کودتاي نظامي در ترکيه در روزهايي که رئيس جمهوري اين کشور در تعطيلات بود و نگاه هاي خيره به حمله تروريستي نيس فرانسه به شکست منتهي شد. آنچه که بامداد شنبه در ترکيه رخ داد داراي پيچيدگي‌هايي بيش از يک شورش نظامي بوده است.

فعاليت‌هاي نظامي ترکيه به دليل عضويت در پيمان آتلانتيک شمالي تحت نظارت ناتو است ، اين موضوع روابط ترکيه را با متحدين غربي اين کشور به نوعي تحت‌الشعاع خود قرار خواهد داد. شايعه دخالت خارجي مسئله‌اي است که نمي توان از کنار آن بي‌تفاوت عبور کرد.

ترکيه کشوري است که تاکنون حداقل 3 کودتا را مزه کرده است و نظاميان وارث آتاترک به طور سنتي خود را محق به عمليات نظامي عليه هرگونه تخطي از آرمان‌هاي لائيک مي‌دانند. اين رويکرد موجب شد اردوغان بلافاصله پس از تصاحب قدرت با کمک فتح‌الله گولن عليه افسران مستعد کودتا وارد عمل شود. پرونده مشهور «ارکنه گن» تير خلاصي بود که «فتح‌الله گولن» براي دل اردوغان به کودتاچيان ارتش شليک شد. طنز روزگار اين است که دو متحد ديرينه براي قدرت بايکديگر درگير شدند و امروز گولن متهم به طراحي کودتا شده است. جنبش خدمت يا همان هيزميت در جامعه ترکيه داراي آن‌چنان نفوذي است که مي‌توان آن را با نفوذ کماليست‌ها مقايسه کرد اما کودتاي عقيم ارتش بهانه سرکوب آنها را فراهم کرده است. از همان لحظه نخست مشخص بود که شورش نظامي گولن فاقد فاکتورهاي مورد نياز براي تکرار کودتاي ژنرال السيسي در ترکيه بود. در جريان کودتا فرمانده مشخصي وجود نداشت و اين مسئله منجر به عدم واحدهاي نظامي شورشي شد. فاکتور اصلي شکست کودتا ، خاطره ناخوشايند مردم ترکيه از حضور نظاميان در عرصه سياست بود. شورش اجتماعي و سياسي عليه اردوغان اقدامي بود که قطعا بيش از هر عملياتي مي‌توانست به گولن کمک کند. با محاسبات سرانگشتي رياضي کودتاي رخ داده يک گاف فاحش بوده است که تنها و تنها کام اردوغان را شيرين کرد. در ميان تمام کش و قوس‌هاي کودتا مساله مبهم اينجاست که چرا «ميت» سازمان اطلاعاتي ترکيه که مدام به دنبال آنچه که دولت موازي گولن هستند ، موفق به پيش‌گيري از کودتا نشده بودند. در کنار اين علامت سوال نکته جالب اينجاست که بلافاصله حدود 3 هزار نفر بازداشت شده‌اند.

اگرچه آقاي سيبيلو توانست به لطف آسمان و زمين با همراهي مردم بر کودتا چيره شود اما اقدامات آتي اردوغان مي‌تواند او را گرفتار مخمصه‌اي سخت کند. نقطه ضعف فاحش سياستمداران خاورميانه اين است که آنها گرفتار مستي قدرت مي شوند و اردوغان نيز نشان داده که مستعد اين مسئله است.

حزب عدالت و توسعه در انتخابات سال گذشته نتوانست اکثريت کرسي‌هاي مجلس را از آن خود کند و با زحمت موفق شد اداره دولت را در دست خود نگه دارد؛ آنها تغيير سيستم حکومت ترکيه از پارلمان به رياست جمهوري را در فضاي پساکودتا دنبال خواهند کرد. اردوغان در شرايطي قرار گرفته که مي‌تواند از موقعيت برتري که نسبت به مخالفانش به آن دست يافته و حس همبستگي ملي که در جريان کودتا ترکيه را فراگرفت به نفع خود استفاده کند و حتي اگر مجلس کنوني را نتواند با تصميم خود براي تغيير نظام سياسي همراه سازد، جاي پاي محکمي براي انتخابات زودرس و تشکيل مجلسي با ترکيبي همراه و همگام با خود دارد. اگرچه اقدام کودتاچيان به شدت محکوم است اما تصاوير منتشر شده از شکنجه سربازان ارتش ترکيه به هيچ عنوان دموکراتيک نيست. برخورد خشونت‌آميز تحت عنوان برخورد با عوامل کودتا با اعدام‌، شکنجه و زندان در آينده خيلي نزديک زمينه کودتا يا موج ترور را فراهم خواهد کرد. در همين حال تضعيف ارتش ، ترکيه را در مقابل تهديدات امنيتي آسيب‌پذير خواهد کرد. وضعيتي که تصوير شد باتوجه به تهديدات امنيتي داعش تبعات کشنده‌‌اي براي مردم ترکيه خواهد داشت.