ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه امروز سفر خود به ایران را آغاز میکند؛ سفری که نخستین دیدار پوتین از تهران ازسال 2007 تاکنون محسوب میشود. در جریان سفر رئیسجمهوری روسیه به تهران علاوه بر موضوعات بین طرفین، مسائلی چند جانبه نیز بررسی میشود. درخصوص موضوعات چندجانبه باید عنوان کرد که ولادیمیر پوتین در جریان سفر خود در نشست کشورهای صادرکننده گاز شرکت و جلسات متعددی را با سران این کشورها برگزار خواهد کرد. پوتین همچنین دیدارهای
دو جانبهای را با مقامات ایران برگزار خواهد کرد. این دیدارها و مسائل گوناگونی که در جریان آنها مطرح خواهد شد فرصتها و تهدیدهای تازهای را برای سیاستهای خارجی ایالات متحده آمریکا در خاورمیانه و اوکراین پدید میآورد.
کاخ کرملین در بیانیهای درباره برنامه سفر ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه به تهران، اعلام کرد: روابط ایران و روسیه به سطح مشارکت راهبردی ارتقا یافته است و در عرصههای مختلف بهسرعت گسترش مییابد. در ادامه بیانیه آمده است: انتظار میرود
دوطرف درباره تمام مسائل همکاریهای دوجانبه از جمله اقتصادی و بازرگانی، سرمایهگذاری، انرژی هستهای، استخراج و بهرهبرداری از میادین نفت و گاز و همکاریهای فنی-نظامی و نیز مسائل مهم بینالمللی و نخست حل و فصل سیاسی بحران سوریه، اجرای برجام و مبارزه با تروریسم بهویژه داعش مذاکره و تبادلنظر کنند.
کرملین در بیانیه خود افزوده است: رئیسجمهوری روسیه در اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز در تهران شرکت خواهد کرد و دو کشور بهعنوان اعضای فعال این مجمع، در حوزه انرژی با یکدیگر همکاری میکنند و روابط تهران و مسکو بهطور سنتی بر اصول دوستی و همکاری استوار شده و توام با اعتماد متقابل است. در ادامه بیانیه آمده است: روابط سیاسی گستردهای بین دو کشور برقرار شده و دیدارهای منظم در سطوح عالی برگزار میشود که میتوان به دیدار اخیر علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی با رئیسجمهوری روسیه در شهر سوچی روسیه در حاشیه یک نشست بینالمللی اشاره کرد.
دیدارها از مسیر وزارت خارجه دو کشور هم منظم انجام میگیرد و از ماه ژوئن سالجاری تاکنون وزیران خارجه دو کشور سه بار با یکدیگر دیدار کردهاند و ماه آوریل نیز برنامه همکاریهای دو وزارت تا سال 2018 امضا شد. همکاریهای میان دبیران شورای امنیت ایران و روسیه هم گسترش مییابد و علی شمخانی، دبیر شورایعالی امنیت ایران ماه آوریل از مسکو دیدار کرد و همزمان همکاریهای پارلمانی هم درحال توسعه است و علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی ایران در سفر به مسکو با مقامهای پارلمانی روس دیدار و گفتوگو کرد.
در بیانیه کرملین همچنین با اشاره به برگزاری دوازدهمین نشست کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی ایران و روسیه در 22 آبان ماه آمده است: در چارچوب نتایج مورد توافق مذاکرت سه روزه چند موافقتنامه و قرارداد همکاری در عرصههای تسهیلات سرمایهگذاری، صدور روادید اتباع دو کشور و نقشه راه همکاریهای صنعتی ایران و روسیه درحال تنظیم و برای امضا آماده میشود. هفته گذشته نیز نخستین نشست کمیته عالی همکاریهای علمی و فناوری ایران و روسیه در تهران برگزار شد و ریاست آن را دیمیتری راگوزین، معاون نخستوزیر روسیه و سورنا ستاری، معاون رئیسجمهوری ایران در امور فناوریها برعهده داشتند.
سومین اجلاس سران کشورهای عضو مجمع صادرکنندگان گاز دوم آذرماه با حضور سران و رئیسان دولت 9 کشور عضو در تهران برگزار میشود. ایران، روسیه، الجزایر، بولیوی، مصر، گینه استوایی، لیبی، نیجریه، قطر، ترینیداد و توباگو، ونزوئلا و امارات، ١٢عضو اصلی این مجمع جهانی هستند و هلند، نروژ، عراق، عمان و پرو بهعنوان اعضای ناظر در مجمع کشورهای صادرکننده گاز مطرح هستند.
افزون بر رئیسجمهوری ایران به عنوان میزبان سران و پوتین، رئیسان جمهوری بولیوی، گینه استوایی، نیجریه، ونزوئلا، عراق و نخستوزیر الجزایر در آن شرکت میکنند.
سفر پوتین به ایران در برههای صورت میگیرد که پیچیدگی روابط میان تهران و مسکو سیر رو به افزایشی را تجربه میکند. توافق هستهای 1+5 فرصتی جدید برای ایران برای همکاریهای دیپلماتیک و اقتصادی تهران و اروپا و تا حدودی آمریکا فراهم آورده است. این درحالی است که همزمان گزینههای سیاسی و اقتصادی روسیه نیز درحال افزایش است. مسکو درحال حاضر قادر است از 3 فاکتور نقش خود در بحران سوریه، سهم بالقوهاش در نبرد با داعش و همچنین تواناییاش در کاهش سرعت ورود پناهجویان به اروپا، بهعنوان اهرم قدرت برای ایجاد رابطهای تازه با اتحادیه اروپا و آمریکا استفاده کند. روسیه به این ترتیب با فرصتی برای کاستن از محدودیتهایی که به دنبال بحران اوکراین با آن مواجه شد روبهرو است.
البته مجموعه آنچه که ذکرشده به معنای هماهنگی تمام و کمال روسیه و ایران در سیاستهای منطقهای نیست. بدیهی است که در آینده این دو کشور مسائل زیادی برای مذاکره با یکدیگر درخصوص تحولات منطقهای خواهند داشت. بازگشت توان کامل ایران در بازارهای انرژی نیز که میتواند اندکی فضا برای روسها که تحت تحریم اروپا و آمریکا قرارگرفتهاند
تنگ کند میتواند یکی از موضوعاتی باشد که دو کشور در آینده با آن مواجه خواهند شد. برنامه تهران برای افزایش صادرات نفت خود بار دیگر موجب کاهش بهای نفت خواهد شد و بحران اقتصادی روسیه را تشدید خواهد کرد. در بحث منابع گاز طبیعی نیز روسیه نگران است تا ذخایر عظیم ایران به انحصار طولانی مدت این کشور
برشماری از بازارهای بینالمللی پایان دهد.
سفر پوتین به ایران در شرایطی صورت میگیرد که شماری از سیاستهای جاری و تحولات منطقهای بر روابط میان دو کشور سایه افکنده است. پیش از این و در زمانی که ایران تحت تحریمهای شدید هستهای قرار گرفته بود، شکلی از همبستگی میان دو کشور وجود داشت که بخشی از آن به خاطر نبود عرصهای برای رقابت استراتژیک میان دو کشور بود. با این حال امروز هر دو کشور با گزینهها و شرکای تازهای برای همکاریهای سیاسی و اقتصادی آیندهشان روبهرو هستند. همچنین روسیه نیز از انگیزه بالایی برای تحمیل قدرتش بر اروپا و واشنگتن برخوردار است که به همکاریهای اطلاعاتی و امنیتی با مسکو برای مقابله با داعش و دیگر گروههای تروریستی فعال در خاورمیانه و همچنین برقراری ثبات در سوریه برای توقف موج ورود پناهجویان به اروپا نیاز دارند. در واقع به نظر میرسد کشورهای اروپایی در شرایط فعلی با وسوسه کاهش تحریمهای روسیه -که به خاطر مداخله مسکو در بحران جداییطلبی اعمال شدهاست- به بهای تسهیل همکاری با مسکو مواجه شدهاند.
در سوی دیگر واشنگتن نیز به دنبال آن است که برای اجتناب از مخاطرات و بهرهبرداری از فرصتهای پیشرفت روابط تهران و مسکو رویکرد جامعی را در قبال روسیه اتخاذ کند. سیاستهای آمریکا در مورد سوریه، ایران و اوکراین مجموعهای به همپیوسته و ناگسستنی است و اقدامات آمریکا در یک عرصه بر اقدامات روسیه در عرصهای دیگر تاثیر میگذارد. در چنین شرایطی آمریکا و اروپا به دنبال اتخاذ استراتژی هستند که به آنها اجازه دهد با روسیه در سوریه و دیگر نقاط خاورمیانه همکاری کنند، بدون آنکه به اهداف کلیدی آنها در اوکراین و دیگر مناطق شوروی سابق لطمهای وارد شود. علاوه بر آن واشنگتن میکوشد تا از موضوع همکاریهای امنیتی تازه خود با مسکو در جهت جلوگیری از انتقال تسلیحات نظامی پیشرفته به ایران استفاده کند.
مهمان ویژه روحانی در تهران
رئیسجمهوری روسیه امروز برای شرکت در اجلاس سران کشورهای عضو مجمع صادرکنندگان گاز به تهران سفر میکند
صاحبخبر -