به گزارش ایرنا زندگی- با به نیمه رسیدن پاییز و دگرگون شدن چهره شهر مناسبتی از راه می‌رسد که بهانه گرمی است برای نشستن در یک گوشه دنج، نوشیدن یک فنجان چای داغ و باز کردن کتابی که شاید ماه‌ها روی میز منتظر مانده است. بیست‌وچهارم آبان‌ماه در تقویم ما به نام روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار نام‌گذاری شده، مناسبتی که شاید بتوان آن را دعوتی همگانی برای پیوند دوباره با قدیمی‌ترین و وفادارترین دوست بشر دانست. جهانیان نیز با مناسبت‌هایی مانند روز جهانی کتاب، روز ملی دوستداران کتاب و ماه کتاب، این میراث مشترک بشری را بزرگ می‌دارند تا بلکه یادمان بماند کلمات، تنها ابزاری هستند که بدون بلیت ما را به دنیاها و زمان‌های دیگر می‌برند.
از سنگ نوشته ها تا لمس شیشه‌ای کتابخانه های دیجیتال
شاید برایتان جالب باشد که کتاب همیشه این جسم سبک و کاغذی خوش‌دست نبوده است. در نخستین سده‌ها، برگ‌های کتاب را از پوست نازک‌شده حیواناتی مانند گوساله می‌ساختند، جلدهایش از تخته‌های چوبی سنگین با روکش چرم بود و با گیره‌ها و بندهای فلزی محکم بسته می‌شد. در قرون وسطی که کتابخانه‌های عمومی تازه داشتند جان می‌گرفتند، ارزش هر جلد کتاب چنان نجومی بود که آن را با زنجیرهای آهنی به قفسه‌ها یا میزها می‌بستند تا دزدیده نشود.
در ایران نیز نوشته های باقی مانده روی کوه بیستون دوران پادشاهان بین النهرین تا هخامنشیان را در بر می‌گیرند. کتیبه داریوش در کوه بیستون و رمزگشایی از خطوط باستانی کلیدی برای رسیدن به تمدن بشری در ادوار گذشته شد و انسان امروز توانست تمام نوشته های اکدی، آشوری، بابلی و عیلامی را بخواند.
دورانی که از آن سخن می گوییم، دورانی است که اولین کتاب ها تنها در یک صفحه نوشته می شدند. اولین و مهم ترین کتابخانه جهان، کتابخانه آشور بانی پال بود که ۹۱۰ هزار لوح نوشته شده داشت. این الواح، تاریخ اقوام مختلف از جمله قوم ماد و دیگر اقوامی را که از خود نوشته ای باقی نگذاشته اند، حفظ کرده است.
پس از کتابخانه آشور بانی پال، گاه صفحه کتاب بر دیواره کوه، زمانی روی لوح گلی و زمانی روی پاپیروس بود. وقتی نوشتن روی پوست و چرم صورت گرفت، خط سریانی و خط آرامی که خط پهلوی یعنی خط دوران ساسانی و اشکانی منبعث از آن است، شکل گرفت. با ورود اسلام به ایران و تغییر و تحولات اجتماعی که در پی آن رخ داد، طی دو قرن به دلیل آزادی تفکر و اندیشه که دستاورد حکومت های ملوک الطوایفی است، شرایطی به وجود می آید که بزرگان ما کاخ هایی از جنس تفکر و اندیشه و در قالب کتاب ها از خود باقی گذاشتند.
شاهنامه فردوسی، التفهیم و سایر کتاب های ابوریحان بیرونی، شفا و قانون ابن سینا، الحاوی زکریای رازی، کتاب های فارابی و... هرکدام کاخی از فکر و اندیشه و هویت و مفهوم ایرانی هستند. در همین دوره کتابخانه بزرگ صاحب ابن عباد را داریم که نقل است برای جا به جایی کتاب هایش باید آن ها را بار چهارصد شتر می کردند.
امروز فناوری همه‌چیز را دگرگون کرده است، چاپ دیجیتال با فناوری چاپ بر اساس تقاض به ناشران اجازه می‌دهد تنها پس از سفارش مخاطب کتاب را چاپ کنند. در کنار آن، ظهور کتابهای الکترونیکی یا EBooks و برنامه های کتابخوان صوتی این امکان را فراهم کرده که یک کتابخانه چند هزار جلدی را درون جیب یا کیف‌مان با خود به هر کجا ببریم. البته با وجود این پیشرفت‌ها، عشق به لمس برگ‌های کاغذی هنوز زنده است؛ پدیده‌ای که ژاپنی‌ها به انباشتن کتابهای خوانده‌نشده با عشق به آن سون‌دوکو (Tsundoku) می‌گویند، عادتی که تقریبا همه عاشقان کتاب به آن دچارند.
کتاب اکسیر جوانی مغز
کتاب خواندن فقط یک سرگرمی آرامش‌بخش نیست، نوعی ورزش سنگین و در عین حال لذت‌بخش برای مغز است. پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهند مطالعه مانند یک سد دفاعی مستحکم، ذهن را در برابر زوال شناختی محافظت می‌کند. مغز انسان همانند یک عضله با به چالش کشیده شدن قوی‌تر می‌شود و دانشمندان تایید کرده‌اند که مطالعه مداوم، روند بیماری‌هایی چون آلزایمر و زوال عقل را در سالمندی به شکل چشمگیری کند می‌کند.
وقتی داستانی می‌خوانید به علت اینکه ذهن برای مدتی دغدغه‌های واقعی را کنار می‌گذارد و در دنیای دیگری نفس می‌کشد، ، استرس روزمره‌تان فروکش می‌کند. ساختن تصاویر ذهنی از کاراکترها و به خاطر سپردن روابط پیچیده شخصیت‌ها، دایره واژگان را گسترش می‌دهد و نورون‌های حافظه را وادار به بازسازی و تقویت می‌کنند. کتاب در واقع یک ماشین زمان ارزان‌قیمت است که به شما امکان می‌دهد در یک روز، تجربه زیسته ده‌ها نفر دیگر را به دارایی شخصی‌تان تبدیل کنید.
چند ایده ساده و حال‌خوب‌کن برای گرامیداشت روز کتاب و کتابدار
برای اینکه این روز صرفا در حد یک تبریک در تقویم نماند، می‌توانید دست‌به‌کار شوید و چند کار الهام‌بخش انجام دهید:
دیدار با نگهبانان دانایی: به کتابخانه عمومی محله‌تان سر بزنید. با کتابداران خوش‌برخورد صحبت کنید و این روز را به آن‌ها تبریک بگویید، کسانی که در طول سال بی‌ادعا چراغ دانایی را روشن نگه می‌دارند.
کشف کتاب‌فروشی‌های دست‌دوم: گشت‌وگذار در میان قفسه‌های بوی کهنگی کتابهای دست‌دوم، اغلب به کشف نسخه‌های نایاب و شگفت‌انگیز منجر می‌شود.
برپایی حلقه تبادل کتاب: با دوستان یا همکارانتان قرار بگذارید و کتاب‌هایی را که خوانده‌اید با هم جابه‌جا کنید، این کار در کنار بی هزینه بودن، پیوندهای دوستی را محکم‌تر می‌کند.
بلندخوانی برای دیگران: تجربه خواندن را با دیگران سهیم شوید، برای کودکان، سالمندان یا حتی برای حیوان خانگی‌تان داستانی را با صدای بلند بخوانید. برای بچه‌ها حتی پوشیدن لباس شخصیت‌های داستانی محبوبشان می‌تواند جرقه‌ای مادام‌العمر برای شیفتگی به مطالعه باشد.
هدیه تصادفی یک کتاب: امروز به شکل غافلگیرکننده یک کتاب به راننده تاکسی، همکار یا دوستتان هدیه دهید و شادی آموختن را تکثیر کنید.
شاهکارهای پیشنهادی برای شروع یک سفر تازه
اگر در این روز به دنبال یک شروع جذاب برای کتابخانی هستید، این عناوین با تنوعی از حال‌وهوا و سلیقه‌ها انتخاب‌های فوق‌العاده‌ای هستند:
چشم‌هایش اثر بزرگ علوی: یک شاهکار بی‌بدیل در ادبیات داستانی و رمانی عاشقانه-سیاسی با تعلیقی فوق‌العاده که تا آخرین صفحه مخاطب را رها نمی‌کند.
سووشون اثر سیمین دانشور: رمانی عمیق، اصیل و زنانه از قلب فرهنگ و تاریخ ایران که استقامت و انسانیت را در بستر بحران‌های اجتماعی به تصویر می‌کشد.
مدیر مدرسه اثر جلال آل‌احمد: روایتی گزنده، روان و انتقادی اما بسیار جذاب از نظام آموزشی و اداری که خواندنش هنوز هم پس از سال‌ها تازه و تامل‌برانگیز است.
پای پیاده اثر احمد محمود یا سمفونی مردگان اثرعباس معروفی: رمانی با ساختار روایی چندصدایی و بی‌نظیر که یکی از شاهکارهای ادبیات مدرن ایران به‌شمار می‌رود و حسابی مخاطب را درگیر می‌کند.
دا اثر اعظم حسینی: چون هم ابعاد مستند و تاریخی جنگ را دارد و هم روایت صمیمی و زنانه‌اش آن را به پرفروش‌ترین کتاب دفاع مقدس تبدیل کرده است.
قصه‌های مجید اثر هوشنگ مرادی کرمانی: برای اینکه لیستمان یک نماینده صمیمی، دلنشین و طناز از ادبیات معاصر و اقلیمی داشته باشد، کتابی که برای هر رده سنی لذت‌بخش و نوستالژیک است.
و از آثار بین المللی می توان کتابهای زیر را پیشنهاد داد:
هملت،دن کیشوت، غرور و تعصب، جین ایر، بلندی‌های بادگیر، موبی دیک، آرزوهای بزرگ، جنایت و مکافات، جنگ و صلح، میدل مارچ، آنا کارنینا، برادران کارامازوف، در جستجوی زمان از دست رفته، مسخ، اولیس، کوه جادو، خانم دالاوی، گتسبی بزرگ، قلب سگی، خشم و هیاهو، دنیای قشنگ نو و هزاران کتاب دیگر .
در نهایت، روز کتاب و کتابخوانی دعوتی ساده به بازگشت به خودمان است. چه از پشت عینک و روی برگه‌های کاغذی بخوانید و چه با نور ملایم صفحه نمایشگر تبلت، کلمات همیشه منتظرند تا زاویه دید جدیدی به زندگی به شما ببخشند فقط کافی است جلد کتاب را باز کنید و وارد شوید.