گروه اجتماعی-سوسن نوری: به گفته معاون بازسازی و بازتوانی سازمان مدیریت بحران کشور، 20میلیون واحد مسکونی در کشور وجود دارد که فقط 20درصد آنها تحت پوشش بیمه هستند، این درحالی است که ايران جزو ۱۰كشور بلاخيز جهان است و از نظر آمار وقوع حوادث طبيعي نیز در جایگاه ششم جهان قرار دارد.

همزمان با افزایش شهرنشینی، خسارات ناشی از وقوع حوادث طبیعی مانند زلزله نیز افزایش می‌یابد. آمارهای منتشر شده در این زمینه نشان می‌دهد خسارات ناشی از زلزله در پاره‌ای از نقاط دنیا به‌ویژه در آسیا و کشورهای در حال توسعه بیشترین میزان را در بین خسارات حاصل از بلایای طبیعی به خود اختصاص داده است.
قائم مقام ریيس كل بيمه مركزي در این‌باره می‌گوید: حوادث طبيعي همچون سيل، زلزله، طوفان و خشكسالي و ... از مشكلات زندگي بشري است كه هزينه‌هاي جاني و مالي فراواني براي جوامع در طول تاريخ به همراه داشته است.
به گفته پرويز خسروشاهي، در فاصله سال‌هاي ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۳ بر اثر وقوع حوادث طبيعي در سطح جهان بيش از ۲۸۰۰ميليارد دلار خسارت به بار آمده است كه معادل ۱۶درصد توليد ناخالص داخلي بزرگترين اقتصاد دنياست. همچنین در فاصله سال‌هاي ۱۹۹۴ تا ۲۰۱۳، حدود ۷۰هزار مورد حادثه فاجعه‌آميز در جهان روي داده كه در نتيجه اين حوادث ۱.۳۵ميليون نفر جان خود را از دست داده‌اند.
در این میان، ایران نيز يكي از كشورهايي است كه همواره در معرض سوانح طبيعي مختلف مانند زلزله، سيل، طوفان و خشكسالي قرار داشته كه باعث بروز خسارت‌هاي بسياري شده است. بر اساس گزارش برنامه پیشرفت و توسعه ملل متحد یا UNDP، ايران در رتبه بالاترين مرگ و مير ناشي از بلاياي طبيعي به‌خصوص زمين‌لرزه قرار دارد.
از سوی دیگر، به گفته همین مقام مسئول از مجموع ۴۰حادثه طبيعي شناخته شده در جهان امكان وقوع ۳۱حادثه در ايران وجود دارد. بنابراين مي‌توان گفت ايران جزو ۱۰ كشور بلاخيز جهان است و كشور ما از نظر آمار وقوع حوادث طبيعي در مقام ششم جهاني قرار دارد.
اما این نکته را هم باید یادآور شد که در ۲۵سال گذشته در كشور ما ۱۲۵حادثه طبيعي روي داده است كه در نتيجه آن ۷۳هزار نفر كشته و ۱۴۵هزار نفر زخمي شده‌اند و زندگي بيش از ۴۱ميليون نفر تحت‌تاثير قرار گرفته و حدود ۲۰ميليارد دلار خسارت وارد شده است.
همه این آمار و ارقام در حالی به ثبت رسیده که معاون بازسازی و بازتوانی سازمان مدیریت بحران کشور در تازه‌ترین اظهارات خود اعلام کرده است: 20میلیون واحد مسکونی در کشور وجود دارد که متاسفانه فقط 20درصد آن تحت پوشش بیمه قرار دارد.

 بیمه 50درصد از منازل تا پایان 96
به گفته محمدفرید لطیفی، معاون بازرسی سازمان مدیریت بحران کشورتا سال گذشته کمتر از 10درصد از این اماکن تحت پوشش بیمه قرار داشتند، پس از آن با اقدامات سازمان مدیریت بحران و حوادث پیش آمده، تمایل به بیمه کردن واحدهای مسکونی در برابر حوادث افزایش یافت و در حال حاضر این عدد به 20درصد از کل واحدها مسکونی سراسر کشور افزایش یافته است اما برنامه‌ریزی‌های سازمان مدیریت بحران به‌گونه‌ای است که حداقل تا پایان سال آینده باید نیمی از واحدهای مسکونی کشور یعنی 50درصد عدد فعلی تحت پوشش بیمه حوادث قرار گیرند.
اما نکته‌ای که در این میان وجود دارد این است که بیمه‌ها نیز باید همکاری لازم را برای رسیدن به نقطه مطلوب در زمینه بیمه شدن منازل داشته باشند. موضوعی که این مقام مسئول در سازمان مدیریت بحران نیز به آن اشاره می‌کند و می‌گوید: بیمه‌ها نقش موثری در کاهش خسارات ناشی از زمین‌لرزه و دیگر حوادث طبیعی دارند؛ یکی از مهمترین تاثیرات بیمه‌ها این است که شهروندان باید یکسری حداقل‌های استاندارد ایمنی را در ساختمان‌های خود رعایت کنند تا بتوانند تحت پوشش بیمه قرار گیرند و از سوی دیگر نحوه پرداخت خسارات نیز تغییر کرده و بیمه‌ها خسارات را به آنان پرداخت می‌کنند.
به گفته لطیفی، در صورت بیمه شدن واحدهای مسکونی، دولت از روند پرداخت مستقیم خسارت‌ها کنار رفته و بیمه‌ها مسئول پرداخت آن خواهند شد البته با نظارت‌ و اجرای طرح بیمه اماکن مسکونی، منابع دولتی که اکنون صرف جبران خسارت ناشی از حوادث طبیعی می‌شود، حذف شده و هزینه‌های ناشی از خسارات توسط بیمه جبران خواهد شد.

 مردم را باید راغب به بیمه کرد
اما اظهار تاسف وی از این است که همچنان جای خالی بیمه‌ها در این موضوع احساس می‌شود و باید سازوکارهای لازم برای افزایش رغبت مردم به بیمه ‌کردن منازل خود و همچنین توانمند کردن و حمایت از بیمه‌ها پیش‌بینی شود.
در این میان، یکسری اقدام‌‌ها در زمینه بیمه اماکن شهری و روستایی از سوی سازمان مدیریت بحران انجام شده است که به گفته معاون بازسازی و بازتوانی سازمان مدیریت بحران کشور، تحت پوشش قرار گرفتن 500هزار واحد مسکونی در استان گلستان در سه سال اخیر، از آن جمله است که البته بیمه اماکن مسکونی استان‌های هرمزگان و خراسان‌شمالی نیز در دستور کار است.
از سوی دیگر، چالش مهم دیگر در خصوص بیمه واحدهای مسکونی، رغبت نداشتن شرکت‌های بیمه‌ای برای فعالیت منظم در مناطق محروم است. موضوعی که مسعود سعادت، مدیرعامل شرکت خدمات بیمه برکت، به آن اشاره می‌کند و می‌گوید: تمایل نداشتن این شرکت‌ها درحالی است که در دو سال اخیر شاهد وقوع توفان و بارش‌های سیل‌آسا در مناطق روستایی و خسارات و تلفات زیاد ناشی از آن بوده‌ایم. اما در این میان مهمترين راهكار صنعت بيمه كشور براي مقابله با حوادث طبيعي این است که باید همه توليدكنندگان سازه‌هاي در معرض خطر به تهيه بيمه‌نامه مسئوليت كيفيت ساخت و ساز، امكان ارزيابي ريسك و تعيين حق بيمه براي شركت‌هاي بيمه براساس معيارهاي فني مربوطه موظف شوند.
قائم مقام ریيس كل بيمه مركزي در این‌باره می‌گوید: از الزامات بهره‌مندي از ظرفيت‌هاي بالاي بيمه در امر مواجهه با خطرات ناشي از حوادث طبيعي، اجبار قانوني اشخاص حقيقي و حقوقي در معرض خطر براي بيمه اموال و اشخاص است.
با همه این تضادها، یعنی جایگاه بالای ایران در تجربه بلایای طبیعی و از سوی دیگر انجام نشدن اقدام‌های ضروری برای به حداقل رساندن خسارت‌های ناشی از این حوادث غیرمترقبه، به نظر می‌رسد باید انگیزه لازم را برای شركت‌هاي بيمه با هدف پوشش ريسك‌هاي مربوط به حوادث طبيعي ایجاد کرد. به اعتقاد خسروشاهی، يكي از مهمترين عوامل ايجاد انگيزه، ‌توانگري مالي بالاي شركت‌هاي بيمه است اما متأسفانه در سال‌هاي اخير از راه‌های مختلف مانند عوارض و ماليات‌هاي غيرمتعارف بنيه مالي موسسات بيمه به شدت تضعيف شده است و رشته‌هاي بيمه‌اي مانند آتش‌سوزي و ... به بيمه شخص ثالث يارانه مي‌دهند.
از سوی دیگر، معافيت بيمه‌هاي حوادث طبيعي و تسريع در تصويب لايحه تاسيس صندوق بيمه حوادث طبيعي براي همگاني شدن بهره‌گيري از خدمات بيمه‌اي باید مورد توجه قرار بگیرد.