شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اکنون به بحرانی فراتر از یک شکست انتخاباتی تبدیل شده است؛ بحرانی که نه‌تنها موقعیت سیاسی دونالد ترامپ را تضعیف کرده، بلکه شکاف‌های عمیق درون حزب جمهوری‌خواه و حتی در حلقه نزدیکان رئیس‌جمهور را آشکار ساخته است.
در شرایطی که دموکرات‌ها موفق شده‌اند کنترل هر دو مجلس را به دست بگیرند، شماری از چهره‌های جمهوری‌خواه، استراتژیست‌های سیاسی و متحدان پیشین ترامپ، آشکارا سیاست‌های او را عامل شکست حزب معرفی می‌کنند. در مرکز این تحولات، مواضع کم‌سابقه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، قرار دارد؛ کسی که حالا برخلاف ماه‌های گذشته، مسئولیت شکست جمهوری‌خواهان را مستقیماً متوجه سیاست‌های دولت ترامپ، به‌ویژه جنگ با ایران کرده است.
تحولات اخیر این پرسش را جدی‌تر از گذشته مطرح کرده است: آیا ونس در حال فاصله گرفتن از ترامپ و آماده شدن برای یک مسیر سیاسی مستقل است؟ و آیا شکست انتخاباتی می‌تواند آغاز موجی از استعفاها و جدایی‌ها در دولت آمریکا باشد؟

ونس: دلیل شکست ما جنگ بود، نمی‌توانیم واقعیت را انکار کنیم

یکی از مهم‌ترین تحولات سیاسی پس از انتخابات، موضع‌گیری صریح جی‌دی ونس درباره دلایل شکست جمهوری‌خواهان است.
ونس چهارشنبه ، در پیامی مفصل در شبکه اجتماعی ایکس، برخلاف تلاش برخی مقام‌های کاخ سفید برای کم‌اهمیت جلوه دادن شکست انتخاباتی، مستقیماً جنگ با ایران را عامل اصلی این ناکامی دانست.
او نوشت:دلیل شکست ما جنگ بود.
معاون ترامپ در ادامه با لحنی انتقادی پرسید اگر کسی معتقد است جنگ ارزش از دست دادن اکثریت سنا برای شش سال آینده را داشته است، باید صریحاً از این تصمیم دفاع کند.
حالا و در موقعیت بحرانی دولت ترامپ این اظهارات از چند جهت اهمیت دارد.
نخست اینکه ونس عملاً مسئولیت شکست جمهوری‌خواهان را از دوش نامزدهای انتخاباتی و عملکرد تبلیغاتی آنها برداشت و متوجه تصمیمات کلان دولت کرد.
دوم اینکه او به‌نوعی سیاست خارجی ترامپ را در برابر منافع انتخاباتی و داخلی حزب قرار داد و این پرسش را مطرح کرد که آیا ادامه جنگ ارزش هزینه‌های سیاسی و اقتصادی آن را داشته است؟
ونس همچنین گفت نظرسنجی‌هایی که پیش از انتخابات در اختیارش قرار گرفته بود، نشان می‌داد بخشی از رأی‌دهندگان سال ۲۰۲۴ ترامپ، به‌شدت ناراضی شده و قصد دارند در انتخابات میان‌دوره‌ای به نامزدهای دموکرات رأی بدهند.
به گفته او، این رأی‌دهندگان چهار مطالبه اصلی داشتند: پایان جنگ، تمرکز دولت بر هزینه‌های زندگی و تورم، اولویت دادن به منافع آمریکا و بازنگری در روابط واشنگتن با اسرائیل.
نکته مهم‌تر آنکه ونس حتی درباره سیاست مهاجرتی دولت نیز نشانه‌هایی از تمایل به تغییر رویکرد نشان داد و پیشنهاد کرد به‌جای تمرکز صرف بر مهاجران غیرقانونی، برخورد با شرکت‌هایی که نیروی کار غیرقانونی استخدام می‌کنند، در اولویت قرار گیرد.
این مواضع نشان می‌دهد معاون رئیس‌جمهور در حال ترسیم خطوط یک سیاست متفاوت برای آینده جمهوری‌خواهان است؛ سیاستی که بیش از آنکه بر جنگ‌های خارجی و تعهدات نظامی آمریکا متمرکز باشد، بر اقتصاد داخلی و شعار اول آمریکا تأکید می‌کند.

اختلافی که دیگر پنهان نیست

واکنش ترامپ به اظهارات معاونش نیز نشان داد اختلاف بر سر جنگ ایران صرفاً یک تفاوت جزئی در ارزیابی‌های سیاسی نیست.
رئیس‌جمهور آمریکا در واکنش به شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان پذیرفت که جنگ و افزایش قیمت سوخت در ناکامی این حزب نقش داشته است، اما همچنان از تصمیم خود برای آغاز جنگ دفاع کرد.
ترامپ تأکید کرد اگر دوباره در همان شرایط قرار بگیرد، باز هم همین تصمیم را خواهد گرفت.
در واقع، در حالی که ونس هزینه سیاسی و انتخاباتی جنگ را برجسته می‌کند، ترامپ همچنان بر ضرورت تصمیم نظامی خود پافشاری دارد.
این تفاوت موضع، برای معاون رئیس‌جمهور اهمیت ویژه‌ای دارد. ونس پیش از این بارها با جنگ‌های طولانی‌مدت آمریکا مخالفت کرده و یکی از چهره‌های منتقد مداخلات نظامی خارجی در اردوگاه جمهوری‌خواهان محسوب می‌شد.
او پس از آغاز جنگ ایران نیز مدتی سکوت کرد و حتی در تابستان گذشته در گفت‌وگویی با مگین کلی گفته بود اگر این جنگ به تغییرات اساسی در خاورمیانه منجر شود، ارزش هزینه کردن را خواهد داشت.
اما اکنون، پس از شکست جمهوری‌خواهان، لحن او تغییر کرده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس این موضع‌گیری را تلاش آشکار ونس برای فاصله گرفتن از دفاع ترامپ از جنگ توصیف کرده است.


جمهوری‌خواهان علیه ترامپ؛ «او باید خانه‌تکانی کند»

اما اعتراض به ترامپ تنها به جی‌دی ونس محدود نمی‌شود.
شکست انتخاباتی موجب شده است شماری از جمهوری‌خواهان که تا پیش از این از متحدان سیاسی ترامپ محسوب می‌شدند، با صراحت بیشتری از عملکرد او انتقاد کنند.
خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره واکنش جمهوری‌خواهان به شکست انتخاباتی نوشت، متحدان و استراتژیست‌های حزب خواستار تغییر مسیر ترامپ، بازنگری در سیاست‌های دولت و تغییرات گسترده در تیم کاخ سفید شده‌اند.
جان فیهری، استراتژیست باسابقه جمهوری‌خواه، نتیجه انتخابات را یک فاجعه بزرگ برای ترامپ توصیف کرد و گفت:او باید خانه‌تکانی کند.
فیهری هشدار داد که از این پس ترامپ هر روز بیشتر به یک رئیس‌جمهور تضعیف‌شده تبدیل خواهد شد.
یک مقام ارشد دولت آمریکا نیز در توصیف وضعیت داخلی کاخ سفید پس از انتخابات گفته است:حضور در اینجا در حال حاضر واقعاً غیرقابل تحمل است. روحیه کارکنان در پایین‌ترین سطح ممکن قرار دارد.
این مقام همچنین فاش کرده است که نظرسنجی‌های داخلی حدود شش هفته پیش از انتخابات، از احتمال شکست جمهوری‌خواهان در هر دو مجلس خبر می‌داد، اما ترامپ حاضر نشد در سیاست خود درباره ایران تجدیدنظر کند.
او با انتقاد از بی‌توجهی رئیس‌جمهور به هشدارها گفته است ترامپ به توصیه‌ها گوش نکرد و اساساً اهمیتی به آنها نداد.
یک مشاور جمهوری‌خواه نیز با اشاره به وضعیت اقتصادی و اولویت‌های سیاسی ترامپ هشدار داده است:اگر ترامپ دو سال آینده را هم به همین شکل سپری کند، در انتخابات بعدی ضربه بسیار سنگین‌تری خواهیم خورد.
این اظهارات نشان می‌دهد نگرانی در حزب جمهوری‌خواه دیگر صرفاً درباره نتیجه یک انتخابات نیست بلکه درباره آینده سیاسی حزبی است که بخش قابل توجهی از اعتبار و هویت انتخاباتی خود را به ترامپ گره زده است.

ترامپ، حزب را قربانی سیاست‌های خود کرده است


یکی از مهم‌ترین ابعاد شکست اخیر، افزایش نارضایتی در میان نامزدها و چهره‌های جمهوری‌خواهی است که معتقدند ترامپ با تصمیمات خود، آنها را در موقعیتی دشوار قرار داده و هزینه سیاست‌های کاخ سفید را به حزب تحمیل کرده است.
بررسی رویترز پیش از انتخابات نشان داده بود که حدود دوسوم نامزدهای جمهوری‌خواه در رقابت‌های حساس کنگره، تلاش کرده‌اند به شکلی از ترامپ فاصله بگیرند یا ارتباط خود با او را کم‌رنگ کنند.
این روند پس از شکست انتخاباتی شدت بیشتری گرفته است.
در این میان، برخی جمهوری‌خواهان معتقدند ترامپ در دوران پیروزی، تمام موفقیت‌ها را به نام خود ثبت می‌کرد، اما اکنون که شکست اتفاق افتاده، تلاش می‌کند مسئولیت آن را متوجه نامزدهای انتخاباتی کند.
ترامپ نیز پس از شکست گفته بود اگر خودش در برگه‌های رأی حضور داشت، جمهوری‌خواهان پیروز می‌شدند و نتوانسته‌اند محبوبیت او در تجمعات انتخاباتی را به حمایت از نامزدهای حزب تبدیل کنند.
این اظهارات به‌جای آرام کردن فضای داخلی حزب، به اختلافات دامن زده است.

آیا ونس از ترامپ جدا می‌شود؟

یکی از پرسش‌های مهم در واشنگتن، آینده رابطه جی‌دی ونس با دونالد ترامپ است.
ونس در حال حاضر نه‌تنها معاون رئیس‌جمهور، بلکه یکی از مهم‌ترین گزینه‌های احتمالی جمهوری‌خواهان برای انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ محسوب می‌شود.
اما شکست اخیر، معادلات جانشینی ترامپ را پیچیده کرده است.
ونس اگر بخواهد در انتخابات ۲۰۲۸ نامزد شود، نمی‌تواند هزینه‌های سیاسی تصمیمات نامحبوب دولت ترامپ را بر دوش بکشد.
به همین دلیل، موضع‌گیری اخیر او را می‌توان آغاز تلاش برای ایجاد فاصله سیاسی با ترامپ دانست.
در واقع، ماندن در دولت و فاصله گرفتن تدریجی از سیاست‌های نامحبوب ترامپ می‌تواند برای ونس سودمندتر از استعفای فوری باشد اما گمانه‌زنی های جدی در این خصوص آغاز شده است.
در کنار تحولات مربوط به ونس، گزارش‌هایی درباره احتمال خروج برخی اعضای کابینه ترامپ نیز منتشر شده است.
روزنامه ایندیپندنت در گزارشی اختصاصی در نوشت مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ممکن است برای آماده‌سازی حضور در رقابت‌های ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ از دولت کناره‌گیری کند.
بر اساس این گزارش، روبیو برای افزایش شانس خود در رقابت احتمالی با ونس، نیاز دارد از سیاست‌های جنجالی دولت ترامپ، به‌ویژه جنگ ایران، فاصله بگیرد.
در این گزارش همچنین به احتمال خروج چند عضو کابینه اشاره شده است؛ افرادی که ممکن است نخواهند در برابر تحقیقات کنگره جدید که در اختیار دموکرات‌ها قرار گرفته، همچنان در مسئولیت‌های فعلی خود باقی بمانند.
با این حال، این خبر با واکنش منفی کاخ سفید و وزارت خارجه مواجه شده است. روبیو نیز در اظهارات خود اعلام کرده قصد دارد تا پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ در دولت باقی بماند.
از سوی دیگر، پیت هگست، وزیر دفاع، نیز با انتقادات فزاینده‌ای روبه‌رو است.
توماس مسی، نماینده جمهوری‌خواه کنگره از ایالت کنتاکی، طرح استیضاح هگست را به دلیل عملکردش در جنگ ایران مطرح کرده و تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه، نیز خواستار کناره‌گیری او شده است.
در نهایت پیامدهای انتخابات میان‌دوره‌ای تنها به اختلافات داخلی جمهوری‌خواهان محدود نمی‌شود.
با در اختیار گرفتن هر دو مجلس کنگره، دموکرات‌ها اکنون امکان بیشتری برای تحقیق درباره عملکرد دولت، بررسی پرونده‌های جنجالی، ایجاد مانع در برابر برنامه‌های قانونی ترامپ و فشار بر اعضای کابینه خواهند داشت.
در همین حال، رقابت بر سر جانشینی ترامپ در سال ۲۰۲۸ عملاً زودتر از موعد آغاز شده است.
آنچه اکنون در آمریکا جریان دارد، فراتر از اختلاف میان دو سیاستمدار است. شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان موجب شده است بخشی از بدنه سیاسی این حزب به این نتیجه برسد که ادامه بدون تغییر سیاست‌های ترامپ می‌تواند آینده انتخاباتی آنها را نیز به خطر بیندازد.
جی‌دی ونس در این میان موقعیت پیچیده‌ای دارد. او از یک سو محصول سیاسی جنبش ترامپ است و از سوی دیگر، برای آینده سیاسی خود به رأی‌دهندگانی نیاز دارد که اکنون از جنگ، افزایش هزینه‌های زندگی و اولویت‌های دولت ناراضی هستند.
به همین دلیل، انتقاد علنی او از جنگ ایران را باید نشانه‌ای مهم از آغاز رقابت بر سر آینده جمهوری‌خواهان دانست.
شاید مهم‌ترین تحول این روزهای واشنگتن این باشد که مخالفان ترامپ دیگر فقط دموکرات‌ها نیستند؛ متحدان دیروز او نیز به این نتیجه رسیده‌اند که برای نجات موقعیت سیاسی خود، باید بخشی از مسئولیت شکست را متوجه رئیس‌جمهور کنند و حتی از سیاست‌های او فاصله بگیرند.
اگر این شکاف ادامه پیدا کند، ترامپ ممکن است در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری خود با وضعیتی روبه‌رو شود که در آن نه‌تنها مخالفان دموکرات، بلکه بخشی از جمهوری‌خواهان نیز برای محدود کردن قدرت سیاسی او تلاش کنند.
و این همان بحرانی است که می‌تواند مسیر جمهوری‌خواهان تا انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ را به‌کلی تغییر دهد.