رشد حداقل 8درصد و حداكثر 15 تا 20درصدي قيمت سفرهاي ريلي
گروه راه و شهرسازي
آزادسازي، شناورسازي و افزايش نرخ بليت؛ در اين روزها به واژگان كليدي خبررساني در حوزه حمل و نقل بدل شده است. دو هفته قبل در تاريخ 9آذر خبر آزادسازي نرخ بليت هواپيما در 170مسير داخلي منتشر شد و حال خبر افزايش 8درصدي نرخ بليت قطار هم در صدر اخبار رسانهها خودنمايي ميكند. بر اين اساس، شركت راهآهن پيش از آغاز تعطيلات منتهي به پايان ماه صفر پس از چند ماه ثابت نگه داشتن نرخها، با افزايش قيمت بليت قطار موافقت كرد تا بخش خصوصي فعال در اين عرصه بتواند بهطور ميانگين 8درصد به بهاي بليت خود اضافه كند.
افزايش نرخ بليت سفرهاي انواع مختلف ناوگان حمل و نقل كه هرساله با شروع سال جديد اتفاق ميافتاد گويا اين روزها تغيير روش داده و قبل از شروع سال افزايش نرخ ميدهد تا در خصوص اين اتفاق توضيحات مختلفي ارائه دهد.
در اين ميان سيدحسن موسوينژاد، رييس هياتمديره انجمن صنفي شركتهاي حملونقل خبر افزايش نرخ بليت را در مقياس حداقلي 8درصدي ارائه ميدهد و از آن سو سيدمحمد راشدي، معاون مسافري شركت راهآهن جمهوري اسلامي افزايش تا سقف 15درصدي را گزارش ميكند و از سوي ديگر شركت راهآهن اعلام ميكند شركتهايي كه در ايام كمتردد تخفيف لازم را به مسافران داده باشند، با نظارت شركت راهآهن در ايام پرتردد ميتوانند تا سقف حداكثر ۲۰درصد افزايش قيمت را لحاظ كنند.
درخصوص اين افزايش نرخ بليت قطار كه به فاصله كمي از خبر آزادسازي نرخ بليت هواپيما منتشر ميشود دلايل بيشماري عنوان ميشود؛ در اين خصوص معاون مسافري راهآهن توضيح ميدهد: طبق قانون برنامه مقرر بود متوسط سن ناوگان مسافري كشور از 27سال به 15سال كاهش يابد، اما با اين وجود در حال حاضر متوسط سن ناوگان به دليل عدم توجيه مالي مناسب شركتهاي ريلي، به بيش از 30سال رسيده است.
در اين خصوص سيدحسن موسوينژاد، رييس هياتمديره انجمن صنفي شركتهاي حملونقل ريلي كه از افزايش 8درصدي نرخ بليت قطارها خبر ميدهد بر اين باور است كه مدل قيمتگذاري جديد هم بهنفع مردم و هم شركتهاي حمل و نقل ريلي است، چون قيمت بليتها در ايام غير پيك سفر يعني اكثر روزهاي سال كمتر از نرخ معمول ميشود.
افزايش نرخ بليت بعد از 15ماه
از سوي ديگر سيدمحمد راشدي، معاون مسافري راهآهن ميگويد: 15ماه از افزايش قيمت قبلي بليت قطارها گذشته است و در اين مدت شركتهاي ريلي بهدليل مشكلات اقتصادي خود و افزايش هزينهها، متقاضي افزايش قيمت بليت قطار از ابتداي امسال بودهاند.
راشدي ادامه ميدهد: باتوجه به هزينه بالاي قطارهاي مسافري، هزينه سنگين تعمير و نگهداري قطارها، احتساب ترددهاي يكسر خالي و ضريب اشغال پايين صندليها در ايام غيرپيك، با اين افزايش نرخ موافقت شد و قيمت بليت قطارها بهطور متوسط 8درصد از 25آذرماه افزايش مييابد.
سقف افزايش نرخ بليت تا 15درصد
معاون مسافري راهآهن در ادامه ميگويد: از 137قطار مسافري 24قطار حومهيي و محلي هيچ افزايش قيمتي نخواهند داشت، حدود 90قطار زير 10درصد افزايش قيمت بليت دارند و حدود 10قطار نيز تا سقف 15درصد افزايش قيمت بليت قطار خواهند داشت و بيش از 15درصد افزايش قيمت نداريم.
اما موسوي نژاد كه مديرعامل شركت حمل و نقل ريلي رجا هم هست درخصوص اين افزايش نرخ ميگويد: اين تغيير حداقلي در قيمتها باتوجه به رسالت حمل و نقل ريلي در جابهجايي مسافر و ترغيب هرچه بيشتر مسافر براي استفاده از اين مدل حملونقلي بود. وي افزود: شركتهاي حمل و نقل ريلي پذيرفتهاند كه اين مدل قيمتگذاري هم بهنفع مردم و هم بهنفع آنهاست.
افزايش نرخ براي سودآوري
اين تصميم جديد كه هدف آن سودآور كردن نقل و انتقال مسافر و حفظ سرمايهگذاران اعلام شده، در حالي در روزهاي آينده اجرايي خواهد شد كه تفاوتي مهم با مصوبههاي گذشته دارد.
در اطلاعيه رسمي شركت راهآهن آمده است: «شركت راه آهن با در نظر داشتن عدم افزايش قيمت بليت در طول ۱۵ماه گذشته و باتوجه به مشكلات پيش روي بخش خصوصي و زيان ده بودن آنها، براي جلوگيري از فرار سرمايهگذاران در حوزه ريلي؛ پيرو در خواست مكرر بخش خصوصي با افزايش قيمت بليت قطار بهطور متوسط ۸درصد موافقت كرده است.»
هرچند اعلام شده اين تغيير نرخها تنها شامل برخي قطارها ميشود و همچنان نرخ سابق براي بخشي از سفرها بهطور خاص قطارهاي حومهيي تغيير نخواهد كرد، اما اختياري جديد در مصوبه قدري دست شركتهاي حمل و نقل ريلي را در اعمال نرخهاي متنوع باز گذاشته است.
در طول سالهاي گذشته همواره شركتهاي ريلي براي پر كردن ظرفيت قطارهاي خود در ايام غيرپرتردد سال نسبت به ارائه تخفيف به مسافران اقدام ميكردند. اين موضوع به عنوان يك انتخاب روي ميز شركتها قرار داشت و تاثير چنداني در وضعيت فروش بليت در ديگر ايام سال نداشت. اين در حالي است كه در مصوبه جديد راهآهن چارهيي جديد براي اين موضوع انديشيده شده است.
زمزمهاي براي آزادسازي
با اين حال ميتوان به اين نكته نيز اذعان داشت كه اين افزايش نرخ بليت در ميزان سقف و كف و اعطاي آزادي به شركتهاي حمل و نقل ريلي ميتواند گامي در جهت متنوعسازي نرخ و در ادامه آزادسازي نرخ بليت قطار نيز باشد. در اين خصوص شركت راهآهن اعلام كرده كه شركتهايي كه در ايام كمتردد تخفيف لازم را به مسافران داده باشند، با نظارت شركت راهآهن در ايام پرتردد ميتوانند تا سقف حداكثر ۲۰درصد افزايش قيمت را لحاظ كنند.
اين تبصره دست شركتهاي ريلي را باز ميكند تا هرچند به شكلي محدود بتوانند در نرخهاي ارائه شده تغيير ايجاد كرده و نسبت به كاهش يا افزايش قيمت بليت اقدام كنند.
اين آزادي عمل ميتواند گامي جديد در متنوعسازي نرخ بليت قطار باشد. هرچند راه آهن در اين حوزه برنامه خاصي ارائه نكرده، اما تنوع گسترده ناوگان ريلي در قياس با صنعت هوايي و تفاوت محسوس خدماترساني در بين قطارهاي مختلف، بستري مناسب براي اين متنوعسازي به وجود ميآورد. تنوعي كه شايد با مصوبه دقيق ارائه شده راه را بر سودجويي و شكلگيري بازار سياه مانند آنچه در بازار بليت هواپيما اتفاق افتاده، ببندد.