شناسهٔ خبر: 11260403 - سرویس سیاسی
نسخه قابل چاپ منبع: مثلث-قدیمی | لینک خبر

چه کسانی برای راهیابی به خبرگان با هم رقابت می‌کنند؟

رقابت بزرگان

شبکه های اجتماعی نظر سنجی گفتگوی هفته نامه به جهت تحولات سیاسی چند سال اخیر این انتخابات تفاوت‌هایی با ادوار گذشته دارد. حالا در تهران سه لیست مهم منتشر شده که اگر چه اشتراکاتی دارند اما تفاوت‌های آنها نیز مهم است

صاحب‌خبر -

در پنجمین دوره انتخابات خبرگان، نام‌های بزرگی در لیست‌های انتخاباتی دیده می‌شود. علمای سیاسی و دینی بنامی‌آمده‌اند تا ترکیب دور جدید این مجلس را شکل دهند. به جهت تحولات سیاسی چند سال اخیر این انتخابات تفاوت‌هایی با ادوار گذشته دارد. حالا در تهران سه لیست مهم منتشر شده که اگر چه اشتراکاتی دارند اما تفاوت‌های آنها نیز مهم است. در این گزارش چهره‌های‌ مهم این لیست‌ها را مورد بررسی قرار داده ایم:

  اکبر هاشمی رفسنجانی
او بازی سیاست را به شیوه خاص خودش اجرا می‌کند؛ سال‌هاست در مناصب مختلفی از نظام حضور داشته و البته همیشه مخالفان و مخالفان خاص خود را داشته است که‌ در گذر زمان جای مدافعان و مخالفان او عوض شده است.
اکنون مهمترین تفاوت سه لیست اصلی تهران بودن و نبودن او در فهرست‌هاست. بعد از آنکه نام او در لیست تایید صلاحیت‌ها قرار گرفت و او خیالش راحت شد که شایعات عدم تایید صلاحیتش پایان یافته است نکته مهم در نظر او چگونگی حضورش در انتخابات بود. او پیش‌تر در برخی ملاقات‌هایی که با او د‌راین مورد شده بود احتمال ارائه لیست مجزا را رد نکرده و گفته بود منتظر تصمیم نهایی جامعتین باقی می‌ماند. در ادامه این تحولات اخبار ضد و نقیضی از حذف او از این لیست حکایت داشت حتی در همین مورد یکی از اعضای جامعه روحانیت در مصاحبه‌ای اعلام کرد که هاشمی از لیست جامعه روحانیت حذف شده است. آنچه اما در نهایت رخ داد این بود که دو لیست مجزا از سوی جامعتین منتشر شد. نقطه جدا‌کننده این دولیست هم قرار گرفتن نام هاشمی در لیست جامعه روحانیت بود. این لیست البته موجب نشد که هاشمی از انتشار لیست جداگانه خودداری کند. او لیست سومی‌را در تهران منتشر کرد که البته نکته مهم آن قرار گرفتن نام آیت‌الله موحدی کرمانی در آن و غیبت چهره‌های مهمی ‌همچون: محمد یزدی، مصباح یزدی و احمد جنتی بود. اما از نکات دیگر مورد توجه در این مورد انتشار یک نامه با امضای آیت‌الله موحدی‌کرمانی خطاب به هاشمی رفسنجانی بود. این نامه که در رسانه‌های نزدیک به هاشمی رفسنجانی برای اولین بار منتشر شد با حاشیه‌های زیادی مواجه شد. بعد از حرف و حدیث‌های فراوان دفتر آیت‌الله موحدی کرمانی نامه اختصاصی دبیرکل جامعه روحانیت مبارز به هاشمی رفسنجانی را تکذیب کرد. مسئولان دفتر آیت‌الله موحدی تاکید کردند که این نامه به صورت مشترک برای همه نامزدهای مورد حمایت جامعه روحانیت ارسال شده و هیچ نامه‌ اختصاصی از سوی آیت‌الله موحدی کرمانی خطاب به آیت‌الله هاشمی در میان نیست.اما در مورد هاشمی رفسنجانی باید گفت که او در ادوار مختلف این مجلس یکی از چهره‌های مهم، خصوصا در تحولات بوده است. او پس از درگذشت آیت‌الله علی مشکینی در سال ۱۳۸۶، در ۱۳ شهریور ۱۳۸۶ به ریاست خبرگان انتخاب شد. در این انتخابات که محمد یزدی و احمد جنتی و اکبر هاشمی رفسنجانی مطرح بودند، یزدی به نفع جنتی نامزد نشد. بدین ترتیب انتخابات میان جنتی و هاشمی برگزار شد که پس از شمارش رای‌ها هاشمی رفسنجانی ۴۱ رای و جنتی ۳۴ رای به دست آورد گرچه یکی از اعضای مجلس خبرگان رهبری در اثر اشتباه دو رای داد و برگزارکنندگان انتخابات برای جبران این اشتباه دو رای از مجموع آرا (یکی از هاشمی و یکی از جنتی) را برای رعایت عدالت حذف کردند.پس از پایان رای‌گیری و تعیین رئیس جدید، رسما دو فراکسیون سیاسی در مجلس خبرگان رهبری اعلام موجودیت کردند؛ یکی متمایل به نامزد پیروز و دیگری نزدیک به نامزد رای‌نیاورده.همچنین محمد مومن با ۳۷ رای و محمود هاشمی شاهرودی با ۳۳ رای نایب رئیس مجلس شدند.
پس از آن در موعدی دیگر در نشست ۲۰ اسفند ۱۳۸۷ خبرگان، هاشمی رفسنجانی برای دو سال دوباره به ریاست خبرگان برگزیده شد. برای ریاست محمد یزدی و اکبر هاشمی رفسنجانی نامزد شدند که یزدی ۲۶ رای و هاشمی رفسنجانی ۵۱ رای از ۷۹ رای آوردند. دو رای نیز ممتنع بود.برای نایب‌رئیسی هاشمی شاهرودی با ۶۴ رای نایب‌رئیس نخست شد و یزدی با ۵۶ رای نایب‌رئیس دوم شد. آیت‌الله نمازی نیز ۲۸ رای آورد.
در اجلاس ۱۷ اسفند ۱۳۸۹ و پس از حوادث انتخابات ریاست‌جمهوری دهم هم محمدرضا مهدوی‌کنی برای دو سال به ریاست خبرگان انتخاب شد. در این انتخابات هاشمی رفسنجانی به نفع مهدوی کنی کنار رفت و وی که تنها نامزد بود با ۸۳ رای رئیس جدید خبرگان شد. اما در پی درگذشت آیت‌الله مهدوی‌کنی در سال ۱۳۹۳، در نشست خبرگان در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۹۳ محمد یزدی جانشین وی شد. این انتخابات در دور دوم برگزار شد. محمد مومن و اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد یزدی برای ریاست نامزد شده‌ بودند، سید‌محمود هاشمی‌شاهرودی به دلیل تعداد زیاد نامزدان انصراف داده‌ بود. این نخستین‌باری بود که انتخابات هیات‌رئیسه به دور دوم کشیده شد. حالا در انتخاباتی تازه، اکبر هاشمی رفسنجانی تمام تلاشش را می‌کند تا در رقابت با رقبای سنتی‌اش دوباره به صدر هیات‌رئیسه باز‌گردد.

  مصباح‌یزدی 
اگر‌چه در این فهرست ارائه شده از سوی جامعه مدرسین هم نام آیت‌الله  یزدی وجود دارد و هم نام آیت‌الله مصباح یزدی، اما برای اهل سیاست این نکته قابل توجه است که این دو آیت‌الله مهم شهر قم در مسائل‌ مهم دارای فکر مشترک و در برخی مسائل با یکدیگر اختلاف سلیقه دارند. ماجرا از این قرار است که آیت‌الله یزدی از منتقدان روش سیاسی آیت‌الله مصباح یزدی است و حتی بارها به اختلاف‌‌ نظرهای خود با او اشاره کرده است. شاید اگر بخواهیم این نکته در زمان حال بررسی کنیم می‌توانیم بگوییم قرار ندادن نام هیچ یک از نامزدهای جبهه پایداری در لیست جامعه مدرسین حکایت از این معنا دارد. شاید بتوان این‌گونه تحلیل کرد که آیت‌الله یزدی و اعضای جامعه مدرسین دوست ندارند نام آنها با نام جبهه پایداری گره بخورد. چه اینکه آیت‌الله مصباح‌یزدی به نوعی پدر معنوی این طیف سیاسی به شمار می‌رود.
داستان اختلاف نظر‌های این دو آیت‌الله به ادوار گذشته انتخابات مجلس و ریاست‌جمهوری و به ویژه انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم باز‌می‌گردد. آیت‌الله یزدی بعداز ناامید شدن از احمدی‌نژاد، برای دوره بعدی ریاست‌جمهوری خواستار وحدت اصولگرایان شد و با حمایت از علی اکبر ولایتی از دیگر جریان‌های اصولگرایی خواست تا از وزیر سابق وزارت‌خارجه حمایت کنند  تا بازهم شاهد به قدرت رسیدن جریان اصلاحات نباشیم. اما اصولگرایان به ویژه اعضای جبهه پایداری به ریاست آیت‌الله مصباح مسیر دیگری رفتند‌ تا یزدی بعد از انتخابات از احتمال تجزیه جامعه مدرسین سخن به میان آورد.
آیت‌الله یزدی در گفت‌وگویی با اشاره به این اختلاف می‌گوید «نزدیک بود در جامعه مدرسین یک تشکل جدیدی شکل بگیرد. چه توسط کسانی که در جلسات جامعه شرکت می‌کنند و چه آنهایی که شرکت نمی‌کنند. خوشبختانه به دلایل مختلف و به‌خواست خداوند متعال جلوی این تجزیه گرفته شد و خدا را شکر می‌کنیم که در حال حاضر هیچ‌ تجزیه‌ای در جامعه مدرسین وجود ندارد. همه اعضای محترم چه کسانی که در جلسات جامعه شرکت می‌کنند و چه کسانی که شرکت نمی‌کنند، همه را محترم می‌شماریم.» به گفته وی «خوب است طلاب محترم ما بدانند، بنده خدا را گواه می‌گیرم ما برای جلوگیری از تفرقه به همراه چند تن از دوستان جلسه‌ای کاملا خصوصی تشکیل دادیم و از تعدادی از اعضای مجلس خبرگان دعوت کردیم. هدف اصلی این بود که انعطاف بیشتری بین روحانیون باشد تا شکاف جدیدی به وجود نیاید و به این امید که روحانیت مبارز و جامعه مدرسین درخصوص مسائل سیاسی کشور همراهی و همدلی د‌اشته باشند که این وحدت و همدلی امر بسیار مفیدی است.»
اما این دو آیت‌الله در یک مورد مهم اشتراک نظر دارند و آن هم مخالفت با هاشمی رفسنجانی است. این وجه اشتراک را می‌شود در قرار ندادن نام رئیس‌جمهور سابق ایران در لیست جامعه مدرسین برای مجلس خبرگان دید. آیت‌الله مصباح یزدی حالا یکی از افراد مهم جامعه مدرسین برای رای آوردن از تهران است.

  محمد یزدی 
محمد یزدی، روحانی سیاستمدار ایرانی، رئیس مجلس خبرگان رهبری، عضو شورای نگهبان، نماینده استان تهران در مجلس خبرگان رهبری، دبیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و دبیر شورای عالی حوزه‌های علمیه است.
 ریاست قوه قضائیه (۱۳۶۸ تا ۱۳۷۸)، نمایندگی مجلس شورای اسلامی در دوره‌های اول و دوم، نمایندگی مجلس خبرگان قانون اساسی و عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی از سوابق دیگر اوست.
او در تاریخ ۲۵ تیر ۱۳۹۲ با حکم رهبر ایران، به‌عنوان عضوی از فقهای شورای نگهبان در سمت خود ابقا‌ شد.
او در هفدهمین اجلاس مجلس خبرگان رهبری که ۱۹ اسفند ۱۳۹۳ در تهران برگزار شد با اکثریت آرای اعضا به ریاست این مجلس رسید. در دور اول رای‌گیری به جز یزدی و اکبر هاشمی رفسنجانی، محمود هاشمی شاهرودی و محمد مومن هم نامزد بوده‌اند اما هاشمی شاهرودی به دلیل تعدد کاندیداها انصراف داد. رای‌گیری در دور اول به دلیل به حد نصاب نرسیدن آرا به دور دوم کشیده شد و محمد‌یزدی و هاشمی رفسنجانی به دور دوم رفتند و در این دور یزدی با کسب ۴۷ رای از مجموع ۷۳ رای مأخوذه توانست به‌عنوان رئیس مجلس خبرگان انتخاب شود.محمد یزدی از جمله منتقدان اکبر هاشمی رفسنجانی است. شاید به دلیل همین اختلاف نظرهاست که برای اولین بار لیستی که امضای محمد یزدی پای آن است نام هاشمی را در بر‌ندارد. آنها البته در مواردی به صورت عیان بحث‌های نظری در مورد مسا‌ئل خبرگان داشته‌اند اما شاید بیشترین انتقادات و عیان‌ترین آنها مربوط به وقایع سال 88 باشد. محمد یزدی در آن سال با اشاره به برخی سخنان هاشمی گفته بود: «من این نوع اظهارات را نمی‌فهمم‌؛ شما با حکم رهبری مسئولیت گرفته‌اید آن وقت این طوری صحبت می‌کنید. هر چه با خودم مباحثه کردم نتوانستم خودم را نسبت به مواضع هاشمی قانع کنم. هاشمی در دیدار با اعضای حزب اعتدال و توسعه که من می‌دانم چه کسانی هستند گفته است که برای برون‌رفت از شرایط موجود کشور راه حل‌هایی را که باتوجه به تجربیاتم در نماز جمعه بیان کردم به آن پایبندم و باید اجرا شود.» آیت‌الله یزدی ادامه داده بود: «آقای هاشمی مگر شما در این
 30 سال از رهبر جدا بوده‌اید؟ هر کجا که رهبری بوده‌اند شما نیز بوده‌اید. تجربیات شما چه تفاوتی با تجربیات  رهبری دارد‌؛ شما در نماز جمعه گفتید نسبت به نتیجه انتخابات‌تردید دارید ولی مقام معظم رهبری ضمن تاکید بر سالم بودن نتیجه انتخابات فرمودند اگر مشکلی هست قانونی عمل کنید. در دیداری که با وی داشتم به او گفتم چرا دخالت می‌کنید؟ کشور قانون و قوه قضائیه دارد که به این مسائل رسیدگی کند. شما اگر می‌خواهی صحبت کنی، نظام را تثبیت کن و سلیقه شخصی را در این مسائل دخالت نده.» به نظر می‌رسد حالا این دو آیت‌الله در رقابتی سنگین با یکدیگر قرار گرفته‌اند که شاید معادلات هیات‌رئیسه وابستگی زیادی به نتیجه انتخابات هفتم اسفند داشته باشد.

  احمد جنتی 
احمد جنّتی‌ در سوم‌ اسفند ۱۳۰۵ هجری‌ شمسی‌ در محله‌ لادان‌ واقع‌ در غرب‌ شهرستان‌ اصفهان‌، چشم‌ به‌ جهان‌ گشود. پدرش‌ مرحوم‌ ملا‌هاشم‌ از روحانیون‌ شهر اصفهان‌ بود. او یکی از مهمترین سیاستمداران ایرانی است که در یکی از نهادهای حساس یعنی شورای نگهبان به‌عنوان دبیر حضور دارد. او اکنون در انتخابات خبرگان از تهران نامزد شده؛ هم در لیست جامعه روحانیت حضور دارد و هم در لیست جامعه مدرسین. او البته در دولیست حامیان روحانی و لیستی که هاشمی رفسنجانی منتشر کرده حضور ندارد. اختلافات نظری او با اکبر هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی یکی از نکات قابل توجه است. آیت‌الله احمد جنتی پیش‌تر در جمع مسئولان نظارتی شورای نگهبان در مشهد با بیان اینکه امروز عده‌ای که «سنگر اول را فتح کرده‌اند‌» در پی تصرف مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی هستند، گفته بود: «آنها مقاصد فاسد خود را از این طریق دنبال می‌کنند.» این عضو مجلس خبرگان همچنین گفته بود: «اینها پول دارند و برخی از آنان هم در مراکز قدرت هستند، اما این قدرت را مردم به آنان دادند و پولشان هم مال مردم است. این افراد «نقشه‌های خطرناکی» می‌کشند و الان می‌خواهند مجلس خبرگان رهبری را تصرف کنند زیرا تنها نهادی است که می‌تواند درباره رهبری تصمیم بگیرد. این مجموعه می‌تواند قدرت رهبری را هم محدود کند و امروز اینان قصدشان از در اختیار گرفتن این مجلس همین است.»
او اما در جدی‌‌ترین اظهارنظرش در مورد مجلس خبرگان که نطق انتخاباتی بوده است گفته: «این نهاد 88 نفره، مسئولیت سنگین و ‌بی‌بدیل عزل و نصب رهبر انقلاب اسلامی که مشروعیت نظام وابسته به اوست و اگر او نباشد قوای قضاییه، مقننه و مجریه مشروعیتی ندارند را برعهده دارد.» آیت‌الله جنتی به چگونگی انتصابش به‌عنوان یکی از فقهای شورای نگهبان اشاره و تصریح کرده است: «در اوانی که در خوزستان بودم، از رادیو شنیدم که امام راحل بنده را به‌عنوان عضو فقهای شورای نگهبان منصوب کردند که بنده با شنیدن این خبر تعجب کردم؛ زیرا قبلا فعالیتی در این زمینه نداشتم». آیت‌الله جنتی افزوده است: «خصوصیاتی نظیر ساده‌زیستی را از امام(ره) و دوستانی نظیر شهید بهشتی یاد گرفته‌ام؛ در این زمینه شاگرد امام(ره) بوده‌ و هستم و این را در مسکن، لباس و خوراکم حفظ کرده‌ام. بنده خانه‌ای در قم دارم که وقفی است و ساختمان آن نیز خشت‌وگلی است که این خانه را در ابتدای انقلاب خرید‌ه‌ام و درحال‌حاضر نیز به همان حال مانده است؛ پراید دست‌دومی‌ هم خریده‌ام و هنوز از آن استفاده می‌کنم.»‌
احمد جنتی البته از حامیان ریاست محمد یزدی در انتخابات هیات‌رئیسه قبل و رئیس نشدن هاشمی رفسنجانی بود. 

  موحدی‌کرمانی 
محمدعلی موحدی‌کرمانی از روحانیون سیاستمدار، نایب‌رئیس دوم مجلس خبرگان رهبری، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و دبیرکل جامعه روحانیت مبارز است. او تا سال ۱۳۸۴ دارای سمت نمایندگی رهبری در سپاه بود. آیت‌الله محمدعلی موحدی‌کرمانی در پی درگذشت آیت‌الله محمدرضا مهدوی‌کنی، در تاریخ ۱۱ آذر ۱۳۹۳ به اتفاق آرای اعضا، به‌عنوان دبیرکل جامعه روحانیت مبارز انتخاب شد. محمد‌علی موحدی‌کرمانی با حکم رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۹۱ به‌عنوان امام جمعه موقت جدید تهران منصوب شد. نکته قابل توجه در مورد او این است که در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 88 از محسن رضایی حمایت کرد.
موحدی‌کرمانی از موسسین جامعه روحانیت مبارز تهران به شمار می‌رود که از ابتدا به‌عنوان یکی از اعضای شورای مرکزی فعالیت داشت. او بعد از انقلاب، در حزب جمهوری اسلامی به‌عنوان عضو شورای مرکزی و عضو داوری این حزب حضور داشته است. 
موحدی‌کرمانی در انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نماینده مردم کرمان برگزیده شده و پس از آن در ادوار دوم تا پنجم نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی بود. ریاست کمیسیون امور داخلی مجلس و ریاست کمیسیون امور دفاعی مجلس و نیز نا‌یب‌رئیسی مجلس شورای اسلامی از جمله مسئولیت‌های وی در مجلس بوده است. وی همچنین نماینده استان کرمان در همه ادوار مجلس خبرگان رهبری بوده است. موحدی کرمانی البته در این دوره از انتخابات مجلس تلاش کرد تا به‌عنوان دبیرکل جامعه روحانیت مبارز برای وحدت اصولگرایان نقشی اساسی داشته باشد. بیشتر جلسات در حضور او تشکیل شد. اما در انتخابات خبرگان نکته مهم در مورد او این است که  به رغم برخی اختلاف‌نظرها او نام هاشمی رفسنجانی را در لیست جامعه روحانیت قرار داد و حتی نامه‌ای که به امضای او خطاب به هاشمی هم ارسال شد مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت. نکته جالب دیگر این است که نام او هم در لیست هاشمی وجود دارد. موحدی‌کرمانی اخیرا در یکی از اظهارنظرهایش گفته بود که برخی انتقادات را به هاشمی منتقل کرده و او هم حرف‌هایش را پذیرفته است.
  حسن روحانی
حسن روحانی که حالا دو سال و چند ماه است که رئیس‌جمهور شده یکی از اعضای چند دوره مجلس خبرگان است. او البته نامزد مشترک همه لیست‌هاست. البته نکته مهم در مورد حسن روحانی این است که چندی پیش در محافل سیاسی گفته می‌شد که جامعه مدرسین مخالفت‌هایی با اضافه کردن نام حسن روحانی به لیست این تشکل مهم روحانی دارد. 
در ادامه همین خبرها بود که عنوان شد در سفر نهاوندیان به قم رایزنی‌هایی با برخی علما صورت گرفته و بر همین اساس بوده که در رای‌گیری جدید با اضافه‌شدن نام روحانی موافقت شده است. حالا هر چه هست حسن روحانی هم در لیست جامعتین هست و هم در لیست هاشمی‌رفسنجانی. البته در این میان یک لیست دیگر هم منتشر شده که می‌گویند متعلق به حسن روحانی است. حالا نکته مهم در مورد حسن روحانی این است که او در تهران چه رایی خواهد آورد. این برای تحلیلگرانی که انتخابات سال 96 را در نظر دارند بسیار مهم به نظر می‌رسد. روحانی در نطق انتخاباتی مربوط به مجلس خبرگان گفته است: «‌مردم باید بدانند مجلس خبرگان هم مجلسی است که رهبر را انتخاب می‌کند و هم مجلسی است که بر صفات رهبری به‌طور مداوم نظارت می‌کند و هم خدایی‌ناکرده اگر زمانی لازم باشد فردی را از سمت رهبری برکنار می‌کند و این بر‌اساس اصل 111 قانون اساسی است.»
 نامزد پنجمین دوره مجلس خبرگان رهبری در استان تهران با بیان اینکه خوشبختانه مجلس خبرگان رهبری دوره اول در مقطع حساس 14 خرداد 1368 وظیفه بسیار مهم خود را به نحو احسن انجام داد افزود: «این مجلس بعد از رحلت امام راحل که روز غم و اندوه برای ملت ما بود در کمتر از 24 ساعت توانست رهبری شجاع، عالم، مدیر و مدبر و ادامه دهنده راه امام را به خوبی برگزیند و فرد اصلح را برای این کار انتخاب کند. باید به روز 14 خرداد 68 نگاه و به آن لحظه‌ای فکر کنیم که اگر لازم بود مجلس خبرگان بتواند با صلابت، شهامت و در کوتاه‌ترین زمان ممکن و بدون در نظر گرفتن مسائل حزبی و جناحی و تنها در چارچوب احکام و منافع اسلام، امت و جهان اسلام و کشورمان بتواند رهبری را که از هر جهت صالح و اصلح باشد برگزیند و انتخاب کند.‌ البته در سال‌های اخیر از دوره سوم در خبرگان رهبری کمیسیون‌های جدیدی تشکیل شده که برای انجام این وظایف به مجلس خبرگان کمک کرده و می‌کند.»

  محسن اسماعیلی
محسن اسماعیلی از این جهت می‌تواند از چهره‌های متفاوت انتخابات خبرگان باشد که غیر‌معمم است. او دارای مدرک دکترای حقوق خصوصی از دانشگاه تربیت مدرس، عضو حقوقدان شورای نگهبان در سه دوره اخیر، رئیس هیات بررسی و تطبیق مصوبات دولت با قوانین و رئیس دانشکده حقوق دانشگاه امام صادق(ع) است. او همچنین در مقطع خارج فقه و اصول تحصیل کرده و اجتهاد دارد.
 اسماعیلی از شاگردان  حاج آقا مجتبی تهرانی است و در دروس حضرت آیت‌الله خامنه‌ای و آیات بجنوردی و فاضل‌لنکرانی نیز شرکت داشته است. محسن اسماعیلی، از سال ۱۳۸۰ به‌عنوان جوان‌ترین فرد، به عضویت شورای نگهبان درآمد و در سال ۱۳۸۶ با رای اول مجلس شورای اسلامی و سپس در ۲۳ تیرماه سال ۱۳۹۲ با ۲۳۷ رای موافق، یعنی ‌۹۱  درصد نمایندگان برای بار سوم در شورای نگهبان ابقا شد.
نکته دیگر این است که در سال ۱۳۸۶، اسماعیلی در انتخابات مجلس خبرگان رهبری نامزد شد و به‌عنوان اولین غیر‌معمم صلاحیت او مورد تایید شورای نگهبان قرار گرفت. او در این انتخابات پیروز نشد. اسماعیلی بار دیگر در سال ۱۳۹۴ در انتخابات مجلس خبرگان نامزد شده و صلاحیتش مورد تایید قرار گرفت. او در این انتخابات در لیست خبرگان مردم، مورد حمایت هاشمی‌رفسنجانی قرار دارد.

  محمود علوی
سید‌ محمود علوی روحانی و سیاستمدار و وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی ایران و نماینده استان تهران در مجلس خبرگان رهبری است. او پیش از این نماینده دوره‌های اول، دوم، چهارم و پنجم شهرستان لامرد در مجلس شورای اسلامی و رئیس سازمان عقیدتی- سیاسی ارتش از سال ۱۳۷۹ تا سال ۱۳۸۸ بوده است و دارای دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی از دانشگاه فردوسی مشهد است. علوی در زمان تبلیغات انتخابات ریاست‌جمهوری یکی از اعضای ارشد ستاد انتخابات حسن روحانی بود. علوی به لحاظ سیاسی از افراد نزدیک به حسن روحانی و هاشمی‌رفسنجانی به شمار می‌رود. او که از تهران نامزد انتخابات خبرگان شده‌ حالا در انتخابات هفتم اسفند رقابتی مهم پیش رو دارد.

  محمد محمدی ری‌شهری
محمد محمدی‌نیک با نام قبلی محمد درون‌پرور و معروف به محمد محمدی ری‌شهری، حاکم شرع دادگاه‌های انقلاب اسلامی، دادگاه انقلاب ارتش، وزیر اطلاعات بین سال‌های ۱۳۶۳ تا ۱۳۶۸، دادستان کل کشور، دادستان دادگاه ویژه روحانیت و سرپرست حجاج ایرانی بود و هم‌اکنون نایب تولیه شاه‌عبدالعظیم و رئیس موسسه علمی‌فرهنگی دارالحدیث است.
او از جمله افرادی است که سابقه حضور در مجلس خبرگان را دارد. ری‌شهری در دوره‌ای بسیار مهم‌ وزیر اطلاعات بوده است. ری شهری که در هر سه لیست مهم تهران حضور دارد در نطق انتخاباتی‌اش گفته است:«‌مجلس خبرگان باید برای روز مبادا برنامه‌ریزی داشته باشد. کسانی که این مسئولیت را می‌پذیرند هر چه قوی‌تر و دارای بینش و بصیرت بیشتری باشند، این مجلس معتبرتر و قوی‌تر خواهد بود. مجلس خبرگان تنها نهادی است که مطابق قانون اساسی همه مقررات خود را خودش وضع می‌کند و هیچ ارگانی سلطه بر این نهاد ندارد. من در دوره‌ای از مجلس خبرگان این مساله را مطرح کردم که برای مقدمه واجب انتخاب رهبری که جامع‌الشرایط باشد و از نظر سیاسی، اقتصادی و نظامی مناسب نظام جمهوری اسلامی باشد‌‌، یک ساز و کار می‌خواهد. مجلس خبرگان باید برای شناخت چنین شخصی یک ساز و کار داشته باشد و قبل از اینکه چنین شخصی را بشناسد باید زمینه‌سازی کند. مردم باید از میان کسانی که برای انتخابات خبرگان کاندیدا هستند انتخاب صحیحی داشته باشند، همان‌طور که با بصیرت امام‌(ره) و رهبری را انتخاب کردند .»