به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، نشست نقد و بررسی کتاب «همسران کرملین» نوشته لاریسا واسیلیوا و ترجمه زینب کاظم‌خواه، با حضور مترجم و الهه کولایی استاد دانشگاه، نویسنده و پژوهشگر و جهانگیر کرمی پژوهشگر حوزه روسیه، سه‌شنبه پنجم آبان در کتاب‌خانه وزن‌دنیا برگزارشد.
الهه کولایی پژوهشگر با اشاره به اینکه در کتاب «همسران کرملین» تاریخ اتحادیه شوروی مرور شده است، ادامه داد: نویسنده کتاب به سراغ لایه‌هایی رفته که کمتر به آنها توجه شده است و نگاه‌های حاشیه‌ای و اتفاق‌هایی را که کمتر به آنها پرداخته شده است، بررسی می‌کند.
او یادآور شد: حضور زنان در حوزه‌های عمومی، اقدامی جدید و نوین در نظام‌های سرمایه‌داری است. استالین جامعه را مانند پیچ و مهره‌ای می‌دید که می‌تواند با آن کار کند، در حالی که انسان پیچ و مهره نیست، حکومت‌ها می‌توانند مدیریت تحولات را در دست بگیرند.
این پژوهشگر با اشاره به اینکه در انقلاب‌ها سنت‌های کم و بیش مشابهی حاکم است، ادامه داد: جامعه بشری و از جمله زنان در نتیجه مسایل کمتر شناخته‌شده، تحول پیدا می‌کنند، زیرا وقتی به جنبش‌های رهایی‌بخش توجه می‌کنید، در همه کشورهایی که مسایل اجتماعی مطرح است تقدم و تاخرهایی مشابه شکل می‌گیرد.
الهه کولایی نویسنده و پژوهشگر
فعالان اجتماعی همواره به دنبال برابری بودند
کولایی با اشاره به اینکه فعالان اجتماعی همواره به دنبال برابری بودند و این امر، نیاز به امکاناتی دارد که در قالب انقلاب ممکن نیست، گفت: باید نهادها و ترتیب آنها حاصل شود و این مسیر نیاز به پایداری و مقاومت است. خواندن دو واحد تاریخ شوروی برای ما واجب است. کتاب «همسران کرملین» در واقع مرور سریع در تاریخ اتحادیه شوروی است.
او ادامه داد: فضای شوروی آمادگی سوسیالیسم را نداشت، زیرا اکثریت مردم کارگران نبودند و دهقانان بخش بزرگی از جامعه را تشکیل می‌دادند. ایده این بود که باید سوسیالیسم را در داخل بسازیم تا بتوانیم با امپریالیسم مخالفت کنیم، در نتیجه مساله دفاع شکل گرفت، به تعبیری انتخاب بخش دفاعی به شکلی بود که باید با دنیا مقابله کنیم تا سوسیالیسم را بسازیم.
جهانگیر کرمی نویسنده و پژوهشگر
کتاب «همسران کرملین» متکی بر اسناد و مصاحبه‌ها است
جهانگیر کرمی پژوهشگر حوزه روسیه درباره نویسنده کتاب «همسران کرملین» گفت: نویسنده این کتاب هشت سال پیش در سن ۸۳ سالگی از دنیا رفت، او با اینکه متولد اوکراین است، در روسیه زندگی کرد (البته در آن دوره روسیه و اوکراین جدا نبودند) فردی است که پدرش نظامی بود، او ادبیات خواند و کتاب در چارچوب فلسفه تاریخ انسانی نوشته شده است. افرادی که در این چارچوب فعالیت می‌کنند با این تصور بودند که سیاست به معنی قدرتمندان و دولتمردان است و بخش عظیمی از مردم، یعنی حدود ۹۰ درصد مردم در حاشیه سیاست بودند و به آنها توجه نشده است.
این پژوهشگر با اشاره به اینکه کتاب بر زنان خاصی در سیستم شوروی متمرکز شده است که قربانیان سیاسی بودند، افزود: کتاب متکی بر اسناد و مصاحبه‌ها است و برای همین، منبع ارزشمندی محسوب می‌شود. اتفاقی که در شوروی افتاد و سرنوشت زنان را تغییر داد این بود که نقش زنان نمایان بود، اما به تدریج سنت‌ها بر این روند غلبه کرد و در آن دوره هم این همسران را که به مرکز قدرت رسیده بودند، توسط زنان سنتی زیرسوال برد.
گاهی زنان علایق تشکیلاتی را بر علایق خانوادگی ترجیح می‌دادند
کرمی با اشاره به اینکه تاریخ دموکراسی در دنیا، تاریخ جدیدی است، ادامه داد: دموکراسی از اواسط قرن ۱۹ به جریان گسترده تبدیل شد و محدود کردن قدرت مطلقه از قرن ۱۶ اتفاق افتاد؛ تا قرن ۱۹ در عموم کشورها زنان حق رای نداشتند و این حق مربوط به اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ است. روسیه در آن زمان نزدیک به هزار سال بود که تحت حکومت تزاری قرار داشت، در آن حکومت جایگاه زنان معنا نداشت و زن در خانواده معنی پیدا می‌کرد، زمانی که انقلاب اکتبر رخ داد، این انقلاب زنان را وارد عرصه اجتماعی کرد و تساوی حقوقی به مرور زمان شکل گرفت.
از راست زینب کاظم‌خواه و الهه کولایی
روایتی از چهار زن
زینب کاظم‌خواه مترجم کتاب «همسران کرملین» گفت: در این کتاب می‌بینیم چهار زن نزدیک به حکومت شوروی از امنیت برخوردار نبودند، البته آنچه در حقیقت بوده در تاریخ بیان نشده است. بنابراین می‌بینیم امنیتی که همسران قدرتمند آنها داشتند، نتوانست زنان آنها را در امان نگه دارد.
این مترجم با تاکید بر زندگی تراژیک ۱۲ زن در این رمان، افزود: حتی امکاناتی که به آنها داده شده بود، از آنها گرفته شد. در این کتاب روایت تاریخ را از دیدگاه زنانی می‌بینیم که نزدیک به قدرت در اتحادیه شوروی بودند.
او درباره چرایی انتخاب این کتاب برای ترجمه، توضیح داد: برای تمام کتاب‌هایی که ترجمه کردم، تاریخ عامه‌پسند را انتخاب می‌کنم، تا مردم عادی مطالعه تاریخ را دوست داشته باشند، زیرا فکر می‌کنم خواندن تاریخ دشوار است و باید مساله‌ای وجود داشته باشد که مخاطب را به مطالعه ترغیب کند، کتاب پر از شایعه و حرف‌های درگوشی است، شاید این مساله برای مخاطب جذاب باشد.
هنوز هم درباره مرگ همسر استالین شبهه وجود دارد
کاظم‌خواه با تاکید بر اینکه هنوز هم درباره مرگ همسر استالین شبهه وجود دارد، گفت: حتی دختر آنها دلیل خودکشی او را نمی‌داند، آیا مرگ او به دلیل آپاندیس بوده یا به دلیل شایعه‌ای است که درباره استالین وجود داشت؟
به گفته این مترجم، نویسنده کتاب «همسران کرملین» ناگزیر بود تا براساس شایعات پیش برود، زیرا ممکن است اسنادی برای ثبت در تاریخ وجود نداشته باشد.