صف‌آرایی سیاسی در اسرائیل پس از انتخابات اخیر وارد مرحله تازه‌ای شده است، جایی که بن‌بست در تشکیل دولت، بیش از هر زمان دیگری موقعیت بنیامین نتانیاهو را متزلزل کرده و رهبران جریان مخالف برای تشکیل دولتی بدون حضور نخست‌وزیر کنونی، به سمت توافق بر سر رهبری گادی آیزنکوت حرکت می‌کنند.
تازه‌ترین تحول در این عرصه، موضع صریح آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما» است که بار دیگر هرگونه همکاری با بنیامین نتانیاهو را رد کرده و حتی پیشنهاد نخست‌وزیری دوره‌ای در قالب توافق چرخشی را نیز نپذیرفته است. لیبرمن تأکید کرده است که تحت هیچ شرایطی حاضر نیست در دولتی به ریاست نتانیاهو حضور داشته باشد و معتقد است دوران سیاسی نخست‌وزیر کنونی باید به پایان برسد.
نکته مهم‌تر در موضع‌گیری جدید لیبرمن، حمایت او از گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، برای تصدی پست نخست‌وزیری است. این موضع در شرایطی اعلام شده که پیش‌تر نفتالی بنت، نخست‌وزیر سابق اسرائیل و رهبر ائتلاف «با هم»، نیز حمایت خود را از آیزنکوت برای تشکیل دولت اعلام کرده بود. حزب دموکرات‌ها به رهبری یائیر گولان نیز به این صف پیوسته و رسماً آیزنکوت را به‌عنوان گزینه مورد حمایت خود معرفی کرده است.
به این ترتیب، به نظر می‌رسد برخلاف اختلافات اولیه میان رهبران احزاب مخالف، توافقی نسبی درباره معرفی آیزنکوت به‌عنوان گزینه اصلی برای جایگزینی نتانیاهو در حال شکل‌گیری است؛ توافقی که می‌تواند در مرحله رایزنی‌های رئیس‌جمهور اسرائیل برای تعیین مأمور تشکیل کابینه اهمیت تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

آرایش جدید کرسی‌ها؛ ۶۷ رأی در برابر ۵۳ رأی نتانیاهو

نتایج انتخابات اخیر نشان داد که هیچ‌یک از دو جریان اصلی سیاسی اسرائیل نتوانسته‌اند به اکثریت ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت دست پیدا کنند. بر اساس نتایج اعلام‌شده، بلوک حامی نتانیاهو ۵۳ کرسی و احزاب مخالف او ۴۸ کرسی به دست آورده‌اند. در مقابل، احزاب عربی با کسب مجموعاً ۱۹ کرسی، به بازیگران تعیین‌کننده معادلات پارلمانی تبدیل شده‌اند.
در صورت حمایت احزاب عربی از آیزنکوت، مجموع حمایت پارلمانی از معرفی او برای تشکیل دولت می‌تواند به ۶۷ کرسی برسد، رقمی که در برابر ۵۳ کرسی بلوک نتانیاهو، برتری قابل‌توجهی محسوب می‌شود.
ائتلاف مشترک فهرست عربی و فهرست متحد عربی به رهبری منصور عباس نیز نشانه‌هایی از آمادگی برای حمایت از گزینه جریان مخالف نتانیاهو نشان داده‌اند. این مسئله به‌ویژه برای آیزنکوت اهمیت دارد چراکه بدون همراهی یا دست‌کم حمایت پارلمانی احزاب عربی، عبور از بن‌بست کنونی بسیار دشوار خواهد بود.

موانع پیش روی آیزنکوت؛ مخالفت لیبرمن با دولت اقلیت

با وجود افزایش حمایت‌های سیاسی از آیزنکوت، مسیر تشکیل دولت جدید همچنان با موانع جدی روبه‌روست. مهم‌ترین چالش، اختلاف‌نظر درباره چگونگی همکاری با احزاب عربی است.
لیبرمن در حالی از معرفی آیزنکوت حمایت کرده که صراحتاً با تشکیل دولت اقلیت و اتکا به حمایت بیرونی احزاب عربی مخالفت کرده است. او معتقد است چنین دولتی از ثبات لازم برخوردار نخواهد بود و ممکن است در مدت کوتاهی سقوط کند و زمینه بازگشت نتانیاهو به قدرت را فراهم آورد.
این موضع نشان می‌دهد که حمایت لیبرمن از آیزنکوت لزوماً به معنای موافقت با تمام طرح‌های او برای تشکیل دولت نیست. در واقع، مخالفان نتانیاهو اکنون بر سر هدف مشترک یعنی پایان دادن به نخست‌وزیری او به توافق نزدیک شده‌اند، اما درباره ترکیب دولت آینده و شیوه دستیابی به اکثریت همچنان اختلاف دارند.
از سوی دیگر، اختلافات احزاب مخالف درباره سربازی اجباری حریدی‌ها، همکاری با احزاب مذهبی و حتی امکان مشارکت بخشی از حزب لیکود در دولت آینده، پیچیدگی مذاکرات را افزایش داده است.
قرار است اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، از روز چهارشنبه رایزنی‌های رسمی با نمایندگان احزاب راه‌یافته به کنست را آغاز کند. بر اساس سازوکار سیاسی اسرائیل، رئیس‌جمهور مأمور تشکیل دولت را به فردی می‌سپارد که از نظر او بیشترین شانس را برای دستیابی به رأی اعتماد پارلمان داشته باشد.
در شرایط کنونی، آیزنکوت بیش از سایر چهره‌های مخالف نتانیاهو به گزینه محوری تشکیل دولت تبدیل شده است. حزب او با ۲۱ کرسی، بزرگ‌ترین حزب در میان مخالفان نتانیاهو محسوب می‌شود و حمایت بنت، گولان و اکنون لیبرمن می‌تواند جایگاه سیاسی او را در مذاکرات تقویت کند.
در مجموع، تحولات اخیر نشان می‌دهد که راهبرد مخالفان نتانیاهو وارد مرحله تازه‌ای شده است: تمرکز بر یک نامزد مشترک، جلوگیری از هرگونه بازگشت نتانیاهو به قدرت و استفاده از اکثریت بالقوه پارلمانی برای تغییر ساختار سیاسی اسرائیل.