بازار جهانی طلا، ساختار پیچیده و نظاممندی دارد که عوامل متعدد بسیاری مانند، نرخ بهره فدرال رزرو آمریکا، قیمت نفت، تقاضای فیزیکی، ارزش دلار، عوامل ژئوپلیتیک، بازار بورس و رشد اقتصادی کشورهای بزرگ، در نوسانات این بازار مهم دخیل هستند. برای بررسی و شناخت این بازار و پیشبینی روند قیمتها، باید تمامی عوامل تأثیرگذار در این بازار را بهخوبی شناخت و رصد کرد. چند سال است که از سقوط قیمت طلا میگذرد و این فلز اغواکننده جذابیت خود را بهعنوان یک کالای سرمایهای از دست داده است و ارزهای پرقدرت بهدلیل ثبات نسبی در بازارهای بینالملل مالی، جای این کالای استراتژیک را در سبد داراییهای سرمایهگذاران کلان جهانی گرفتهاند.
انتظار افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو آمریکا، اثرگذارترین عامل کاهش قیمت طلا در سال 2015 میلادی بود؛ اخبار و گزارشاتی که حول محور این تصمیم بودند، بر بازار جهانی طلا سایه افکنده بود. فدرال رزرو آمریکا در آخرین نشست خود در دسامبر 2015، تصمیم گرفت تا نرخ بهره را برای نخستینبار از سال 2006 میلادی به میزان 25 صدم درصد افزایش دهد. یکی از محرکهای بازار طلا، دلار آمریکا است. دلار آمریکا با پشتوانه اقتصاد قوی خود و احتمال افزایش چندباره نرخ بهره در سال 2016 میلادی، همچنان یکهتاز بازار سرمایه خواهد بود؛ بنابراین نمیتوان به ضعف دلار آمریکا بهعنوان عاملی مثبت برای افزایش قیمت طلا امیدوار بود. از سال 2006 میلادی و بهدنبال سیاستهای انبساطی فدرال رزرو آمریکا و تزریق میلیاردها دلار نقدینگی به اقتصاد این کشور، حرکت روبهرشد اونس جهانی طلا شروع شد و در سال 2011 به مرز هزارو 900 دلار هم رسید و پاداش درخورتوجهی به سرمایهگذاران خود اعطا کرد. رشد اقتصادی کشورهای بزرگ جهان با قیمت طلا رابطه معکوس دارد. وقتی رشد اقتصادی کشورهای قدرتمندی مانند آمریکا، هند و چین افزایش مییابد، بازار بورس این کشورها رقیب بازار طلا میشوند و از تقاضا و درنتیجه قیمت این فلز ارزشمند کاسته میشود. از سوی دیگر با کندشدن رشد اقتصادی این کشورها، بازارهای مالی آنها دچار تزلزل شده و منجر به رشد چرخش پول در بازار طلا و افزایش قیمت آن میشود. ارزش طلا در دوران بحران اقتصادی افزایش داشت و این افزایش قیمت چندین سال دوام آورد. سال 2007 میلادی بازار طلای جهانی با کاهش قیمت تا مرز 700 دلار، روزهای سیاهی را پشت سر گذاشت؛ اما با آغاز بحران اقتصادی و تبدیل طلا به سرمایه امن، ارزش آن در سال 2011 به اوج خود رسید. عامل اصلی که سبب شد قیمت طلا پس از سال 2007 بهشدت روبهبالا رود و به سطوح مقاومتی توجه نکند، بحران بدهیهای مسکن در آمریکا بود که کل اقتصاد آمریکا را به رکودی عمیق فرو برد. به اعتقاد کارشناسان این بحران از اواخر 2007 شروع و در 2012 بهپایان رسید. پس از آن حرکت نزولی این فلز گرانبها آغاز شد و هر اونس طلا در سال جاری میلادی به مرز هزار دلار هم رسید. قیمت طلا از ابتدای امسال تاکنون بیش از 11 درصد کاهش داشتهاست، تا برای سومین سال متوالی روند نزولی را دنبال کند. بازار طلا، این پناهگاه امن سرمایهگذاری، اینک ممکن است به عاملی نگرانکننده برای سرمایهگذاران تبدیل شود.
ادامه روند نزولی قیمت نفت در بازارهای بینالمللی که از اواسط سال 2014 میلادی آغاز شده، باعث تأثیر منفی زیادی بر قیمت سایر کالاهای راهبردی، بهخصوص طلا در سال آینده خواهد شد. بسیاری از تحلیلگران بازار طلا بر این باورند درصورت ادامه روند نزولی قیمت نفت در بازارهای جهانی، کاهش قیمت طلا در ماههای آینده به کمتر از هزار دلار در هر اونس دور از انتظار نخواهد بود. بهدلیل کاهش تقاضای نفت و افزایش تولید و مازاد عرضه، قیمت مواد اولیه در سطح جهان روبه کاهش است. در نتیجه وقتی افزایش قیمتها محتمل نباشد، تقاضایی برای طلا به منظور پوشش ریسک افزایش قیمتها وجود نخواهد داشت.
سال 2016 میتواند نقطه عطفی برای این فلز گرانبها باشد. فلز زرد یا در مسیر سقوط و بیارزشی کامل قرار میگیرد یا رونق خود را بازیافته و دوباره به ارزشمندی سابق خود با برچسب کالای امن باز میگردد. ارزش دلار و شکلگیری فشارهای تورمی در اقتصادهای توسعهیافته و درحالتوسعه در ششماهه دوم 2016، بیشک تغییردهنده بازی در بازار طلا خواهد بود. بسیاری از تحلیلگران معتقدند فدرال رزرو در سه ماه نخست سال 2016 میلادی نیز بار دیگر نرخ بهره را افزایش خواهد داد و این مسئله باعث تأثیر بیشتری بر نوسانات قیمت طلا خواهد شد. اگر نگاهی واقعبینانه به اوضاع اقتصادی جهان داشته باشیم، درمییابیم که محرکهای قیمت طلا در سال 2016 میلادی همگی ضعیف هستند و قیمت جهانی طلا قدرت بالارفتن و رسیدن به قلههای موفق سالهای گذشته را نخواهد داشت.
البته با شناخت تمامی عوامل اثرگذار بر بازار طلا، باز هم نمیتوان قطعبهیقین روند این بازار عجیب و فریبنده را پیشبینی کرد؛ چراکه در کنار تمامی عوامل گفتهشده، عاملی نامرئی وجود دارد که پشت پرده نوسانات قیمت اونس جهانی قرار دارد. فعالانی که تجربه کافی در این بازار دارند، میدانند که در بسیاری موارد گردانندگان اصلی این بازار بزرگ، با توجه به حجم خرید و یا فروشهای انجامشده در بازار، اقدام به دستکاری قیمتها کرده و با ایجاد نوسانات عمدی و ایجاد جو روانی، ضررهای هنگفتی به سرمایهداران وارد کرده و سودهای بسیاری کسب میکنند. متأسفانه کنترل بازار اونس در دست سیاستمداران و سرمایهداران اقتصادهای بزرگی مانند آمریکاست و نوسانات اصلی این بازار و سایر بازارهای بینالمللی مالی براساس سیاستهای آنها برنامهریزی میشود.
افسار بازار طلا در دست آمریکا
پرویز محمدی. کارشناس بازار طلا
صاحبخبر -