دونالد ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا تلاش میکند با نزدیکشدن دوباره به روسیه و فشار بر اوکراین، قیمت انرژی را پایین بیاورد؛ اما معامله گازوئیل روسیه به بنبست خورده و جنگ علیه ایران نیز همچنان نفت را گران نگه داشته است. افزایش بهای سوخت، فشار اقتصادی بر مصرفکنندگان آمریکایی را تشدید کرده و میتواند هزینه سیاسی سنگینی برای کاخ سفید داشته باشد.
معاملهای کوچک و پرحاشیه با مسکو
چرخش ترامپ به سمت مسکو برای مهار قیمت سوخت تاکنون نتیجهای نداشته است. سه هفته پیش، ترامپ در تماس تلفنی با ولادیمیر پوتین درباره خرید گازوئیل روسیه به توافق رسید؛ سوختی که خرید آن طبق قوانین آمریکا ممنوع است.
حتی در صورت اجرا، حجم محمولهها در بازار جهانی ناچیز بود. سه نفتکش روسی ممکن است اجازه پهلوگیری در بنادر آمریکا را نیابند؛ معاملهگران نیز حاضر نیستند خطر نقض تحریمها را بپذیرند. دموکراتهای کنگره هشدار دادهاند خریداران با بررسی قانونی روبهرو میشوند. این ابتکار بهجای راهحلی برای افزایش عرضه، به معاملهای مبهم تبدیل شده است.
افزایش بهای نفت و فشار بر رأیدهندگان
قیمت شاخص جهانی نفت که پیش از آغاز جنگ ایران در فوریه حدود ۷۰ دلار برای هر بشکه بود، روز جمعه از ۱۱۷ دلار عبور کرد. میانگین قیمت بنزین در آمریکا به ۴ دلار و ۲۰ سنت برای هر گالن رسیده است؛ بیش از یک دلار بالاتر از سال گذشته. به نوشته نویسنده، هیچ رئیسجمهوری پیش از ترامپ بنزین را چنین مدتی بالای چهار دلار نگه نداشته بود.
گازوئیل، سوخت اصلی حملونقل و بخش بزرگی از فعالیت اقتصادی، به ۶ دلار و ۳۲ سنت برای هر گالن رسیده است که حدود ۷۰ درصد بیشتر از سال قبل می باشد. گرانی آن هزینه حمل کالا و تولید را بالا میبرد و به خانوارها منتقل میشود. بنابراین کنترل قیمت انرژی برای ترامپ مسئلهای انتخاباتی نیز هست.
فشار بر اوکراین برای توقف حملات نفتی
اقدام دیگر دولت ترامپ، فشار بر کییف برای توقف حملات پهپادی و موشکی به پالایشگاههای روسیه بود. استیو ویتکاف، مذاکرهکننده آمریکایی و دیگر مقامهای واشنگتن از اوکراین خواستند با محدودکردن حملات، به گفته آنان، «قدردانی» خود را از آمریکا نشان دهد. اوکراین بخشی از اکتبر حملات را متوقف کرد، اما سپس به راهبردی بازگشت که زلنسکی آن را «تحریمهای دوربرد» مینامد؛ یعنی هدف قراردادن زیرساختهایی که منابع مالی و ماشین جنگی روسیه را پشتیبانی میکنند. بامداد پنجشنبه، کییف پالایشگاهی بزرگ متعلق به روسنفت را هدف گرفت؛ تأسیساتی که برای ارتش روسیه سوخت جت تولید میکند.
توان آمریکا برای وادارکردن اوکراین به تغییر مسیر محدودتر شده است. دولت ترامپ از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری کمک نظامی یا مالی تازهای به کییف نداده و چند بار بخشی از حمایتهای موجود از جمله دسترسی به استارلینک نظامی و اطلاعات حملات موشکی را تعلیق کرده است. اوکراین رهگیرهای موشکی بیشتری خواسته، اما آمریکا از کمبود منابع سخن گفته است. با این حال، واشنگتن همین هفته یک سامانه پاتریوت از تگزاس به اسرائیل فرستاد؛ تفاوتی که پرسشهایی درباره اولویتهای آمریکا و تعهدش به دفاع از اوکراین ایجاد کرده است.
واشنگتن همچنین بنا بر گزارشها از کشورهای درگیر با جنگ سایهای روسیه خواسته انتقادهای خود از مسکو را کاهش دهند. استقبال آمریکا از حضور سرگئی لاوروف در نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتا نیز متحدان اروپایی را ناراضی کرد. در پارلمان اروپا، عقبنشینی آمریکا واکنشهایی برانگیخته است. رینیر فان لانشوت، نماینده هلندی تأکید کرده در این جنگ ابهام اخلاقی وجود ندارد و روسیه مهاجم است. این اختلاف شکاف دو سوی آتلانتیک را عمیقتر میکند.
جنگ با ایران؛ عامل اصلی گرانی انرژی
مشکل ترامپ فقط محدودیت نفوذ بر اوکراین نیست. جنگ ایران که وارد هشتمین ماه خود شده، مسیرهای کشتیرانی را با هزینههای بیشتر و خطر پهپادها، موشکها و حتی مینهای چسبان دریایی روبهرو کرده است. نفتکشها برای عبور از تنگه هرمز با مخاطراتی مواجه هستند که قیمت انرژی را بالا نگه میدارد.
عامل اصلی افزایش قیمت سوخت، جنگی است که دولت ترامپ علیه ایران آغاز کرده است نه حملات اوکراین به تأسیسات نفتی روسیه. کریس مورفی، سناتور دموکرات که درباره برنامهریزی دفاعی توجیه شده، این طرح را «دیوانهوار» خوانده است. حمله تازه میتواند درگیری را تشدید کند و فشار بیشتری بر بازار انرژی وارد آورد؛ درست زمانی که دولت برای کاهش قیمتها به راهحل فوری نیاز دارد.
پیامدهای سیاسی چرخش به سوی روسیه
به ارزیابی جانسون، اقدامات ترامپ برای جلب رضایت پوتین نه به کاهش محسوس قیمت سوخت کمک کرده و نه الزاماً در انتخابات میاندورهای به سود او تمام خواهد شد. در عوض، این سیاست ممکن است در دو سال باقیمانده از ریاستجمهوری او پیامدهایی ماندگار داشته باشد. اوکراینیها در آستانه زمستان با حملات روزانه موشکی روسیه روبهرو هستند و بسیاری از این حملات را بدون دفاع کافی تحمل میکنند.
در مجموع، دولت برای مهار هزینه انرژی به مسکو امتیاز میدهد، از اوکراین میخواهد ابزار فشار بر روسیه را کنار بگذارد و همزمان جنگ ایران را ادامه میدهد؛ جنگی که خود بازار نفت را بیثبات کرده است. این تناقض توان دولت برای کنترل قیمتها را زیر سؤال میبرد و اعتماد متحدان را فرسوده میکند. گسترش جنگ ایران و تداوم عقبنشینی از حمایت اوکراین میتواند زمستانی دشوار را به آزمونی سیاسی و اقتصادی برای ترامپ تبدیل کند.