به گزارش ایرنا، افت نگرانکننده سفرههای زیرزمینی، کاهش تراز آبی سدها و رشد قارچگونه جمعیت، مثلث بحران آبی در استان البرز را تشکیل داده است؛ در این میان، مدیران ارشد آب استان معتقدند بدون بازنگری فوری در الگوهای مصرف و همراهی مردم، عبور از ماههای داغ پیشرو بسیار دشوار خواهد بود.
اگر چه میزان بارش های سال زراعی جاری به نسبت پارسال رشد نموداری دارد اما اثرات توالی خشکسالی ها و برداشت های بی رویه سبب شده تا جای خالی آب در سفره های آب زیر زمینی و سدهای البرز بیشتر
دیده شود.
برهمین اساس متولیان امور آب در استان البرز با توصیه های مکرر به مردم از ساکنان این استان و مناطق همجوار انتظار دارند که بیش از بیش موضوع صرفه جویی در مصرف آب را جدی بگیرند.
دشتهای تشنه و زنگ خطر فرونشست
داود نجفیان، مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان البرز با ترسیم تصویری صریح از وضعیت آبخوانها میگوید: وضعیت منابع آب زیرزمینی استان به نقطه جوش رسیده است؛ ما در دشتهای هشتگرد و کرج با کسری مخزن جدی مواجه هستیم، تداوم خشکسالیها و برداشتهای بیرویه، تراز آب را به شدت کاهش داده است.
وی با اشاره به پدیده فرونشست زمین افزود: فرونشست در برخی مناطق استان تنها یک آمار نیست بلکه یک هشدار جدی است؛ وقتی سفرههای زیرزمینی خالی میشوند بستر زمین متراکم شده و ظرفیت جذب آب برای همیشه از بین میرود؛ این یک فاجعه خاموش است که ما برای جلوگیری از گسترش آن، عملیات مسدودسازی چاههای غیرمجاز را با شدت تمام ادامه میدهیم.
او تأکید کرد که شرکت آب منطقهای در تلاش است تا با مدیریت سدها و کنترل برداشتها، تعادل را به سفرهها بازگرداند اما واقعیت این است که خشکسالی چندساله، ذخایر برفی و سطحی استان را به کمترین میزان در دهههای اخیر رسانده است.
آبفا و کابوس پیک مصرف
در سوی دیگر میدان، حمیدرضا نامداری، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان البرز میگوید: این استان به دلیل مهاجرپذیری، رشد جمعیتی فراتر از زیرساختها را تجربه میکند؛ همین موضوع باعث شده که ما در پیک تابستان در برخی مناطق با ناترازی احتمالی بین تولید و مصرف آب مواجه شویم.
وی با تأکید بر اینکه تأمین پایدار آب شرب خط قرمز آبفاست، اظهار کرد: تلاش شبانهروزی همکاران ما برای نوسازی شبکه و کاهش هدررفت آب در حال انجام است اما واقعیت این است که وقتی سرانه مصرف در استان از استانداردها بالاتر میرود، هیچ شبکهای نمیتواند پاسخگوی نیازها باشد؛ از مردم تقاضا دارم در ساعات اوج مصرف (۱۰ صبح تا ۱۳بعدازظهر و ۱۷تا ۲۱) از مصارف غیرضروری مانند شستشوی حیاط، شستشوی خودرو و آبیاری باغچهها با آب شرب خودداری کنند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان البرز از اجرای عملیات نشتیابی ۲هزارو۸۸۰ کیلومتر از شبکه، خطوط انتقال و انشعابات آب سطح استان طی یک سال گذشته خبر داد.
وضعیت آبی سدها
گزارشهای فنی نشان میدهد که سد امیرکبیر (کرج) و سد طالقان، به عنوان منبع اصلی تأمین آب شرب البرز و غرب تهران نسبت به پارسال وضعیت بهتری دارند اما مصرف بالا و تراکم جمعیتی در اطراف این سدها سبب شده تا میزان مصرف آب بالا رود.
متولیان امور آب تاکید دارند که مردم باید طوری مصرف آب را مدیریت کنند که ذخایر این سدها تا سال آبی جدید در حد مناسبی باقی بماند؛ بر اساس گزارش شرکت آب منطقه ای البرز، درزمان حاضر ۷۰ درصد آب مصرفی البرز از منابع زیر زمینی و ۳۰ درصد آن از ۲ سد طالقان و کرج تامین می شود.
سد طالقان ۴۲۰ میلیون متر مکعب گنجایش دارد که اکنون حدود نیمی از آن پر از آب است و سد کرج با ۱۸۰ میلیون متر مکعب ظرفیت،۷۰ درصد ذخیره آبی دارد؛ این ۲ سد تامین کننده آب شرب استانهای تهران و البرز هستند که میزان ذخیره آبی سد کرج اواخر سال گذشته به حدود ۶ میلیون متر مکعب تنزل پیدا کرد که در طول تاریخ آبگیری آن بی سابقه بوده است.
نقش کلیدی مردم در مدیریت بحران
در کنار برنامههای دولتی، نقش شهروندان در این وضعیت سرنوشتساز است ؛ اصلاح تجهیزات آب خانگی مانند استفاده از سردوشهای کاهنده میتواند مصرف آب در حمام و آشپزخانه را تا ۴۰ درصد کاهش دهد.
تعمیر فوری شبکه های آب خانگی که دچار نشستی و ریزش قطره چکانی آب شده از مهمترین توصیه ها است چرا که یک شیرِ چکه کن در طول یک شبانهروز میتواند بیش از ۵۰ لیترآب تصفیه شده را هدر دهد.
تغییر فرهنگ نظافت یعنی استفاده از سطل به جای شیلنگ برای شستشوی خودرو و استفاده از جارو به جای شیلنگ برای تمیز کردن حیاط و معابر جلوی خانه، از ابتداییترین وظایف شهروندی است.
همچنین مدیریت آبیاری باغچهها و فضای سبز خانگی از مهمترین نکاتی است که باید در ساعات خنک یعنی اوایل صبح یا آخر شب انجام شود تا از تبخیر جلوگیری به عمل آید.
آیندهای که امروز رقم میخورد
مسوولان هر۲ شرکت آب منطقهای و آبفا استان البرز متفقالقول هستند که البرز در یک «گذرگاه حیاتی» قرار دارد؛ نجفیان مدیرعامل شرکت آب منطقه ای البرز از لزوم نصب کنتورهای هوشمند و نظارت دقیق بر چاههای کشاورزی میگوید و نامداری مدیر عامل شرکت آبفا البرز بر هوشمندسازی شبکه توزیع و اصلاح الگوی مصرف تأکید دارد.
با این حال، تأکید می شود که بدون «پیمان ملی» شهروندان البرزی برای حفاظت از قطرهقطره آب، پروژههای سختافزاری تنها مسکنی موقت خواهند بود؛ تابستان پیشرو، آزمونی است برای اینکه ببینیم آیا ما به عنوان مصرفکنندگان این مایه حیات، به عمق بحران در استان خود واقف هستیم یا خیر؛ البرز امروز به جای «توسعه بیرویه مصرف»، نیازمند «مدیریت هوشمندانه تقاضا» است.
این تابستان، هر قطره آب که هدر نرود و صرفه جویی شود، یک پیروزی برای امنیت آبی استان البرز و سایر مناطق کشورمحسوب میشود زیرا زمانی برای هدررفت باقی نمانده است؛ مشارکت امروز، ضامن بقای فردای ماست.