به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
شرق: نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتای آمریکا زیر سایه جنگ اوکراین و اختلاف‌های امنیتی، بدون عکس دسته‌جمعی آغاز شد و بدون بیانیه مشترک پایان یافت. مخالفت وزیران اروپایی با حضور کنار سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، شکاف بر سر رابطه با روسیه را آشکار کرد. نشست دو روزه وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتای آمریکا، پیش از آنکه بر سر جنگ‌ها و بحران‌های اقتصادی به توافقی برسد، با لغو یک عکس دسته‌جمعی به نماد اختلاف میان اعضا تبدیل شد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در آغاز نشست، برنامه عکس سنتی وزیران را حذف کرد؛ به این دلیل که شماری از نمایندگان اروپایی حاضر نبودند در کنار سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه بایستند. این اختلاف، آغاز نشستی بود که روز گذشته بدون صدور بیانیه مشترک پایان یافت. در عکس موسوم به «عکس خانوادگی»، معمولا شرکت‌کنندگان برای نمایش همبستگی در برابر دوربین قرار می‌گیرند. این بار، به گفته یک دیپلمات غربی، حدود یک‌سوم هیئت‌ها از جمله نمایندگان استرالیا و کانادا با حضور در تصویری مشترک با لاوروف مخالفت کردند.
مقام‌های آمریکایی گفتند روبیو برای جلوگیری از تبدیل‌شدن مراسم به جنجالی سیاسی، عکس را از دستور کار کنار گذاشت. حتی پیشنهاد ثبت دو عکس جداگانه، یکی با لاوروف و دیگری بدون او، نتوانست اختلاف را برطرف کند. یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، پیش از آغاز نشست تأکید کرد روابط با روسیه عادی نیست و وزیران اروپایی نباید با حضور در چنین تصویری پیام عادی‌سازی مناسبات را منتقل کنند. او در عین حال گفت اختلاف‌ها باید پشت میز مذاکره بررسی شوند. مخالفت با عکس، به معنای ترک نشست یا قطع گفت‌وگو با مسکو نبود؛ اروپایی‌ها در جلسات رسمی شرکت کردند، اما از اقدامی نمادین که می‌توانست نشانه همسویی تلقی شود، خودداری کردند. اختلاف درباره جنگ اوکراین به محتوای مذاکرات نیز سرایت کرد. روبیو در آغاز نشست خواستار همکاری برای مقابله با بحران‌های به‌هم‌پیوسته اقتصاد جهانی شد، اما دیپلمات‌های حاضر می‌گویند درباره چند موضوع اساسی توافقی شکل نگرفته است. در نتیجه به‌جای بیانیه‌ای با تأیید همه اعضا، فقط بیانیه رئیس نشست منتشر شد؛ متنی که مواضع مطرح‌شده را جمع‌بندی می‌کند، بی‌آنکه نشانه اجماع سیاسی دولت‌ها باشد. رادوسواف سیکورسکی، وزیر خارجه لهستان نیز گفت وقتی طرف‌های جنگ پشت یک میز نشسته‌اند، رسیدن به موضع مشترک دشوار است.
اختلاف بر سر روسیه
لاوروف در آتلانتا موضع روسیه را تغییر نداد. او گفت مسکو وضعیتی را نمی‌پذیرد که اوکراین به تهدیدی نظامی علیه آنچه روسیه «منافع امنیتی مشروع» خود می‌خواند، تبدیل شود. این ادعا در حالی مطرح می‌شود که جنگ با تهاجم گسترده روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد و کی‌یف حق دفاع از استقلال و قلمرو خود را مطرح می‌کند. وزیر خارجه روسیه همچنین مواضع زلنسکی درباره ادامه حملات به اهداف روسیه را مانعی برای پیشبرد مذاکرات دانست. اروپا در مقابل خواستار فشار بیشتر برای دستیابی به آتش‌بس است. مناقشه بر سر مسکو با سیاست تازه واشینگتن پیچیده‌تر شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در هفته‌های اخیر با توافق خرید گازوئیل روسیه و تعلیق اجرای بخشی از تحریم‌های تازه، از فشار اقتصادی بر کرملین کاسته است. کی‌یف نیز از محدودیت‌های مقطعی در کمک‌های لجستیکی، هشدارهای اطلاعاتی و ارتباطات ماهواره‌ای ابراز نگرانی کرده؛ اتهام‌هایی که دولت آمریکا برخی از آنها را رد کرده است. این تحولات برای متحدان اروپایی پرسش‌هایی درباره میزان هماهنگی سیاست واشینگتن با راهبرد فشار بر روسیه ایجاد کرده است. در همین حال، وزارت خارجه آمریکا با فروش پیشنهادی ۵۰۰ موشک رهگیر پاتریوت به اوکراین به ارزش حدود ۲٫۱ میلیارد دلار موافقت کرد. قرار است هزینه خرید با کمک کانادا، آلمان و نروژ و منابع مرتبط با حمایت مالی اروپا تأمین شود، نه از بودجه مستقیم آمریکا. این تصمیم به معنای تحویل فوری موشک‌ها نیست و برنامه زمانی مشخصی نیز اعلام نشده است. اعلام آن در آستانه نشست، نشانه ادامه همکاری دفاعی واشینگتن با کی‌یف است، هرچند درباره سرعت و دامنه این حمایت اختلاف باقی مانده است. اختلاف روسیه و لهستان، موضوع مستقل دیگری در آتلانتا بود. سیکورسکی به دعوت آمریکا به عنوان میهمان در نشست شرکت کرد و گفت واشینگتن پیشنهاد عضویت دائم ورشو در گروه ۲۰ را مطرح کرده است. لاوروف این اقدام را خلاف رویه اجماع دانست و مدعی شد اقتصاد لهستان برای عضویت به اندازه کافی بزرگ نیست و حضور این کشور چیزی به گروه نمی‌افزاید. او همچنین استدلال کرد اتحادیه اروپا و پیمان آتلانتیک شمالی پیشاپیش نمایندگی کافی دارند. اما دعوت از یک کشور میهمان با پذیرش آن به عنوان عضو دائم یکسان نیست؛ دومی نیازمند توافق اعضاست. سیکورسکی در پاسخ، بر حضور اوکراین در هر مذاکره برای پایان جنگ تأکید کرد و گفت اروپا نیز در ترتیبات امنیتی آینده سهم دارد. او خواستار آتش‌بس سریع در دریای سیاه شد تا عبور امن محموله‌های غلات اوکراین و روسیه ممکن شود. این پیشنهاد موضوعی صرفا منطقه‌ای نیست؛ اختلال در صادرات غلات دریای سیاه می‌تواند هزینه تأمین مواد غذایی را در کشورهای واردکننده افزایش دهد. لهستان همچنین خواستار آن است که بازگشت روسیه به بازار انرژی اروپا به پایان منصفانه جنگ وابسته باشد.
اختلاف‌های گسترده‌تر
بحران خاورمیانه نیز بر مذاکرات سایه انداخته است. جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، نگرانی درباره افزایش تنش نظامی و اختلال در عرضه انرژی را تشدید کرده است. مقام‌های آمریکایی به برخی کشورهای منطقه هشدار داده‌اند احتمال حملات تازه علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سه‌شنبه سوم نوامبر وجود دارد و تهران ممکن است با حمله به اهدافی در کشورهای همسایه، پاسخ دهد. این اطلاعات درباره احتمال عملیات آینده است و به معنای اتخاذ یا اعلام رسمی تصمیم قطعی برای حمله نیست. روبیو در حاشیه نشست با فیصل بن‌فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی و هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، گفت‌وگو کرد؛ دو کشوری که از پیامدهای تشدید جنگ در منطقه متأثر می‌شوند. واشینگتن همچنین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، دریای سرخ، دریای سیاه و دریای جنوبی چین را در اولویت قرار داده است. تهدید مسیرهای انتقال نفت، کالا و مواد غذایی در این آبراه‌ها می‌تواند فشار بر قیمت سوخت و تجارت جهانی را افزایش دهد؛ مسئله‌ای که حتی اعضای دارای اختلاف سیاسی در اهمیت اقتصادی آن اشتراک نظر دارند. موضوع اختلاف فقط روسیه و ایران نیست؛ تعرفه‌های تجاری آمریکا، فعالیت‌های چین در دریای جنوبی چین و تصمیم دولت ترامپ برای دعوت‌نکردن از آفریقای جنوبی با وجود عضویت آن در گروه ۲۰، با انتقاد شماری از هیئت‌ها همراه شده است. چین در آتلانتا با مقام معاون وزیر خارجه حضور دارد و روسیه با لاوروف. اختلاف درباره ترکیب میهمانان و اعضای حاضر، در کنار شکاف‌های امنیتی، توان گروه را برای صدور موضع مشترک محدود کرده است. این نشست زمینه‌ساز اجلاس رهبران گروه ۲۰ در ماه دسامبر در فلوریدا بود؛ جایی که ترامپ میزبانی را برعهده دارد و حضور ولادیمیر پوتین هنوز روشن نیست. دیپلمات‌ها با وجود اختلاف‌های صریح گفته‌اند می‌خواهند امکان همکاری در نشست رهبران را حفظ کنند. اما نتیجه فوری نشست آتلانتا آشکار است: وزیران توانسته‌اند سر یک میز بنشینند و گفت‌وگو کنند، نه آنکه درباره جنگ‌ها، تحریم‌ها و قواعد همکاری بین‌المللی به موضعی واحد برسند. حذف عکس دسته‌جمعی فقط نشانه بیرونی همین شکاف بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.