صبح نو: وب‌سایت فرانسوی «مدیاپارت» از تصمیم پارلمان اروپا برای اعطای جایزه ساخاروف آزادی اندیشه، به‌عنوان معتبرترین جایزه اروپایی در حوزه حقوق بشر، به دادگاه کیفری بین‌المللی تمجید کرد دادگاهی که با تحریم‌ها و فشارهای آمریکا در دولت دونالد ترامپ مواجه است.
فابیان اسکالونا، رئیس بخش بین‌الملل این وب‌سایت، در مقاله‌ای با عنوان «جایزه ساخاروف به دادگاه کیفری بین‌المللی اعطا شد؛ پیروزی در برابر دونالد ترامپ» نوشت که گروه‌های سیاسی میانه‌رو و چپ‌گرای پارلمان با حمایت از دادگاه کیفری بین‌المللی که هدف تحریم‌های آمریکا قرار گرفته است، به موفقیتی مهم دست یافتند.
این نویسنده که دکترای علوم سیاسی دارد و کتاب «جمهوری در حال جان دادن» را در سال ۲۰۲۳ منتشر کرده است، تأکید کرد که این تصمیم پیامی قدرتمند در دفاع از حقوق بین‌الملل و نهادهای قضایی چندجانبه به شمار می‌رود. این اقدام در شرایطی صورت گرفته است که تهدیدها علیه دادگاه کیفری بین‌المللی، به‌دلیل پیگیری قضایی پرونده مقام‌های برجسته بین‌المللی، افزایش یافته است.
ابعاد تشدید فشارهای آمریکا و حمایت اروپا
اسکالونا خاطرنشان کرد که دادگاه کیفری بین‌المللی با تشدید بی‌سابقه فشارهای آمریکا روبه‌روست. واشنگتن نهم اکتبر اعلام کرد که دامنه تحریم‌ها را به‌گونه‌ای گسترش می‌دهد که کل این نهاد را دربر بگیرد. این اقدام در چارچوب رویکردی صورت می‌گیرد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، با وعده تلاش برای برچیدن این دادگاه، آن را آشکارا بیان کرده است.
در همین زمینه، اورور لالوک، نماینده پارلمان اروپا، هشدار داد که فشارهای آمریکا صرفاً دادگاه کیفری بین‌المللی را هدف قرار نمی‌دهد، بلکه کشورهای عضو آن را نیز شامل می‌شود تا آنها را به توقف حمایت‌هایشان از این نهاد وادار کند. او تأکید کرد که وظیفه اتحادیه اروپا، حفاظت از این نهاد است، نه مشارکت در تضعیف آن.
اعطای این جایزه نتیجه هماهنگی گروه‌های میانه‌رو و چپ‌گرای پارلمان اروپا در حمایت از نامزدی دادگاه کیفری بین‌المللی بود درحالی‌که نیروهای راست‌گرا همچنان دچار اختلاف و چنددستگی بودند. همین مسئله به تصمیم پارلمان وزن سیاسی بیشتری بخشید.
این روزنامه‌نگار به نقل از کلویی ریدل، نماینده فرانسوی پارلمان اروپا که از نامزدی دادگاه دفاع کرده بود، نوشت که او این نتیجه را «یک پیروزی سیاسی مهم» توصیف کرده است؛ پیروزی‌ای که توانایی نیروهای میانه‌رو و چپ را برای ایجاد اکثریتی فراتر از شکاف‌های سنتی و بدون ائتلاف با راست افراطی نشان می‌دهد.
نمادگرایی جایزه و تردید اروپا در اقدام عملی
اهمیت جایزه ساخاروف نه در ارزش مالی آن، که ۵۰ هزار یورو است، بلکه در نماد سیاسی قدرتمند آن نهفته است. قرار است نمایندگان دادگاه کیفری بین‌المللی در نشست عمومی پارلمان اروپا در استراسبورگ، در تاریخ ۱۶ دسامبر آینده، سخنرانی کنند.
کلویی ریدل این رویداد پیش‌رو را تاریخی توصیف کرد و معتقد بود که این فرصت به پارلمان اروپا اجازه می‌دهد در برابر نیروهایی که از مواضع دولت ترامپ حمایت می‌کنند، ابتکار عمل را دوباره به دست بگیرد.
نویسنده در پایان خاطرنشان می‌کند که اعطای جایزه ساخاروف اقدامی نمادین است که بر نهادهای اروپایی فشار وارد می‌کند تا از اعلام همبستگی صرف فراتر بروند و اقدامات عملی و مؤثری برای حفاظت از دادگاه کیفری بین‌المللی انجام دهند.
از این رو، مهم‌ترین چالش پیش روی اتحادیه اروپا همچنان این است که آیا آمادگی دارد حمایت سیاسی خود از دادگاه کیفری بین‌المللی را به حفاظت واقعی در سطح نهادی و حقوقی تبدیل کند یا خیر.