گفت: انسان موجودی صرفاً مادی نیست و حقیقت وجودی او ابعاد گستردهتری دارد. بسیاری از مباحث معرفتی، فلسفی و روانشناختی نشان میدهد که حقیقت انسان فراتر از ابعاد جسمانی اوست.
وی افزود: اراده انسانی، باورهای معنوی، عوامل فرهنگی، اجتماعی و حتی شرایط محیطی و جغرافیایی در رفتار انسان تأثیرگذارند و همین مسئله موجب میشود که علوم انسانی از پیچیدهترین حوزههای معرفتی باشد.
حجت الاسلام والمسلمین ایمانیمقدم با انتقاد از برخی روشهای رایج در علوم انسانی غربی اظهار داشت: بسیاری از نظریههای وارداتی بر مبنای دادهها و تجربههای جوامع غربی شکل گرفتهاند و نمیتوانند بدون بومیسازی برای جوامعی با فرهنگ و هویت متفاوت مورد استفاده قرار گیرند.
وی تأکید کرد: تفاوتهای فرهنگی، دینی، اجتماعی و حتی جغرافیایی سبب میشود که نتایج برخی پژوهشهای غربی قابلیت تعمیم به جامعه اسلامی ایران را نداشته باشد.
ضرورت فرهنگسازی برای تولید علوم انسانی بومی
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی یکی دیگر از چالشهای موجود را فاصله زمانی کشور با تحولات علمی جهان دانست و گفت: در بسیاری از موارد، ما با چند دهه تأخیر نسبت به تحولات فکری و علمی دنیا حرکت میکنیم؛ در حالی که امروز در بسیاری از مراکز علمی جهان، توجه به ابعاد معنوی، اخلاقی و هویتی انسان به یک ضرورت تبدیل شده است.
وی افزود: تعریف انسان در نگاه اسلامی با تعریف رایج غربی تفاوتهای اساسی دارد. اگر انسان را صرفاً موجودی سودجو و لذتطلب بدانیم، نتایج علوم انسانی نیز متفاوت خواهد بود؛ اما اگر انسان را خلیفهالله و موجودی دارای رسالت الهی بدانیم، اهداف و مسیر علوم انسانی نیز تغییر خواهد کرد.
کرسیهای نظریهپردازی زمینهساز نوآوری علمی هستند
حجت الاسلام والمسلمین ایمانیمقدم بر ضرورت تقویت کرسیهای نظریهپردازی تأکید کرد و گفت: رهبر شهید همواره بر توسعه این کرسیها اصرار داشتند، زیرا معتقد بودند فضای علمی کشور باید زمینه شکلگیری اندیشههای نو و نظریههای بومی را فراهم کند.
وی با اشاره به برخی آسیبهای اجتماعی موجود در محیطهای دانشگاهی اظهار داشت: حل مسائل فرهنگی، اجتماعی و تربیتی دانشجویان نیازمند بازنگری جدی در رویکردهای علوم انسانی است و دانشگاهها باید در کنار آموزش علمی، برای تقویت نشاط، امید و هویت دانشجویان نیز برنامهریزی کنند.
انتهای پیام/
نشست هماندیشی اساتید با موضوع «علم و فناوری در اندیشه رهبر شهید از منظر علوم مهندسی» 
نشست هماندیشی اساتید با موضوع «علم و فناوری در اندیشه رهبر شهید از منظر علوم مهندسی»