در شروع رقابت، آمریکا با مورفی که توانست در کرال پشت رکورد را جا به جا کند از حریفان پیش افتاده بود. در دور دوم و در شنا قورباغه، میلر از رقیب بریتانیایی خود عقب افتاد و آمریکا در نیمه راه اول نبود. با حضور فلپس در دور سوم و در شنای پروانه، آمریکا بار دیگر از حریفان جلو افتاد و فلپس نیز رکورد این دسته را شکست و در نهایت نیز آدرین کار را با قدرت به اتمام رساند تا فلپس با مدال طلا از دنیای شنا خداحافظی کند.
پس از قهرمانی مادر ، همسر و فرزند فلپس با چشمانی اشکبار در کنار او حاضر شدند. هواداران که از ساعاتی قبل میدانستند این آخرین شنای فلپس خواهد بود، به شدت او را مورد تشویق قرار دادند. تا اسطوره آمریکایی، مدال طلایش را دریافت کند. مایکل کارنامه بی نظیرش را با یک طلا به پایان رساند و روی سکوها نتوانست جلوی اشکهایش را بگیرد. او سپس به سمت خانواده اش رفت و یک پرچم بسیار بزرگ آمریکا را از آنها دریافت کرد. روی شانه هم تیمیهایش رفت و در حالی که مدال بر گردنش بود، دور افتخار زد.
او در این رابطه گفت:" وقتی از اتوبوس پیاده میشدم تا وارد مجموعه شوم، احساس کردم که به زودی گریه ام خواهد گرفت. آخرین گرم کردن، آخرین لباس پوشیدن، آخرین حضور مقابل هزاران تماشاچی به عنوان نماینده کشورم. استثنایی بود. خیلی بهتر از 4 سال پیش. من میخواستم دوران ورزشی ام به همین شکل به پایان برسد.روی سکوی پرش سعی کردم جلوی اشکهایم را بگیرم ولی نتوانستم. اینکه بدانید زحماتتان نتیجه داده حس خیلی خوبی به شما میدهد و من توانستم از دوران سختی که در دو سال اخیر سپری کردم با موفقیت عبور کنم و به جایی که میخواهم برسم. این قهرمانی برای من مثل گیلاس بالای کیک بود و حالا به دنبال شروع یک فصل جدید در زندگی ام هستم."
با شروع سرود آمریکا، هواداران حاضر در سالن به افتخار فلپس ایستادند و با او گریه کردند. جانسون، همسر فلپس نیز به ندرت توانست جلوی اشکهایش را بگیرد و مادر فلپس نیز توان حرف زدن نداشت. رقیبان مایکل مثل هواداران هیجان زده اش به صف شده بودند تا به او دست داده و به او این قهرمانی را تبریک بگویند. تمام هم تیمیهایش تلاش کردند تا نظر او را تغییر دهند تا او باز هم رقابت کند ولی به نظر فلپس یک هفته تمام به این موضوع فکر کرده بود و روی حرفی که قبلا در توکیو زده بود ایستاد.
او گفته بود:" من آماده شروع اتفاق جدیدی هستم. شاید دوره شناگری من به پایان برسد ولی آینده ای روشن روبروی من است و رو به جلو نگاه میکنم.برای من خداحافظی از شنا پایان کار نیست بلکه شروع یک ماجراجویی تازه است و به آن امیدوار هستم."
فلپس با 28 مدال در المپیک که 5 مدال طلا و 1 نقره آن متعلق به المپیک ریو است، از دنیای شنا خداحافظی کرد. 16 سال است که فشنگ بالتیموری آمریکا تمامی رکورد ها را شکسته است. او در 15 سالگی و در المپیک سیدنی کار خود را آغاز کرد و به جوان ترین شناگر تاریخ آمریکا تبدیل شد. 64 رقابت و 7.3 مایل شنا در المپیک، پایان کار بزرگترین شناگر تاریخ در 31 سالگی بود. تلاشی غیرقابل تصور برای بدست آوردن این تعداد مدال لازم است.
