صاحب‌خبر - جمهوریت ـ ناصر تبریزی نوشت : این روزها گرانی قطعات یدکی بطور فزاینده ای به موازات هزینه های معاش؛ رانندگان حرفه‌ای را زیر فشار هزینه‌های روزانه قرار داده است؛ در این میان متاسفانه با گسترش بازار قطعات دست‌دوم بخصوص برای سامانه ترمز( که اخیرا رواج یافته) می‌تواند هزینه‌ای به‌مراتب سنگین‌تر بر خانواده‌ها و اقتصاد جامعه تحمیل کند. انتشار آگهی فروش لنت ترمز استوک با قیمت حدود ۵۰۰ هزار تومان، در کنار تفاوت قیمت لنت خودروهای داخلی، خبری است که نباید صرفاً در حد یک اتفاق تازه در بازار لوازم یدکی بررسی شود. اهمیت ماجرا در این است که وقتی قطعه‌ای مرتبط با ایمنی خودرو در فهرست هزینه‌هایی قرار می‌گیرد که خریدار برای کاهش مخارج خود به دنبال نمونه ارزان‌تر آن می‌گردد، باید از وضعیت اقتصادی صاحبان خودرو و پیامدهای احتمالی این فشار برای ایمنی عمومی پرسید. مسئله فقط فروش یک قطعه دست‌دوم نیست؛ مسئله شرایطی است که ممکن است راننده را میان دو انتخاب دشوار قرار دهد: پرداخت هزینه‌ای که از توان مالی او خارج شده یا به تعویق انداختن تعمیر و نگهداری خودرویی که وسیله امرار معاش اوست. این وضعیت برای رانندگان حرفه‌ای، به‌ویژه تاکسی‌رانان، رانندگان تاکسی‌های اینترنتی و فعالان حمل‌ونقل بین‌شهری، اهمیتی دوچندان دارد.خودرو برای بسیاری از رانندگان، دارایی مصرفی یا وسیله‌ای برای تفریح نیست؛ ابزار کار و منبع درآمد خانواده است. تاکسی‌ران برای کسب درآمد ناچار است ساعت‌های طولانی در خیابان حرکت کند، در ترافیک بماند و بارها سرعت خود را کاهش دهد یا توقف کند. این وضعیت، قطعاتی مانند لنت ترمز را در معرض استهلاک قرار می‌دهد و هزینه تعویض آنها را به بخشی تکرارشونده از مخارج شغلی تبدیل می‌کند.راننده تاکسی اینترنتی نیز با شرایط مشابهی روبه‌روست. هزینه سوخت، تعمیرات، تعویض لاستیک، روغن و سایر قطعات، از درآمد ناخالص او کسر می‌شود؛ درآمدی که باید هزینه زندگی خانواده را نیز تأمین کند. در چنین شرایطی، افزایش قیمت لوازم یدکی مستقیماً از درآمد خالص راننده می‌کاهد. اگر کرایه‌ها متناسب با رشد هزینه‌ها افزایش نیابد، راننده ناچار است کاهش قدرت خرید خود را بپذیرد یا برای جبران آن، ساعات بیشتری کار کند. رانندگان بین‌شهری نیز با مخاطرات دیگری مواجه‌اند. پیمودن مسافت‌های طولانی، حمل بار یا مسافر، حرکت در جاده‌های کوهستانی و رانندگی در شرایط بارندگی، اهمیت عملکرد مطمئن سامانه ترمز را افزایش می‌دهد. در این شرایط، هرگونه افت کیفیت قطعات یا تعویق تعمیرات می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک خرابی معمولی داشته باشد. بنابراین، اگر راننده‌ای برای خرید قطعه‌ای ضروری به دنبال ارزان‌ترین گزینه بازار می‌رود، پیش از هر قضاوتی باید دید چه میزان از درآمد او صرف هزینه‌های ضروری زندگی و نگهداری خودرو می‌شود. نمی‌توان از یک سو هزینه‌های فعالیت اقتصادی را پیوسته افزایش داد و از سوی دیگر، تمام مسئولیت حفظ ایمنی را بدون فراهم کردن امکان اقتصادی آن بر دوش راننده گذاشت. چرا لنت ترمز با قطعات معمولی تفاوت دارد؟ لنت ترمز از قطعات مصرفی اما حیاتی خودروست. این قطعه با ایجاد اصطکاک با دیسک یا کاسه ترمز، در کاهش سرعت و توقف خودرو نقش دارد. کیفیت نامناسب، فرسودگی بیش از حد، نصب غیراصولی یا ناسازگاری قطعه با خودرو می‌تواند عملکرد ترمز را مختل کند. لنت ترمز مستعملی که میزان فرسودگی، سابقه کار و کیفیت آن قابل اطمینان نیست، نمی‌تواند جایگزین مطمئنی برای قطعه نو و استاندارد باشد. ارزیابی ظاهری به‌تنهایی نیز برای تشخیص ایمنی آن کافی نیست.در بازاری که قدرت خرید مشتری کاهش یافته و تفاوت قیمت‌ها چشمگیر است، خطر اصلی آن است که تصمیم اقتصادی کوتاه‌مدت جای ارزیابی فنی را بگیرد. راننده ممکن است با خرید قطعه‌ای ارزان‌تر، امروز از پرداخت هزینه بیشتر اجتناب کند؛ اما اگر قطعه عملکرد لازم را نداشته باشد، هزینه این صرفه‌جویی احتمالی می‌تواند به خرابی بیشتر، تصادف، خسارت مالی یا آسیب جانی منتهی شود.از همین رو، موضوع لنت ترمز را نمی‌توان مانند خرید یک قطعه تزئینی یا وسیله جانبی خودرو دید. در اینجا با کالایی مواجهیم که کیفیت آن بر ایمنی راننده، سرنشینان، دیگر خودروها و عابران پیاده اثر می‌گذارد.هزینه‌ای که از تعمیرگاه به بیمارستان و اقتصاد کشور منتقل می‌شود. پیامدهای استفاده از قطعات نامطمئن، در صورت بروز نقص فنی و وقوع تصادف، به صاحب خودرو محدود نمی‌ماند. برخورد خودروها می‌تواند به مصدومیت یا مرگ، خسارت به اموال عمومی و خصوصی، هزینه‌های درمان، ازکارافتادگی موقت یا دائمی و از دست رفتن درآمد خانواده‌ها منجر شود. برآوردهای منتشرشده درباره هزینه تصادفات جاده‌ای در ایران نیز ابعاد اقتصادی این مسئله را نشان می‌دهد. بر اساس یک مطالعه علمی که داده‌های سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۸۹ را بررسی کرده، هزینه تصادفات در آن دوره معادل حدود ۲.۱۹ درصد تولید ناخالص داخلی برآورد شده بود. همچنین، گزارش رصدخانه حمل‌ونقل آسیا درباره ایمنی جاده‌ای ایران، هزینه مرگ‌ها و جراحات شدید ناشی از تصادفات در سال ۲۰۲۱ را حدود ۲۰ میلیارد دلار، معادل نزدیک به ۷ درصد تولید ناخالص داخلی، تخمین زده است. این ارقام متعلق به دوره‌های مشخص‌اند و نباید به‌عنوان برآورد هزینه امروز تلقی شوند؛ اما بزرگی بار اقتصادی تصادفات را آشکار می‌کنند.البته نمی‌توان هر تصادفی را به کیفیت لنت ترمز نسبت داد. سرعت غیرمجاز، خستگی راننده، وضعیت جاده، نقص سایر اجزای خودرو و عوامل متعدد دیگری نیز در وقوع سوانح نقش دارند. با این حال، اگر نقص سامانه ترمز در یک حادثه نقش داشته باشد، پیامد آن می‌تواند بسیار سنگین باشد؛ به‌خصوص در خودروهای مسافربری که جان چندین نفر به عملکرد صحیح این سامانه وابسته است. در چنین وضعیتی، صرفه‌جویی اجباری در نگهداری خودرو ممکن است به افزایش هزینه‌های درمانی، پرداخت خسارت‌های بیمه‌ای، کاهش نیروی کار و تحمیل بار بیشتر بر خانواده‌ها و منابع عمومی بینجامد. جامعه‌ای که امروز در تأمین هزینه تعمیر خودرو به راننده کمک نمی‌کند، ممکن است فردا هزینه بسیار بیشتری برای درمان مصدومان و جبران خسارت‌ها بپردازد. مسئولیت دولت در برابر گرانی قطعات ایمنی نخستین انتظار از دولت، پذیرش این واقعیت است که نگهداری ایمن خودرو بخشی از هزینه ضروری حمل‌ونقل عمومی و خصوصی است. نمی‌توان از رانندگان خواست خودروهای خود را در شرایط استاندارد نگه دارند، اما درباره افزایش هزینه قطعات، کیفیت تولید، نظارت بر بازار و توان اقتصادی آنان بی‌تفاوت ماند.در این زمینه، چند اقدام ضروری است: نخست، وزارت صنعت، معدن و تجارت و دستگاه‌های نظارتی باید وضعیت تولید و توزیع لنت ترمز را بررسی کنند. شفافیت قیمت، نظارت بر کیفیت، مقابله با قطعات تقلبی و نامرغوب و اعلام مشخصات فنی محصولات معتبر، می‌تواند امکان انتخاب آگاهانه را برای مصرف‌کننده افزایش دهد. عرضه قطعه‌ای که ایمنی آن تأیید نشده است، نباید با صرف درج عنوان «استوک» یا «اقتصادی» از نظارت مؤثر خارج بماند. دوم، باید برای رانندگان حرفه‌ای، به‌ویژه تاکسی‌رانان و رانندگان ناوگان حمل‌ونقل عمومی و بین‌شهری، سازوکاری هدفمند برای کاهش هزینه قطعات ایمنی طراحی شود. خرید گروهی قطعات استاندارد، قرارداد با تولیدکنندگان معتبر، تخفیف‌های شفاف و تسهیلات محدود و قابل بازپرداخت برای تعمیرات ضروری، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند هزینه نگهداری را کاهش دهد؛ بی‌آنکه ایمنی قربانی شود. سوم، دولت و شهرداری‌ها باید هزینه واقعی فعالیت رانندگان را در تعیین نرخ خدمات حمل‌ونقل لحاظ کنند. اگر قیمت قطعات و دستمزد تعمیرکار افزایش می‌یابد، اما درآمد حاصل از جابه‌جایی مسافر با این تغییرات تناسب ندارد، فشار اقتصادی به راننده منتقل می‌شود. این فشار در نهایت ممکن است کیفیت خدمات، وضعیت فنی خودرو و امنیت مسافر را تحت تأثیر قرار دهد. چهارم، لازم است بازرسی فنی خودروهای پرکاربرد و مسافربری، متناسب با میزان کارکرد و سطح خطر آنها تقویت شود. هدف این بازرسی نباید صرفاً جریمه راننده باشد؛ بلکه باید نقص‌های خطرناک را شناسایی و مسیر دسترسی به تعمیر استاندارد را نیز تسهیل کند. راهکارجایگزین چیست؟ کاهش هزینه، نه کاهش ایمنی راه‌حل این معضل، ممنوعیت ساده خریدوفروش قطعات دست‌دوم بدون توجه به شرایط بازار یا توصیه اخلاقی به راننده برای خرید قطعه گران‌تر نیست. سیاست مؤثر باید بتواند میان توان اقتصادی و الزام ایمنی پیوند یکی از راهکارها، توسعه دسترسی به لنت‌های نو، استاندارد و دارای قیمت رقابتی است. حمایت از تولیدکنندگان معتبر، کاهش هزینه‌های غیرضروری توزیع، مقابله با واسطه‌گری مخرب و ایجاد امکان مقایسه قیمت و مشخصات فنی محصولات، می‌تواند هزینه نهایی خرید را کاهش دهد. همچنین، تعاونی‌های خرید قطعات برای رانندگان تاکسی و رانندگان بین‌شهری می‌توانند با خرید عمده، قیمت مناسب‌تری فراهم کنند. ایجاد مراکز تعمیر مورد تأیید با تعرفه شفاف و ارائه تسهیلات هدفمند برای تعویض قطعات حیاتی نیز می‌تواند از به‌تعویق افتادن تعمیرات ضروری جلوگیری کند. در کنار این اقدامات، باید آموزش فنی و اطلاع‌رسانی درباره نشانه‌های فرسودگی لنت، اهمیت بازرسی منظم و خطر استفاده از قطعات نامطمئن تقویت شود. راننده باید بداند که انتخاب قطعه ارزانِ فاقد اطمینان فنی ممکن است چه هزینه‌ای به دنبال داشته باشد؛ اما این آگاهی زمانی اثرگذار خواهد بود که گزینه ایمن و قابل پرداخت نیز در دسترس او قرار گیرد. ایمنی نباید به توان مالی راننده وابسته باشد. پیدا شدن آگهی فروش لنت ترمز استوک را می‌توان نشانه‌ای هشداردهنده از فشار اقتصادی بر بازار نگهداری خودرو دانست؛ هرچند برای اثبات گسترش این روند، به آمار معتبر فروش و بررسی بازار نیاز است. با این همه، اصل مسئله روشن است: وقتی هزینه نگهداری خودرو از توان بخشی از رانندگان فراتر می‌رود، پیامد آن تنها به زندگی شخصی آنان محدود نمی‌ماند.راننده‌ای که هر روز برای تأمین معاش خانواده در خیابان یا جاده کار می‌کند، نباید ناچار شود میان درآمد روزانه و ایمنی خود و دیگران یکی را انتخاب کند. حمایت از او به معنای نادیده گرفتن مسئولیت فردی نیست؛ به معنای فراهم کردن شرایطی است که انجام مسئولیت نیز از نظر اقتصادی امکان‌پذیر باشد. اگر لنت ترمز به کالایی تبدیل شود که راننده برای تهیه نمونه استاندارد آن با دشواری جدی روبه‌روست، مسئله فقط قیمت یک قطعه نیست؛ مسئله نسبت میان معیشت، ایمنی و مسئولیت عمومی است. سیاست‌گذار باید پیش از آنکه فشار اقتصادی به حادثه‌ای جبران‌ناپذیر تبدیل شود، هزینه دسترسی به قطعات ایمن را کاهش دهد. زیرا در حوزه ترمز خودرو، آنچه امروز به‌عنوان صرفه‌جویی در هزینه تعمیر دیده می‌شود، ممکن است فردا به بهای سنگین‌تری برای راننده، مسافر و کل جامعه تمام شود. بیشتر بخوانید: طرح عفاف و حجاب |چند و تار موی دخترانمان، شما را نگران چه چیزی کرده است ؟ از قطع درختان ولیعصر تا خود خشکی درختان درآمد شهرداری تهران از قطع درختان شهر آقای زاکانی چه کسی دروغ می گوید؟ سگ دوستی یا نوع دوستی مضرات آب شیرین کن ها بازگشت هیولای صید ترال | نقطه سرخط حساب و کتاب سرانگشتی درباره اظهارات دولتی ها پیرامون گرانی بنزین از کجا بیاوریم | طرح جامع تهران چه کسی تابلو های نقاشی موزه امام علی را فروخته؟ مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا| ۳۰ هزار نفر فقط در یک سال فاجعه باور نکردنی در سیستم فشل واردات فرآورده های دارویی در ایران چه ارتباطی بین سد هراز و سایت عمارت وجود دارد؟ مهاجرت | فرونشست زمین و کوچ اجباری واردات برنج آلوده | تخلف یا اختلاس ابتذال شر قطع درخت هفتصد ساله سرمایه گذران در خواب تصاحب مازندران مرد به زانو در آمده | روایتی از اقدام به خودکشی در مترو تهران نمایش های بیهوده برای اقناع شهروندان تهران اینجا ایران است سرزمین شگفتی ها.. دائره المعارف خوار ( قسمت اول) دائره المعارف خوار (قسمت دوم) دائره المعارف خوار (قسمت سوم) خرافه‌پرستی در رسانه ملی | وقتی رادیو ایران به جای علم، ارتعاشات ماه‌گرفتگی را تبلیغ می‌کند مرگ در حیاط مدرسه| وقتی تنبیه، جان دانش‌آموز را می‌گیرد وقتی فضای سبز، قربانی نگاه عمرانی می‌شود وقتی مدیران پاسخ ندارند، مردم را تهدید می‌کنند وقتی مطالبات گندمکار ماه‌ها پرداخت نمی‌شود وقتی عوارض آزاد راه، هزینه های پنهان می سازد آقای اسدی، دیپلماسی جای خالی سکوت نیست کالابرگ یک میلیون و 230 هزار تومانی؛ مُسکن برای سفره‌ای که هر روز کوچک‌تر می‌شود معاون وزیر بهداشت از کدام سفره سخن می‌گوید؟ معضل فاضلاب گیلان؛ هزینه‌ای که طبیعت و مردم می‌پردازند∎​