در ادامه این مطلب که به قلم امیرحسن کشاورز زاده انتشار یافت، می خوانیم: در دوره ریاست جمهوری کریموف، ازبکستان همراه با جو سنگین امنیتی بود که هر گونه اعتراض را در نطفه خفه می کرد. از حوادث مهم دوره دیکتاتوری کریموف می توان به فاجعه اندیجان اشاره کرد. در بامداد 13 مه 2005 ماموران امنیتی ازبکستان واردزندانی در شهر فرغانه از ایالت اندیجان شدند و تعدادی از تجار محلی را به جرم افراطی گری اسلامی به گلوله بستند.
در پس این حادثه معترضان صلح طلب در میدان اصلی شهر برای اعتراض تجمع کردند اما در جواب، نیرو های دولتی به روی آنان آتش گشودند و صد ها تن را از پای درآوردند. حال پس از مرگ اسلام کریموف می توان دسته هایی که خواستار قدرت هستند را به چهار گروه تقسیم کرد.
نخستین گروه، اسلام گرایان هستند که عمدتا در شهر های سمرقند و بخارا به فعالیت می پردازند البته این امکان بسیار ضعیف است که یک جریان فکری اسلام گرا سکان قدرت را در دست گیرد زیرا اقدامات اسلام کریموف در زمان حکومتش به گونه ای بود که این گروه ها پس از طی یک مسیر قهقرایی نقش شان کم رنگ شد که از نمونه این اقدامات می توان به حوادث اندیجان اشاره کرد.
علاوه بر این شرایط منطقه ای ازبکستان به گونه ای است که ترس از اسلام گرایی افراطی عملا مانعی برای قدرت گیری این گروه ها به حساب می آید.گروه دوم گروه هایی هستند که تمایل به آن دارند که کشور ازبکستان را همانند گذشته به روسیه نزدیک کنند که عمدتا مرکز فعالیت آنها تاشکند، پایتخت ازبکستان است. این گروه، مخالفان سرسختی چون قزاق ها دارد.
قزاقستان به عنوان کشور همسایه و رقیب ازبکستان همواره کوشیده که از پیوند ازبکستان و روسیه جلو گیری کند اگر چه خود اسلام کریموف نیز تمایل بیشتری به غرب داشت تا به شرق و مناسبات اقتصادی – سیاسی خود را نیز بر پایه روابط به غرب بنا گذاشته بود به طوری که ازبکستان برای امریکا در آسیای میانه به یک کشور استراتژیک و اهرمی برای سیاست های امریکا تبدیل شده بود.ازبکستان را می توان در منطقه خود تنها کشوری دانست که با غرب رابطه تنگاتنگی دارد این در حالی است که قسمتی از مردم ازبکستان روس هستند که به یادگار از شوروی سابق بر جای مانده اند و تقریبا تمام مردم ازبکستان زبان روسی را می دانند و در روابط روزمره خود بیشتر از روسی استفاده می کنند تا ازبکی، گروه بعدی گروهی هستند که به غرب تمایل دارند یا به بیانی دیگر می توان آنان را حامیان سیاست های دیکتاتورمآبانه اسلام کریموف دانست.
این گروه که شامل افراد موثری چون تاتیانا کریموف همسر اسلام کریموف و رستم اینایتوف رییس پلیس مخفی ازبکستان است و می توانند نقش موثری در آینده ازبکستان ایفا کنند؛ رستم اینایتوف کسی بود که با فشار بر اسلام کریموف، گلناره کریموا دختر وی را به دلیل فساد مالی محکوم به حبس خانگی کرد.این نکته نیز حایز اهمیت است که گلناره کریموا، کاندیدای به دست گرفتن قدرت در آینده ازبکستان نیز در این گروه قرار دارد اگرچه با وجود از دست دادن محبوبیتش و نیز داشتن مخالفان سرسختی چون اینایتوف این امرکمی دور از انتظار است.
اما گروه آخر را مردم ستمدیده ازبکستان می توان تلقی کرد زیرا ممکن است رنج سال های حکومت اسلام کریموف آنان را به تکاپو وا دارد و آنان را به جریانی وا دارد که در ازبکستان چندان هم بی سابقه نیست. این امکان وجود دارد که مردم ازبکستان روز های پر تنشی را در آینده نه چندان دور برای خود رقم بزنند و البته یک احتمال ضعیف تر هم وجود دارد که آن، تشکیل گروه های میلیشیایی با حمایت کشور های همسایه ازبکستان است. به هر حال ازبکستان آبستن حوادث مهمی است و باید در روز های آتی منتظرخبر های مهمی از این کشور باشیم.
*منبع: روزنامه اعتماد، 17 شهریور 1395
**گروه اطلاع رسانی**9117**9131