درگیریهای پراکنده نیروهای سوریه دمکراتیک (قسد) و ارتش عربی سوریه در مناطق شرقی این کشور، بار دیگر به سطح خطرناکی از تشدید رسید. بر اساس گزارشهای میدانی و خبرگزاری رسمی سوریه (سانا)، روستای الصفا در استان کردنشین الحسکه واقع در شمال شرق سوریه، هدف توپخانه قسد قرار گرفت که منجر به کشته شدن یک غیرنظامی و زخمی شدن چند تن دیگر شد. این حمله در حالی صورت گرفته که یک توافق آتشبس موقت بین طرفین در جریان است. تصاویر به دست آمده، فرار ساکنان این روستا به زمینهای کشاورزی و مناطق اطراف را نشان میدهد. در سوی دیگر، قسد مدعی ادامه درگیریها با ارتش سوریه در جنوب شرق عین العرب (کوبانی) و ارتکاب نقض آتشبس توسط ارتش در مناطق مسکونی حسکه و کوبانی شد. این نیرو اعلام کرد چهار تن از نیروهایش در این حملات زخمی شدهاند و از طرفهای ضامن آتشبس خواست مسئولیت خود را برای توقف این تخلفات انجام دهند.
این درگیریها، بهرغم اعلام آتشبس، باعث ایجاد حرکت جدیدی از آوارگان در چند منطقه از روستای حسکه شد. گزارشها حاکی از آن است که معبر انسانی نورعلی در عین العرب (کوبانی)، که از سوی وزارت دفاع سوریه برای خروج غیرنظامیان از مناطق تحت کنترل قسد تعیین شده، شاهد خروج برخی از خانوادهها از شهر است. مقامات دولتی با استقرار آمبولانسها و ایجاد مرکز اسکان موقت در نزدیکی شهر صِرین، برای استقبال از این آوارگان آماده شدهاند. این موج کوچ، نشاندهنده عمق ناامنی و بیاعتمادی ساکنان محلی به ثبات وضعیت در مناطق مورد مناقشه است. درگیری در این مناطق، ترکیبی از مقاومت مسلحانه، توپخانه و درگیریهای چریکی است و غیرنظامیان، مانند بسیاری نقاط سوریه در طول جنگ، اصلیترین قربانیان آن هستند.
زمینه این تنشها به توافق اخیر دولت مرکزی و قسد بازمیگردد. در ۱۸ ژانویه ۲۰۲۶، دو طرف بر توافقنامه توقف درگیری و ادغام عناصر و نهادهای قسد در ساختار دولت به تفاهم رسیدند. این توافق پس از عملیات نظامی محدود ارتش در شرق و شمال شرق کشور صورت گرفت که در پاسخ به «تخلفات مکرر قسد» از توافقهای امضا شده در ده ماه قبل آغاز شد. بر اساس این تفاهم، آتشبسی ابتدا به مدت چهار روز و سپس برای ۱۵ روز دیگر تمدید شد. همزمان، وزارت داخله در استانهای رقّه و دیرالزور مراکزی را برای «تسویه وضعیت» عناصر سابق قسد گشود که طی آن، آنان سلاحهای خود را تحویل داده و فرمهای امنیتی پر کنند. این اقدام، گامی در مسیر ادغام مورد نظر دولت مرکزی تلقی میشود.
اجرای این توافق با دشواریهای عملی و بیاعتمادی روبهرو است. از یک سو، دولت بر حاکمیت کامل بر تمامی خاک کشور، از جمله مناطق غنی از نفت شرق فرات که سالها تحت کنترل اداره خودمختار شمال و شرق (AANES) با محوریت قسد بود، اصرار دارد. از سوی دیگر، قسد و ساختار سیاسی پشت آن، به دنبال حفظ حداقلی دستاوردهای اداری و امنیتی خود در این مناطق هستند. مسئله اردوگاه الهول و زندانیان سابق داعش نیز از نقاط حساس است. اخیرا کنترل این اردوگاه پرجمعیت به نیروهای دولت سوریا منتقل شده و سازمان ملل متحد اعلام کرد مدیریت آن و توزیع کمکهای انساندوستانه را بر عهده خواهد گرفت. این انتقال مسئولیت، میتواند منشأ تنش باشد. درگیریهای اخیر نشان میدهد حتی با وجود توافق بر کاغذ، برخورد منافع محلی، عدم کنترل کامل فرماندهان میدانی بر همه واحدها، و اختلاف بر جزئیات اجرایی میتواند به سرعت به خشونت مجدد بینجامد. ثبات در شرق سوریه، که کلید بازسازی بخشی از اقتصاد این کشور است، همچنان در گرو حل این اختلافات و اجرای واقعی توافقها در میدانی است که گروههای متعدد و بازیگران خارجی در آن نقش دارند.
انتهای پیام/