کودتای نظامیان در ترکیه با حضور شهروندان این کشور شکست خورد
بهنام مردم
صاحبخبر - فرهیختگان| همه چیز از شامگاه جمعه شروع شد. خودروهای نظامی دو پلی را که استانبول آسیایی را به استانبول اروپایی متصل میکنند، بستند. بلافاصله جولان هلیکوپترهای نظامی و جتهای جنگنده هم بر فراز شهر خبر از اتفاقی تکراری در ترکیه میداد. خبری که ساعاتی بعد در رسانهها منتشر شد برای نسل قدیمیتر مردم کاملا آشنا بود: «نظامیان کودتا کردند.» آنها بیانیهای هم به این مضمون منتشر کردند که «برای برقراری نظم، قانون و آزادی مردم، قوای مسلح ترکیه کنترل کامل کشور را در دست گرفته است.» نظامیان میخواستند با سرنگونی حکومت قانونی رجب طیب اردوغان پنجمین کودتا در ترکیه را با موفقیت به سرانجام برسانند. ساعاتی بعد و با فراخوان رجب طیب اردوغان رئیسجمهوری ترکیه و احزاب موافق و مخالف دولت برای حضور مردم در خیابانها و مقابله با کودتاچیان، کودتا شکست خورد و مردم ابتکار عمل را در استانبول به دست گرفتند. کودتاچیان آنقدر بدون برنامه این کودتا را اجرا کردند که اولین واکنش دولت و ورود هواداران حزب حاکم عدالت و توسعه به عرصه، قافیه را باختند. همینجا بود که مشخص شد طرح و اجرای این کودتا در سطح فرماندهان ارشد نظامی ترکیه صورت نگرفته بود. چه آنکه اردوغان از 9 سال قبل و با اصلاحات و تسویههای گسترده در ارتش، قدرتمندترین نهاد این کشور که تا دو دهه قبل دولتهای مستقر را به راحتی با کودتا سرنگون میکرد را از تک و تا انداخت و با اشاره به پرونده ارگنهکن و همچنین برنامه نظارت دموکراتیک بر نهادهای نظامی که مورد تاکید اتحادیه اروپا بود نزدیکان و معتمدان خود را وارد ساختار نیروهای مسلح ترکیه کرد و از صدر تا ذیل دست به خانه تکانی زد ودیگر نظامی ارشدی در ردههای بالای ارتش ترکیه نمانده استکه خیال کودتا علیه او را در سر داشته باشد. دقایقی پس از مشخص شدن شکست کودتاچیان، فتحالله گولن مظنون شماره یک این کودتا از نگاه دولت اردوغان هرگونه دست داشتن در این تحولات را رد کرد. اردوغان هم روز گذشته و پس از ساعتها زد و خورد طرفین ماجرا با اعلام شکست کودتا از هواداران خود خواست تا همچنان در خیابانها بمانند تا اینگونه قدرت بسیج مردمی حزب عدالت و توسعه را به رخ مخالفان خود بکشد. این کودتا که براساس آمارهای مختلف بین 200 تا 300 کشته بر جا گذاشت و بیش از هزار عامل کودتا دستگیر و مورد بازجویی قرار گرفتند یک برنده داشت و یک بازنده. اردوغان توانست پایههای حاکمیت خود را محکمتر کند و بهعنوان قهرمان کودتای ناکام لقب گیرد. هر اندازه حزب عدالت و توسعه در این ماجرا با تیزهوشی عمل کرد و هواداران خود را به خیابانها کشاند، احزاب مخالف دولت منفعل ظاهر شدند. اردوغان به این ترتیب میتواند سادهتر از قبل برنامه خود برای کنار گذاشتن سیستم پارلمانی و افزایش اختیارات ریاستجمهوری را به پیش ببرد. ارتش ترکیه هم در پی این تحولات و با خانه تکانیهایی که در انتظارش است منفعلتر از قبل خواهد شد. نکته مهم این تحولات این مساله بود که همه احزاب منتقد رجب طیب اردوغان و حزب عدالت وتوسعه در کنار حامیان دولت به مقابله با کودتاچیان برآمدند و حاضر نشدند به بهانه سقوط رقیب، از روندی غیر دمکراتیک حمایت کنند.∎