تنش در خاورمیانه در ۸ ماه گذشته، روی معادلات فوتبالی هم تاثیرگذار بوده است. فوتبال ایران که در آستانه یکی از مهم‌ترین مقاطع خود، یعنی نزدیک شدن به جام جهانی، قرار داشت، با مجموعه‌ای از اتفاقات غیرمنتظره روبرو شد؛ رخدادهایی که از توقف مسابقات باشگاهی آغاز شد و در ادامه، برنامه آماده‌سازی تیم ملی، معرفی نمایندگان ایران در رقابت‌های آسیایی، سرنوشت لیگ برتر و حتی تقویم جام ملت‌های آسیا را تحت تأثیر قرار داد. در این میان، تصمیمات بعضاً عجیب و بحث‌برانگیز هم به پیچیده‌تر شدن شرایط دامن زد تا یکی از متفاوت‌ترین دوره‌های تاریخ فوتبال ایران و آسیا رقم بخورد.
در چنین شرایطی، برنامه آماده‌سازی تیم ملی تغییر کرد. با توجه به محدودیت زمانی و نامشخص بودن زمان از سرگیری مسابقات باشگاهی، تمرینات ملی‌پوشان آغاز شد و بازیکنان به جای آنکه در هفته‌های پایانی لیگ برای باشگاه‌های خود به میدان بروند، در اختیار کادر فنی تیم ملی قرار گرفتند. در واقع، بازیکنان بدون پشت سر گذاشتن مسابقات رسمی و در شرایطی که از فضای رقابتی فاصله گرفته بودند، تمرینات خود را دنبال کردند. این مسئله یکی از چالش‌های جدی آماده‌سازی تیم ملی بود و باعث شد ملی‌پوشان بدون برخورداری از شرایط مسابقه‌ای راهی جام جهانی شوند.
اما متوقف شدن لیگ، تنها مشکل فوتبال ایران نبود. با نزدیک شدن به زمان معرفی نمایندگان ایران برای فصل بعد رقابت‌های آسیایی، فدراسیون با یک معضل بزرگ مواجه شد. از سرگیری مسابقات و تکمیل لیگ در فرصت باقی‌مانده عملاً امکان‌پذیر نبود و باید راهی برای تعیین سهمیه‌های آسیایی پیدا می‌شد. در نهایت، تصمیم بر این شد که جدول مسابقات در همان مقطع متوقف‌شده ملاک قرار بگیرد و استقلال و تراکتور به عنوان نمایندگان ایران در لیگ نخبگان آسیا معرفی شوند.
با این حال، تکلیف نماینده ایران در لیگ قهرمانان آسیا ۲ همچنان نامشخص باقی ماند. پس از کش‌وقوس‌های فراوان، تصمیم گرفته شد یک تورنمنت سه‌جانبه با حضور پرسپولیس، چادرملو و گل‌گهر برگزار شود تا نماینده ایران در این رقابت‌ها مشخص شود. این مسابقات قرار بود در بحبوحه جام جهانی برگزار شود و فرصتی برای تعیین تکلیف آخرین سهمیه آسیایی ایران باشد. در پایان، چادرملو توانست عنوان قهرمانی این تورنمنت را به دست بیاورد ولی با یک گاف مدیریتی بزرگ، قبل از آن گل‌گهر به عنوان نماینده ایران در این مسابقات معرفی شده بود.
در کنار تعیین تکلیف فصل ناتمام، فدراسیون تصمیم دیگری هم گرفت که ساختار لیگ برتر را تغییر داد. قرار شد مسابقات در فصل آینده با حضور ۱۸ تیم برگزار شود و به همین دلیل، دو تیم از لیگ یک به لیگ برتر صعود کردند. با این حال، وضعیت تیم آخر جدول لیگ برتر و تیم سوم لیگ یک به یک چالش تازه تبدیل شد. طبق تصمیم اولیه، مس رفسنجان باید برای حفظ سهمیه خود در لیگ برتر مقابل صنعت نفت آبادان قرار می‌گرفت؛ اما مس رفسنجان که ماه‌ها از شرایط مسابقه دور بود، حاضر به انجام این بازی نشد و در نهایت صنعت نفت هم به جمع تیم‌های لیگ برتری اضافه شد.
سرنوشت لیگ یک هم چندان عادی نبود. این رقابت‌ها پس از حدود دو ماه وقفه از سر گرفته شد و برای جبران زمان ازدست‌رفته، مسابقات با فشردگی زیادی دنبال شد. در نهایت نساجی مازندران و مس شهربابک توانستند جواز صعود به لیگ برتر را به دست بیاورند.
این انتخاب البته بدون دردسر نبود. عراق امکان میزبانی هم‌زمان از هر دو نماینده ایران را نداشت و در نهایت تراکتور مجبور شد محل میزبانی خود را تغییر دهد و عمان را انتخاب کند. به این ترتیب، نمایندگان ایران در رقابت‌های آسیایی در سه کشور مختلف به دنبال استفاده از امتیاز میزبانی بودند؛ اتفاقی که به‌خوبی نشان می‌داد شرایط منطقه تا چه اندازه برنامه‌ریزی معمول مسابقات فوتبال را مختل کرده است.
مشکلات میزبانی البته تنها بخشی از ماجرا است. دشواری بزرگ‌تر برای تیم‌های ایرانی، سفر به محل برگزاری مسابقات است. در شرایطی که بسیاری از تیم‌ها امکان استفاده از پرواز مستقیم به مقصد را نداشتند، سفرهای طولانی و چندمرحله‌ای به یک معضل جدی تبدیل شد. برخی نمایندگان ایران برای رسیدن به محل مسابقه مجبور هستند یک یا حتی دو روز در مسیر باشند و طبیعی است که چنین شرایطی روی ریکاوری، آمادگی جسمانی و کیفیت عملکرد بازیکنان تأثیر منفی بگذارد. در واقع، تیم‌های ایرانی علاوه بر رقابت با حریفان آسیایی، باید با مشکلاتی خارج از زمین فوتبال هم دست‌وپنجه نرم می‌کردند. البته دامنه این اتفاقات به نمایندگان ایران محدود نماند. شرایط خاص منطقه حتی برنامه برخی مسابقات دیگر آسیا را هم تغییر داد و برای مثال، دیدار النصر و الوصل نیز لغو شد.
این تصمیم فقط به معنای جابه‌جایی زمان برگزاری یک تورنمنت نبود و آثار آن به فوتبال باشگاهی هم رسید. یکی از پیامدهای جالب این تغییرات، بازگشت جام حذفی به تقویم فوتبال ایران بود؛ رقابتی که با توجه به شرایط موجود، قرار نبود در این فصل برگزار شود، اما با تغییر برنامه‌ها بار دیگر در دستور کار قرار گرفت.
∎
فصلی که نیمه‌کاره ماند
اولین و شاید مهم‌ترین اتفاق، توقف مسابقات فوتبال باشگاهی ایران در پی تشدید تنش‌های منطقه بود. در شرایطی‌که رقابت‌های لیگ برتر به مقطع حساسی رسیده بود، ادامه مسابقات امکان‌پذیر نبود و تیم‌ها ناگهان از فضای رقابت خارج شدند. این اتفاق در حالی رخ داد که فاصله چندانی تا جام جهانی باقی نمانده بود و تیم ملی باید خود را برای حضور در این تورنمنت آماده می‌کرد.در چنین شرایطی، برنامه آماده‌سازی تیم ملی تغییر کرد. با توجه به محدودیت زمانی و نامشخص بودن زمان از سرگیری مسابقات باشگاهی، تمرینات ملی‌پوشان آغاز شد و بازیکنان به جای آنکه در هفته‌های پایانی لیگ برای باشگاه‌های خود به میدان بروند، در اختیار کادر فنی تیم ملی قرار گرفتند. در واقع، بازیکنان بدون پشت سر گذاشتن مسابقات رسمی و در شرایطی که از فضای رقابتی فاصله گرفته بودند، تمرینات خود را دنبال کردند. این مسئله یکی از چالش‌های جدی آماده‌سازی تیم ملی بود و باعث شد ملی‌پوشان بدون برخورداری از شرایط مسابقه‌ای راهی جام جهانی شوند.
اما متوقف شدن لیگ، تنها مشکل فوتبال ایران نبود. با نزدیک شدن به زمان معرفی نمایندگان ایران برای فصل بعد رقابت‌های آسیایی، فدراسیون با یک معضل بزرگ مواجه شد. از سرگیری مسابقات و تکمیل لیگ در فرصت باقی‌مانده عملاً امکان‌پذیر نبود و باید راهی برای تعیین سهمیه‌های آسیایی پیدا می‌شد. در نهایت، تصمیم بر این شد که جدول مسابقات در همان مقطع متوقف‌شده ملاک قرار بگیرد و استقلال و تراکتور به عنوان نمایندگان ایران در لیگ نخبگان آسیا معرفی شوند.
با این حال، تکلیف نماینده ایران در لیگ قهرمانان آسیا ۲ همچنان نامشخص باقی ماند. پس از کش‌وقوس‌های فراوان، تصمیم گرفته شد یک تورنمنت سه‌جانبه با حضور پرسپولیس، چادرملو و گل‌گهر برگزار شود تا نماینده ایران در این رقابت‌ها مشخص شود. این مسابقات قرار بود در بحبوحه جام جهانی برگزار شود و فرصتی برای تعیین تکلیف آخرین سهمیه آسیایی ایران باشد. در پایان، چادرملو توانست عنوان قهرمانی این تورنمنت را به دست بیاورد ولی با یک گاف مدیریتی بزرگ، قبل از آن گل‌گهر به عنوان نماینده ایران در این مسابقات معرفی شده بود.
پایان بلاتکلیفی لیگ؛ بدون قهرمان و با یک تصمیم جنجالی
پس از بازگشت تیم ملی از جام جهانی، تعیین تکلیف مسابقات باشگاهی به مهم‌ترین چالش فوتبال ایران تبدیل شد. لیگ برتر و جام حذفی که ماه‌ها در وضعیت نامشخصی قرار داشتند، سرانجام با تصمیم فدراسیون نیمه‌تمام اعلام شدند؛ بدون آنکه قهرمانی برای این دو رقابت معرفی شود. البته این تصمیم به معنای پایان ماجرا نبود و استقلال همچنان به‌شدت پیگیر آن است که به‌عنوان قهرمان لیگ برتر معرفی شود.در کنار تعیین تکلیف فصل ناتمام، فدراسیون تصمیم دیگری هم گرفت که ساختار لیگ برتر را تغییر داد. قرار شد مسابقات در فصل آینده با حضور ۱۸ تیم برگزار شود و به همین دلیل، دو تیم از لیگ یک به لیگ برتر صعود کردند. با این حال، وضعیت تیم آخر جدول لیگ برتر و تیم سوم لیگ یک به یک چالش تازه تبدیل شد. طبق تصمیم اولیه، مس رفسنجان باید برای حفظ سهمیه خود در لیگ برتر مقابل صنعت نفت آبادان قرار می‌گرفت؛ اما مس رفسنجان که ماه‌ها از شرایط مسابقه دور بود، حاضر به انجام این بازی نشد و در نهایت صنعت نفت هم به جمع تیم‌های لیگ برتری اضافه شد.
سرنوشت لیگ یک هم چندان عادی نبود. این رقابت‌ها پس از حدود دو ماه وقفه از سر گرفته شد و برای جبران زمان ازدست‌رفته، مسابقات با فشردگی زیادی دنبال شد. در نهایت نساجی مازندران و مس شهربابک توانستند جواز صعود به لیگ برتر را به دست بیاورند.
آسیا در غربت؛ سفرهای فرسایشی و میزبانی در کشورهای ثالث
تیم‌های ایرانی در رقابت‌های آسیایی هم یکی از متفاوت‌ترین فصل‌های ممکن را تجربه کردند. تشدید تنش‌ها در منطقه باعث شد نمایندگان ایران از حق میزبانی محروم شوند و برای برگزاری مسابقات خانگی، کشورهای ثالث را معرفی کنند. در این میان، انتخاب محل میزبانی هم به یک چالش تبدیل شد. گل‌گهر تاجیکستان را به‌عنوان محل میزبانی خود انتخاب کرد؛ کشوری فارسی‌زبان که از نظر فرهنگی و زبانی به ایران نزدیک است. اما استقلال و تراکتور عراق را برای میزبانی مسابقات خود در نظر گرفتند.این انتخاب البته بدون دردسر نبود. عراق امکان میزبانی هم‌زمان از هر دو نماینده ایران را نداشت و در نهایت تراکتور مجبور شد محل میزبانی خود را تغییر دهد و عمان را انتخاب کند. به این ترتیب، نمایندگان ایران در رقابت‌های آسیایی در سه کشور مختلف به دنبال استفاده از امتیاز میزبانی بودند؛ اتفاقی که به‌خوبی نشان می‌داد شرایط منطقه تا چه اندازه برنامه‌ریزی معمول مسابقات فوتبال را مختل کرده است.
مشکلات میزبانی البته تنها بخشی از ماجرا است. دشواری بزرگ‌تر برای تیم‌های ایرانی، سفر به محل برگزاری مسابقات است. در شرایطی که بسیاری از تیم‌ها امکان استفاده از پرواز مستقیم به مقصد را نداشتند، سفرهای طولانی و چندمرحله‌ای به یک معضل جدی تبدیل شد. برخی نمایندگان ایران برای رسیدن به محل مسابقه مجبور هستند یک یا حتی دو روز در مسیر باشند و طبیعی است که چنین شرایطی روی ریکاوری، آمادگی جسمانی و کیفیت عملکرد بازیکنان تأثیر منفی بگذارد. در واقع، تیم‌های ایرانی علاوه بر رقابت با حریفان آسیایی، باید با مشکلاتی خارج از زمین فوتبال هم دست‌وپنجه نرم می‌کردند. البته دامنه این اتفاقات به نمایندگان ایران محدود نماند. شرایط خاص منطقه حتی برنامه برخی مسابقات دیگر آسیا را هم تغییر داد و برای مثال، دیدار النصر و الوصل نیز لغو شد.
جام ملت‌های آسیا هم به تعویق افتاد؛ تقویم فوتبال زیرورو شد
تأثیر تنش‌های منطقه‌ای به مسابقات باشگاهی محدود نماند و سرانجام یکی از مهم‌ترین تورنمنت‌های فوتبال قاره هم با تغییر بزرگی مواجه شد. پس از گمانه‌زنی‌های متعدد درباره سرنوشت جام ملت‌های آسیا، در نهایت تعویق این رقابت‌ها به‌صورت رسمی اعلام شد؛ اتفاقی که فاصله زمانی قابل‌توجهی با برنامه اولیه ایجاد کرد و عملاً تقویم فوتبال آسیا را تحت تأثیر قرار داد.این تصمیم فقط به معنای جابه‌جایی زمان برگزاری یک تورنمنت نبود و آثار آن به فوتبال باشگاهی هم رسید. یکی از پیامدهای جالب این تغییرات، بازگشت جام حذفی به تقویم فوتبال ایران بود؛ رقابتی که با توجه به شرایط موجود، قرار نبود در این فصل برگزار شود، اما با تغییر برنامه‌ها بار دیگر در دستور کار قرار گرفت.