صاحب‌خبر - خبر معاون وزیر خارجه: ایرانیان در جریان کودتای ترکیه آسیب ندیده‌اند معاون ایرانیان خارج از کشور وزارت امور خارجه با بیان اینکه ایرانیان در جریان کودتای ترکیه آسیب ندیده‌اند، از تلاش این وزارتخانه برای عادی شدن پروازهای ایران - ترکیه به منظور بازگشت ایرانیان به کشور خبر داد. به گزارش ایلنا، حسن قشقاوی با بیان اینکه پیش‌بینی می‌کنیم حدود ۱۰ هزار ایرانی به عنوان گردشگر یا ساکن در ترکیه حضور دارند، خاطرنشان کرد: پس از رخ دادن اتفاقات شب گذشته، وزارت خارجه تلاش‌های بسیاری برای اطلاع یافتن از وضعیت ایرانیان حاضر در ترکیه را آغاز کرده است و با پیگیری‌های فراوان و همچنین رصد اخبار و پیگیری تحولات توانستیم نسبت به وضعیت بسیاری از ایرانیان حاضر در ترکیه آگاهی پیدا کنیم. وی ادامه داد: خوشبختانه به دلیل تعامل ایرانیان با سفارتخانه و نمایندگی‌های ایران در ترکیه و تماس‌های مکرری که میان نمایندگی‌های ما و مرکز وجود داشته است، از وضعیت ایرانیان اطلاع پیدا کرده‌ایم. قشقاوی با بیان اینکه گزارشی مبنی بر آسیب دیدن ایرانیان در حادثه کودتای شب گذشته در ترکیه وجود ندارد، تصریح کرد: خوشبختانه همه ایرانیان سالم هستند و به توصیه‌ها و هشدارهای نمایندگی‌های ایران در ترکیه گوش داده‌اند. بزودی نیز سازمان گردشگری درخصوص گردشگران ایرانی حاضر در ترکیه اطلاعیه‌ای صادر خواهد کرد. او درباره برنامه ایران برای خارج کردن گردشگران ایرانی نیز خاطرنشان کرد: ما با سازمان هواپیمایی از نخستین ساعات این ماجرا در ارتباط بودیم، هم اکنون پرواز‌ها به صورت دوطرفه لغو شده‌اند. تلاش‌های ما این است که با عادی شدن شرایط و در اولین ساعات این اقدامات لازم صورت گیرد. ایران در شب کودتای نافرجام ترکیه پا به پای مردم آنکارا و استانبول بیدار ماند. مقامات سیاسی و امنیتی کشورمان شنبه شب­ لحظه به لحظه رویدادهای کودتای ارتش ترکیه علیه دولت رجب طیب اردوغان را رصد کردند؛ رویداد بی ثبات کننده‌ای که می‌توانست بر ابعاد مسائل مبتلابه منطقه تأثیری مخرب بگذارد و به همین دلیل عبور بی تفاوت از کنار آن غیرممکن بود. همین حساسیت بود که سبب شد ایران از زمره معدود کشورهای انگشت‌شماری باشد که مقامات رسمی‌شان در نخستین ساعات کودتا نسبت به آنچه در حال رخ دادن بود، اعلام موضع می‌کردند و در شرایطی که تعدادی از مراکز استراتژیک ترکیه در اختیار نظامیان کودتاگر قرار داشت، بر حمایت از دولت قانونی این کشور اصرار ورزد. ساعتی از نیمه شب گذشته بود که محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران از صفحه توئیتر رسمی خود به عنوان سریع‌ترین و فراگیرترین امکان اعلام موضع، بهره گرفت و در توئیتی با ابراز نگرانی عمیق نسبت به بحران به وجود آمده در این کشور ثبات، دموکراسی و امنیت مردم ترکیه را امری حیاتی دانست و آنها را به اتحاد و خویشتنداری دعوت کرد. وی ساعاتی بعد نیز در واکنش به حضور مردم در مقابل کودتاگران، توئیت کرد که «دفاع شجاعانه مردم ترکیه از دموکراسی و دولت منتخب خود این امر را ثابت کرد که کودتا در منطقه ما هیچ جایگاهی ندارد و محکوم به شکست است.» تماس‌های مکرر ظریف و چاووش اوغلو رصد اخبار ترکیه و اتخاذ موضع حمایتی نسبت به دولت منتخب ترکیه از سوی رئیس دستگاه دیپلماسی ایران محدود به همین پیام‌ها باقی نماند. محمدجواد ظریف و «مولود چاووش اوغلو»، وزیر خارجه ترکیه طی شبانه روز گذشته در تماس‌هایی مکرر و ساعت به ساعت درباره آخرین تحولات کودتا با یکدیگر رایزنی کردند. چاووش اوغلو در این تماس‌ها، گزارشی از آخرین وضعیت کشورش را در اختیار همتای ایرانی خود قرار داد. این در حالی بود که بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز با یادآوری سه بار تماس تلفنی محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران با همتای ترک خود، از شروع بحران در نیمه شب شنبه تا ظهر دیروز تصریح کرد: ما عمیقاً نگران ثبات، امنیت، وحدت، مردم‌سالاری و حاکمیت قانون در ترکیه هستیم و ضمن توصیه به پرهیز از توسل به خشونت در ترکیه از دولت منتخب مردم این کشور حمایت می‌کنیم. رویکرد فعال دستگاه دیپلماسی ایران درباره ترکیه چنان بود که مجله تایم در نسخه اینترنتی خود با تمرکز بر جدیت ایران در پیگیری تحولات کودتای نافرجام ترکیه با اشاره به اختلافات سیاسی تهران - آنکارا درباره مسأله سوریه و آینده سیاسی بشار اسد، نوشت: «با اینکه یک تغییر در سیاست آنکارا در برابر اسد ممکن است مورد استقبال تهران قرار گیرد اما بی ثباتی در ترکیه شریک بزرگ تجاری ایران بشدت نامطلوب است و در نتیجه دقت هیچ یک از پایتخت‌های کشورهای مختلف جهان در پیگیری حوادث ترکیه به دقت و پیگیری تهران نمی‌رسد.» تحولات ترکیه موضوع جلسه شورای عالی امنیت ملی تحولات ترکیه از دیدگاه بروز بی ثباتی در کشور همسایه از آن درجه از اهمیت برخوردار بود که روز گذشته شورای عالی امنیت ملی ایران به ریاست حسن روحانی رئیس جمهوری ایران و با هدف بررسی آخرین وضعیت آن، تشکیل جلسه داد. این در حالی بود که علی شمخانی به عنوان نماینده رهبر معظم انقلاب و دبیر این شورا در نخستین ساعات کودتای نافرجام ترکیه با تأکید بر اینکه تمامی مرزهای زمینی و هوایی مشترک تحت نظارت و کنترل کامل قرار دارد، تصریح کرد که ایران ضمن ارتباط با مسئولان امنیتی و سیاسی ترکیه وقایع این کشور را با حساسیت، دقت و نگرانی تحت نظر دارد. شمخانی در پایان جلسه دیروز شورای عالی امنیت ملی نیز اعلام کرد که در این جلسه بر موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران در محکومیت اقدام کودتاگران و حمایت از خواست و اراده مردم تأکید شده است. وی با بیان اینکه منطقه و محیط پیرامونی ما دستخوش حوادث و تنش‌های مختلفی است، خاطرنشان کرد: «امنیت، ثبات و آرامش حاکم بر کشور ما به برکت خون شهدا بویژه شهدای مدافع حرم، رهبری داهیانه رهبر معظم انقلاب، هشیاری مراکز و نهادهای امنیتی و دفاعی و مشارکت جدی و اثرگذار مردم در امنیت است.» شمخانی ضمن تقبیح هرگونه اقدام نظامی برای تحمیل اراده سیاسی، انجام هرگونه کودتا را با خواست واقعی مردم در تضاد عنوان و تصریح کرد که ایران از دولت قانونی ترکیه حمایت می‌کند و با هر نوع کودتا چه داخلی و چه با پشتیبانی طرف‌های خارجی مخالف است. گفتنی است روز گذشته علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در پیامی به همتای ترک خود، پیروزی اراده مردم، حاکمیت ملی و دموکراسی را بر اقدام مذبوحانه و محکوم به شکست علیه نهادهای منتخب در این کشور تبریک گفت. اقداماتی از سر احتیاط بحران کودتای ترکیه برای ایران همچنین خالی از اقدامات از سر حزم و احتیاط نبود. سید محمود علوی، وزیر اطلاعات نیمه شب شنبه در واکنش به کودتا در ترکیه ضمن آرزوی امنیت و ثبات برای این کشور اعلام کرد که «نیروهای نظامی، امنیتی و اطلاعاتی در حد ضرورت به حال آماده‌باش درآمده‌اند و مرزها در کنترل کامل است.» در شرایطی که اشغال رسانه‌های ملی ترکیه و دفاتر برخی رسانه‌های خارجی از سوی کودتاگران فضا را برای طرح شایعات مختلف از پناهنده شدن اردوغان به کشورهای اروپایی تا اسکورت شدن هواپیمای او توسط جنگنده‌ها برای آمدن به ایران مساعد ساخته بود، شایعه‌ای رواج یافت که ایران جنگنده‌های خود را برای مقابله با تهدیدهای احتمالی در تبریز مستقر کرده است. شایعه‌ای که به گزارش ایسنا، روز گذشته از سوی معاون سیاسی و امنیتی استاندار آذربایجان‌شرقی تکذیب شد. شب خوب شبکه خبر کودتا در ترکیه هر تلخی و ناخوشایندی که داشت، در ایران یک نتیجه مطلوب به بار داد. برای نخستین بار پوشش خبری شبکه خبر صدا و سیمای ایران تا حد امکان بینندگان را از مراجعه به شبکه‌های خبری دیگر کشورها بی نیاز ساخت. دو خبرنگار مستقر در استانبول و آنکارا که در گرماگرم کودتا و از درون گود درگیری‌ها با استفاده از تلفن‌های همراه خود گزارش‌های زنده و در لحظه از حوادث ترکیه همچون حمله جنگنده‌ها به پارلمان این کشور و رویارویی مردم و تانک‌ها ارائه دادند، گزارش‌هایی که در فقدان حضور اتاق‌های فکر تفسیر و تأویل خبر با بی طرفی کامل و اشاره جوانب و دلایل مختلف کودتا ارائه می‌شد و البته این آه حسرت را به دل می‌گذاشت که چرا پیش از این در رویداد‌های ملی مهمی همچون مذاکرات هسته‌ای و توافق بر سر برجام از امکانات بالقوه برخط بودن و نبض خبر را در دست داشتن استفاده‌ای نشد. حضور کارشناسان و تحلیل‌های آنها نیز از رویه مثبت و استثنایی این شبکه مستثنا نبود. چنانکه آنها در عین تقبیح کودتا در جست‌وجوی دلایل به اشتباهات اردوغان در مواجهه با منتقدانش اشاره داشتند و اغلب فارغ از سوگیری‌های رایج آنچه در حال وقوع بود را تحلیل می‌کردند. شب تلخ ترکیه نقطه عطف یک اتفاق خوب رسانه‌ای در ایران بود.∎​