بررسي وضعيت پنج سد تامين‌كننده آب شرب تهران در بستري از خشكسالي‌هاي پياپي سال‌هاي اخير و سامانه‌هاي بارشي ۱۴۰۴-۱۴۰۵، نشان ‌دهنده يك بحران خشكسالي هيدرولوژيك است. تداوم خشكسالي هيدرولوژيك باعث شده تا تفاوت فاحشي ميان «بارندگي‌هاي فصلي» و «ذخيره استراتژيك سدها» ايجاد شود. باران اگر طولاني و مداوم نباشد و اگر يكسان و مداوم نبارد نه تنها درمان خشكسالي نيست، بلكه گاهي آغاز يك بحران جديد مثل سيل و فرسايش خاك است. خاكي كه سال‌ها دچار خشكسالي بوده، قابليت نفوذپذيري خود را از دست داده ؛ در نتيجه باران شديد به ‌جاي تغذيه سفره‌هاي زيرزميني، روي زمين جاري مي‌شود، سيل مي‌سازد و تبخير مي‌شود. زمين به باران‌هاي مداوم، ملايم و طولاني‌مدت پاييزه و زمستانه نياز دارد، پاييز 1404 اصلا باران نباريد و مردم جاري شدن آب در رودخانه‌ها يا سبز شدن موقت گياهان را به دليل باران زمستان و دو ماهه اول بهار 1405 مي‌بينند و خوشحال مي‌شوند. نگراني البته مربوط به عمق زمين است.   خشكسالي‌هاي طولاني‌مدت، سفره‌هاي آب زيرزميني را خالي كرده‌. باران‌هاي رگباري و شديد به دليل سرعت بالا ، فرصت نفوذ به لايه‌هاي عميق زمين را پيدا نمي‌كنند. باران شديد در زمان خشكسالي، پوشش گياهي ضعيف و خاك حاصلخيز كشاورزي را  از بين  مي‌برد. بعد از ماه‌ها خشكي ، اين ‌باران هوا را پاك كرد اما زميني كه سال‌ها تشنه بوده، مثل يك بيمار ضعيف است كه با يك ليوان آب، توانِ از دست‌ رفته‌اش برنمي‌گردد. بخش زيادي از اين ‌بارانِ شديد، متاسفانه به جاي رفتن به عمق زمين و پر كردن چاه‌ها و قنات‌ها، روي سطح زمين روان شده و هدر مي‌رود. مخزن آب زيرزميني ما هنوز اكثرا خالي است؛ پس مراقبت و صرفه‌جويي ما همچنان بايد ادامه داشته باشد به ويژه آنكه بيشتر بارش شديد در زمستان 1404 و بهار 1405 در منطقه غربي كشور رخ داده و منطقه مركزي و شرقي ايران همچنان بارش مناسبي دريافت نكرده . البته سرجمع بارندگي در سال آبي كنوني از متوسط بارندگي در زمان مشابه سال گذشته بيشتر بوده ولي توزيع متوازني در سراسر ايران نداشته . خشكسالي‌هاي پياپي سال‌هاي اخير موجب شده تا منطقه تهران  در ششمين سال خشكسالي پي در پي قرار گيرد. اين پديده تجمعي، اثرات شديدي بر سيستم هيدروژئولوژيكي حوضه‌هاي آبريز تهران گذاشته.    به دليل خشكي مفرط خاك در حوضه‌هاي بالادست مانند رودبار قصران، طالقان و لاريجان، بخش عمده‌اي از اولين‌بارش‌هاي فصلي صرف اشباع كردن اوليه خاك شد و به روان‌آب سطحي براي ورود به  مخازن سدها تبديل نگرديد. به دليل افزايش ميانگين دما در ارتفاعات البرز، بخش زيادي از بارش‌هاي زمستانه سال‌هاي گذشته به ‌جاي ذخيره شدن به صورت پوشش برف ، به شكل باران‌هاي سيل‌آسا پديدار شد. حجم ذخيره سدهاي پنج‌گانه تهران در اواخر اين دوره خشكسالي بارها به زير مرز بحران -كمتر از ۲۰ درصد حجم كل- رسيد و مديريت شهري مجبور به اتخاذ راهبرد‌هاي بازتوزيع و حفر چاه‌هاي اضطراري جديد شد. بهار ۱۴۰۵ شاهد ورود سامانه‌هاي بارشي نسبتا مناسب و رگبارهاي شديد فصلي بوديم. اين ‌بارش‌ها نتوانست تهران را از وضعيت بحران آب خارج كند. ‌بارش‌هاي بهار 1۴۰۵ بيشتر مبتني بر رگبارهاي كوتاه‌مدت بود و به دليل زمان تمركز بسيار كوتاه در حوضه‌هاي كوهستاني و كوهپايه‌اي تهران فرصت نفوذ به زمين را پيدا نكرد و به سرعت به سيلاب‌هاي لحظه‌اي تبديل شد. سيلاب‌هاي ناشي از بارش‌هاي شديد در خاك‌هاي فرسوده و فاقد پوشش گياهي بالادست، حجم عظيمي از رسوب را وارد مخازن سدها كرد. ورود رسوب بالا به مخازن، علاوه بر كاهش حجم مفيد سدها، تصفيه آب را در تصفيه‌خانه‌هاي تهران به دليل افزايش شديد كدورت با اختلال موقت مواجه كرد. اين‌بارندگي‌ها نتوانست نرخ فرونشست و كسري بيلان دشت‌هاي غربي و جنوبي تهران را جبران كند زيرا روان‌آب‌ها در پشت سدها ذخيره شده يا بدون نفوذ هدايت شد در حالي كه بهره‌برداري از چاه‌ها براي جبران كمبود آب شرب پايتخت همچنان با نرخ بالا ادامه دارد.  آخرين وضعيت پنج سد تهران نشان مي‌دهد كه سد لار با وجود بارش‌هاي مناسب در ارتفاعات البرز شرقي، به دليل فرار آب از بستر كارستي سد، پايداري لازم را براي ذخيره‌سازي طولاني‌مدت فراهم نمي‌كند؛ بخش عمده‌اي از آب بارندگي‌ها از طريق سازندهاي آهكي فرار مي‌كند كه پروژه تونل انتقال آب نشتي سد لار در بودجه ۱۴۰۵ همچنان به عنوان يك طرح حياتي براي رفع اين تنش دنبال مي‌شود. در سد لتيان‌بارندگي‌هاي شديد سال ۱۴۰۴ حجم آب ورودي را به سرعت بالا برد، اما به دليل حجم مخزن كوچك اين سد، بخش زيادي از روان‌آب‌ها با حجم رسوب بالا وارد شدند كه پتانسيل پرشدن مخزن با گل‌ولاي را افزايش داد. سد ماملو روان‌آب‌هاي خروجي لتيان و رودخانه جاجرود را دريافت مي‌كند. در سال آبي ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بارندگي‌ها آورد رودخانه‌اي را افزايش دادند، اما كيفيت آب به دليل ورود پساب‌هاي بالادست و كدورت ناشي از سيلاب‌ها چالش‌برانگيز بوده . در سد اميركبير بارش‌هاي زمستانه و بهاره تا حدي حجم مرده سد را جبران كرد، اما رژيم هيدرولوژيكي رودخانه كرج به دليل تغييرات اقليمي دستخوش نوسانات شديد با دبي‌هاي پيك لحظه‌اي شده . سد طالقان پايداري نسبتا  بهتري در ميان سدهاي پنج‌گانه نشان داد. حجم مخزن بزرگ آن توانست بخشي از نوسانات بارندگي‌هاي ۱۴۰۴ را مستهلك كند، اما همچنان با خط تراز نرمال سال‌هاي مرطوب فاصله دارد.  بارندگي‌هاي سال ۱۴۰۴-۱۴۰۵ صرفا  يك تسكين موقت هيدرولوژيكي بود و نتوانست كسري تجمعي مخازن تهران را برطرف كند. با توجه به ساختار زمين‌شناسي و هيدروژئولوژيكي تهران، پايتخت همچنان در فاز خشكسالي هيدرولوژيكي قرار دارد و سيستم تامين آب شرب آن به دليل كاهش سهم منابع آب زيرزميني كيفي به‌شدت آسيب‌پذير باقي مانده .