کمتر از دو روز پس از مکالمه تلفنی چهارشنبه باراک اوباما و رجب طیب اردوغان روسایجمهور آمریکا و ترکیه، جنگندههای اف16 ارتش ترکیه بامداد دیروز اهدافی از داعش را در خاک سوریه هدف قرار دادند. این نخستین اقدام نظامی مستقیم ترکیه علیه داعش و در خاک سوریه محسوب میشود. براساس اعلام دفتر نخستوزیری ترکیه سه جنگنده اف16 ارتش ترکیه بامداد دیروز به سه موضع داعش در خاک سوریه حمله کردهاند. جنگندههای ترکیه حریم هوایی سوریه را نقض نکردهاند بلکه از حریم هوایی ترکیه مواضع داعش را بمباران کردهاند. علاوهبر این توپخانههای ارتش ترکیه نیز مواضعی از گروه تروریستی بعثی- تکفیری داعش را در سوریه هدف قرار دادهاند. گفته میشود در جریان این حملات دهها عضو داعش کشته شدهاند. این حمله گسترده یک روز پس از درگیری نیروهای مرزی ترکیه و داعش انجام شد که در جریان آن یک سرباز ارتش ترکیه و یک تروریست داعش کشته شدند.
همزمان دولت ترکیه به آمریکا اجازه داده است از دو پایگاه هوایی اینجرلیک و پرینچلیک ترکیه برای بمباران داعش استفاده کند. اقدامات اخیر ترکیه علیه داعش چند روز پس از حمله انتحاری دوشنبه هفته گذشته به شهر سوروچ ترکیه صورت میگیرد. حملهای که در جریان آن بیش از 130 شهروند جوان ترکیهای کشته و زخمی شدند. داعش بهطور مستقیم این حمله تروریستی را برعهده نگرفت اما شواهد و قرائن حاکی است این حمله از سوی فردی مرتبط با داعش صورت گرفته است.
پس از این حمله اعتراضات گستردهای از سوی شهروندان ترکیهای بهویژه کردها علیه سیاست دولت ترکیه در قبال داعش و مماشات و حتی حمایت آنکارا از داعش در شهرهای مختلف ترکیه صورت گرفت و شهرهای استانبول و آنکارا هفته گذشته شبهای ناآرامی داشتند.
یک سال پیش و زمان شکلگیری ائتلاف ضدداعش به رهبری آمریکا دولت اردوغان به دلیل عدمهمراهی واشنگتن با سیاستهای آنکارا در قبال سوریه به نشانه اعتراض، به جنگندههای آمریکایی اجازه استفاده از پایگاه اینجرلیک برای بمباران داعش را نداد. دولت ترکیه خواهان سقوط دولت بشار اسد در سوریه است و شرط همکاری نظامی خود با ائتلاف ضدداعش را ترسیم نقشه راه آینده حکومت سوریه پس از سرنگونی حکومت اسد دانسته است. با این حال ترکیه اعلام کرد که وارد ائتلاف ضدداعش میشود، اما حضور ترکیه در این ائتلاف در یک سال گذشته، بیشتر اسمی بود و مقامات آنکارا با وجودی که با نگرانی، تحولات یک سال گذشته در مناطق مرزی خود با سوریه را نظارهگر بودند اما از مداخله مستقیم نظامی علیه گروه تروریستی بعثی- تکفیری داعش امتناع میکردند. این امتناع برای کردهای ترکیه به قدری زجردهنده بود که در ماجرای حمله داعش به شهر کوبانی، عدماقدام ارتش ترکیه علیه نیروهای داعش که به قتل و غارت کردهای ساکن کوبانی مشغول بودند اعتراضات گستردهای در داخل ترکیه ایجاد کرد؛ با وجود این اعتراضات اما مقامات ترکیه مرز خود با سوریه را بستند و به صدها کرد ترکیهای که میخواستند برای دفاع از کوبانی از مرز عبور کنند، اجازه خروج از مرز را ندادند. پس از گذشت هفتهها از حمله داعش به کوبانی و پس از اینکه مقامات ترکیه ازجمله اردوغان به صراحت اعلام کردند سقوط کوبانی اجتنابناپذیر است، در اثر دفاع جانانه نیروهای مردمی کرد در این شهر، نیروهای داعش متحمل شکست سختی شدند و نبرد در شهر کوبانی به نفع کردها خاتمه یافت. درنهایت دولت ترکیه پس از هفتهها از آغاز جنگ در کوبانی اجازه داد نیروهای پیشمرگه کرد عراقی بهمنظور کمک به مبارزان کرد کوبانی از خاک ترکیه عبور کنند و برای جنگ با داعش به این شهر بروند.
ترکیه بین گزینههای بد
دولت ترکیه در یک سال گذشته همواره اتهام حمایت غیرمستقیم و حتی مستقیم از گروه تروریستی بعثی- تکفیری داعش را رد کرده است. این اتهام از سوی بسیاری از رسانهها و محافل سیاسی بینالمللی و مخالفان حزب عدالت و توسعه در داخل و احزاب کردی ترکیه علیه حاکمان ترکیه اقامه شده است. از سوی دیگر و همزمان با حملات هوایی و توپخانهای به مواضع داعش در سوریه، نیروهای امنیتی این کشور دیروز 300 مظنون را به اتهام همکاری با داعش و گروه پکک دستگیر کردند. با توجه به تحرکات ارتش ترکیه در طول مرز سوریه در یک ماه گذشته حمله ترکیه به مواضع داعش در سوریه قابل پیشبینی بود، اما ادامه و شدت این حملات مشخص نیست. احمد داوود اوغلو نخستوزیر ترکیه دیروز در یک مصاحبه خبری اعلام کرد حملات ارتش ترکیه به داعش ادامه خواهد یافت. ترکیه هماکنون با یک بحران سیاسی داخلی دست و پنجه نرم میکند و احزاب و جناحهای سیاسی این کشور هنوز بهمنظور تشکیل دولت ائتلافی به توافق نرسیدهاند و ادامه این کشاکش سیاسی آسیبهای اقتصادی قابلتوجهی برای اقتصاد ترکیه داشته است. در صورت ورود احتمالی آنکارا به جنگ داعش و احتمال ناامنی در داخل خاک این کشور، وضعیت اقتصادی این کشور بیشتر در معرض تهدید خواهد بود؛ بهویژه اینکه ترکیه یک کشور توریستپذیر است و ناامنی در این کشور میتواند بهطور محسوسی از درآمدهای توریستی ترکیه بکاهد. دولت آنکارا هماکنون با دو گزینه بد در سوریه مواجه است: جنگ با داعش بهمنظور تامین امنیت داخلی که در این صورت به تحکیم موقعیت کردهای سوری و ترکیه و حکومت بشار اسد خواهد انجامید و گزینه دیگر ادامه بیتحرکی در قبال داعش است که حمله انتحاری هفته گذشته نشان داد این گزینه نیز میتواند دامنه ناآرامیهای سوریه را به داخل خاک ترکیه بکشد و این کشور را ناامن سازد.