حادثه انفجار معدن طبس ساعت ۲۱ شنبه شب (31 شهریور) به دلیل تصاعد آنی گاز متان در یکی از تونلهای معدن زغالسنگ شرکت معدنجو رخ داد که در زمان حادثه ۶۹ کارگر در بلوک سی و بی این معدن زغالسنگ در طبس مشغول کار بودند. نشست گاز در کارگاهی که در آن دو نفر کارگر حضور داشتند اتفاق افتاد؛ اما نشست گاز و انفجار به قدری شدید بوده که سایر کارگاهها که در فاصله ۱۵۰ تا ۲۰۰ متر قرار داشته را تحت تأثیر قرار داد. با توجه به غلظت گاز در تونلها که موجب انفجار در عمق ۲۵۰ متری به صورت ارتفاعی و ۷۰۰ متری به صورت مورب در معدن شده، امدادرسانی توسط هشت تیم تخصصی پنج نفره در حال انجام است. اکنون ۴۰ نفر در قالب تیمهای تخصصی در معدن طبس در حال امدادرسانی در محل حادثه هستند که تاکنون در این حادثه ۳۴ نفر جان باختهاند و ۱۷ مصدوم هم با تلاش تیمهای تخصصی امدادی نجات یافتهاند و احتمال افزایش فوتیها وجود دارد.
رهبر انقلاب: برای کاهش مصیبت معدن طبس اقدام لازم انجام شود
در پی حادثه اندوهبار انفجار معدن در طبس و جان باختن شماری از کارگران، رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی ضمن تسلیت به خانوادههای داغدار، بر لزوم بیشترین تلاش برای امدادرسانی به کارگران تأکید کردند. ایشان در این پیام تصریح کردند: «حادثه تلخ و اندوهبار در معدن زغالسنگ در طبس را که در آن تعدادی از کارگران قربانی یا مصدوم شدند، به خانوادههای این عزیزان و مردم آن منطقه تسلیت عرض میکنم. به مجموعهی امداد که از سوی مقامات دولتی برای کمک به محل حادثه رفتهاند تأکید میکنم که بیشترین تلاش خود را مصروف نجات آنان کنند و برای کاهش ابعاد این مصیبت هر اقدام لازم را انجام دهند. رسیدگی فوری به وضع مصدومان نیز باید مورد اهتمام قرار گیرد.»
واکنش دولت
رئیسجمهور صبح یکشنبه؛ در پی وقوع حادثه در معدن زغالسنگ طبس، پیش از عزیمت به نیویورک با صدور دستوراتی به وزرای کشور، صنعت، معدن و تجارت، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و استاندار خراسان جنوبی، خواستار تسریع در پیگیری وضعیت مصدومان حادثه و بررسی علت وقوع این حادثه و جانباختن کارگران این معدن شد. رئیسجمهور ضمن صدور این دستورات خواستار بسیج همه امکانات برای تسریع در رسیدگی به وضعیت معدن زغالسنگ طبس، دلجویی از خانواده جانباختگان و درمان مصدومان این حادثه شد. پزشکیان یادآور شد: «در صحبتی که با وزیر صنعت داشتم تأکید کردم این روند درسی شود که در هیچکدام از معادن کشورمان آن سیستمی را ایجاد کنند که دیگر چنین اتفاقی رخ ندهد. استاندارد معادن باید در حدی باشد که عزیزانی که آنجا شبانهروز تلاش میکنند، خطری به این شکل تهدیدشان نکند. امیدوارم این اتفاق رخ دهد. باز هم به خانوادههای عزیز جانباختگان تسلیت عرض میکنم. ما هر کاری از دستمان برآید برای پشتیبانی از آنان انجام خواهیم داد.» وزیر کشور در بازدید از این معدن گفته است: «۱۷ نفر از معدنچیان در حادثه طبس در فاصله هزار متری دهانه ورودی تونل محبوس هستند و نیروهای امدادی در فاصله ۴۰۰ متری آنها قرار دارند.» وزرای صمت و تعاون، کار و رفاه اجتماعی با دستور پزشکیان برای پیگیری موضوع به طبس اعزام شدند و در محل حضور دارند.
سید محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت ضمن حضور در محل حادثه معدن طبس با اشاره به اقدامات صورت گرفته برای این حادثه گفت: «برای رسیدگی به کسانی که در این حادثه مصدوم شدند کمیتهای تشکیل شد، همچنین خود شرکت خصوصی که مسئول این معدن بوده نیز در حال پیگیری است.» وی با بیان اینکه ایمنسازی برای خروج باقی اجساد این حادثه در حال انجام است تصریح کرد: «امیدواریم هرچه زودتر کار آواربرداری و سایر مسائل مربوط به معدن تمام شود.» همچنین به گفته وزیر صمت؛ کمیتهای برای رسیدگی به کسانی که در این حادثه مصدوم شدند و همچنین خود شرکت خصوصی که مسئول این معدن بوده تشکیل شد و در حال پیگیری است؛ اما علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد.
غفلت از نوسازی معادن
در طول یک دهه اخیر حادثههای مختلفی در معادن زغالسنگ به وجود آمده که جان بسیاری از کارگران را گرفته است. معدن طبس نیز یکی از بزرگترین معادن بخش خصوصی است که یکهزار و ۵۰۰ نفر در آن مشغول به کار هستند. علت این حوادث غفلت از نوسازی معادن و مکانیزه کردن آنها است. با وجود آنکه قیمت زغالسنگ داخلی سه برابر کمتر از قیمت خارجی است؛ اما به گفته سعید صمدی، دبیر انجمن زغالسنگ کشور در این چند سال تمرکز بر تأمین زغالسنگ از طریق واردات بوده، بر اساس آخرین آمارها ۸۰۰ میلیون دلار زغال در سال ۱۴۰۱ وارد شده است که اگر ۸۰ میلیون دلار به بخش معادن اختصاص پیدا میکرد امروز شاهد چنین حوادثی نبودیم، ضمن اینکه برای تجهیز ایمنی معادن ۳۰ میلیون دلار نیاز داریم. او میگوید: «دولت در سال گذشته یک ریال هم برای ایمنی معادن بودجه تخصیص نداده است و فقط بخش خصوصی به سختی تجهیزات خود را تأمین میکند.» به اعتقاد فعالان معدنی از مهمترین چالشهای معادن زغالسنگ، نبود معیار شفاف برای تعیین قیمت زغالسنگ، ایمنی پایین معادن، عدم بهکارگیری تکنولوژی و ماشینآلات روز دنیا در بهرهبرداری از معادن جهت تولید کنسانتره زغالسنگ با کیفیت قابلقبول و ویژگیهای زمینشناسی معادن زغالسنگ ایران است که مشکلات زیادی را برای معدنکاران زغالسنگ و مصرفکنندگان این محصول ایجاد کرده است. امروز حدود ۱۲۰ معدن در کشور فعال هستند؛ اما کمترین بهرهوری را دارند و این موضوع علاوه بر اینکه موجب اتلاف وقت و توان نیروی انسانی مجرب و متخصص کشور میشود، از بهرهوری معادن زغالسنگ نیز به شدت میکاهد. عدم توجه نوسازی معادن منجر به حوادثی دردناک مانند معدن زغالسنگ البرز شرقی، زمستان یورت، زغال طبس و غیره شده که با نظارت، نوسازی و مکانیزه کردن معادن ضمن کاهش نیروی کار، شاهد افزایش تولید نیز خواهیم بود، ضمن اینکه ارز کمتری از کشور به خاطر واردات زغالسنگ خارج میشود، بنابراین با توجه به حوادث اخیر در معادن کشور نوسازی معادن باید در دستور کار دولت قرار بگیرد. محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن ایران در مورد وضعیت معادن کشور گفته است: «اعضای کمیته زغالسنگ خانه معدن ایران به این نتیجه رسیدهاند که وضعیت ایمنی معادن زغالسنگ کشور تا چه اندازه پایین بوده و از استانداردهای مرسوم خارج است. وضعیت ایمنی و سلامت کارگران در معدن زغالسنگ کشور در بدترین حالت خود قرار گرفته است. از سال ۱۳۹۶ به صورت رسمی در رسانهها نسبت به وضعیت ایمنی معادن زغالسنگ در کشور گوشزد کرده و تذکر دادهایم.» وی با بیان اینکه ایمنی در معادن از موضوعات خاص و ویژه محسوب میشود، گفت: «توجه به سرمایهگذاری در حوزه تجهیزات و آموزش و استفاده از تجهیزات بهروز که امروزه به دلیل تحریمها با مشکلات زیادی روبهرو است، جزو نکاتی است که میتواند در کاهش حوادث بخش معدن مؤثر واقع شود.»