به گزارش خبرنگار مهر، محمد برزگری، معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی کشور، در نشستی با محوریت «تبصره ماده ۱۰۰» و «مالیات‌ستانی از اصناف» اظهار کرد: با توجه به شرایط خاص کشور، امسال فرآیند مالیات‌ستانی از صاحبان مشاغل با تغییراتی همراه شده است و تلاش می‌کنیم ضمن تداوم روند تأمین درآمدهای دولت، شرایط مؤدیان نیز در محاسبات مالیاتی مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تأخیر در آغاز فرآیند مالیات‌ستانی از صاحبان مشاغل افزود: در سال‌های گذشته، این فرآیند معمولاً در ۱۵ تا ۲۰ روز پایانی مهلت قانونی آغاز می‌شد، اما امسال به دلیل شرایط پیش‌آمده، عملیات مالیات‌ستانی از چهارشنبه ۲۹ مهرماه آغاز شد و به این ترتیب، زمان بیشتری برای انجام این فرآیند در نظر گرفته شده است.
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی کشور با بیان اینکه در پنج ماه گذشته، اجرای فرآیند مالیات‌ستانی از صاحبان مشاغل به دلیل شرایط کشور به تعویق افتاده بود، گفت: این تصمیم با توجه به اقتضائات موجود و پس از پیگیری‌های لازم از مراجع قانونی اتخاذ شد. در ادامه نیز تلاش می‌کنیم روند بهبود فرآیندهای مالیاتی در بخش‌های مختلف، از جمله مالیات‌ستانی از صاحبان مشاغل، استمرار داشته باشد.
امکان تفکیک تراکنش‌های غیرتجاری از حساب‌های مشکوک
برزگری در تشریح تغییرات اعمال‌شده در دستورالعمل امسال، به حساب‌های بانکی مشکوک به تجاری اشاره کرد و گفت: در سال‌های گذشته، اطلاعات مربوط به این حساب‌ها با همکاری بانک مرکزی در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار می‌گرفت و برای بررسی وضعیت آن‌ها، به‌تدریج سازوکارهای سیستمی ایجاد شد.
وی افزود: در برخی موارد، افرادی که پرونده مالیاتی داشتند، اعلام می‌کردند بخشی از واریزی‌های حساب‌های شناسایی‌شده به‌عنوان حساب مشکوک به تجاری، ارتباطی با فعالیت اقتصادی و تجاری آن‌ها ندارد. به همین دلیل، در دستورالعمل امسال پیش‌بینی شده است که این افراد بتوانند سهم تراکنش‌های غیرتجاری خود را اعلام کنند.
به گفته برزگری، بر این اساس، مؤدیان می‌توانند میزان فعالیت تجاری خود را از تراکنش‌های غیرتجاری تفکیک کنند و محاسبات مالیاتی بر مبنای اطلاعات و میزان فعالیت تجاری اعلام‌شده و بررسی‌های مربوط انجام شود.
چک‌های انتقالی در محاسبات مالیاتی
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی کشور، استفاده از اطلاعات پالایش‌شده چک‌های تجاری را از دیگر تغییرات فرآیند مالیات‌ستانی در سال جاری برشمرد و اظهار کرد: اطلاعات مربوط به چک‌های تجاری در سال‌های گذشته نیز تا حدودی در اختیار سازمان قرار داشت، اما امسال امکان استفاده از اطلاعات پالایش‌شده این چک‌ها فراهم شده است.
وی توضیح داد: در محاسبه تراکنش‌های مرتبط با چک، باید از احتساب مجدد مبالغی که در حساب‌های بانکی اشخاص منعکس شده‌اند، جلوگیری شود. برای مثال، زمانی که صادرکننده چک مبلغ آن را به حساب شخص دیگری واریز می‌کند، این جابه‌جایی در اطلاعات بانکی طرفین قابل مشاهده است؛ بنابراین، این موارد نباید به‌گونه‌ای محاسبه شوند که یک فعالیت مالی چند بار در برآورد فعالیت تجاری اشخاص اثر بگذارد.
برزگری با اشاره به پیش‌بینی سازوکاری برای چک‌های انتقالی افزود: ممکن است چکی در جریان معامله‌ای غیرتجاری، مانند خریدوفروش ملک، به شخص دیگری منتقل شده باشد. در این موارد نیز امکان اعلام توضیحات و تفکیک مبالغ غیرمرتبط با فعالیت تجاری در نظر گرفته شده است تا محاسبات مالیاتی بر مبنای اطلاعات اصلاح‌شده انجام شود.
وی تأکید کرد: در این فرآیند، مؤدیان باید میزان مبالغ مرتبط و غیرمرتبط با فعالیت تجاری خود را اعلام کنند تا مبالغی که فعالیت تجاری محسوب نمی‌شوند، در محاسبات مالیاتی لحاظ نشوند.
تأثیر جنگ بر محاسبه مالیات اصناف
برزگری با اشاره به آثار جنگ بر فعالیت‌های اقتصادی در سال گذشته گفت: یکی دیگر از موضوعاتی که در محاسبات مالیاتی امسال مورد توجه قرار گرفته، آثار جنگ بر عملکرد اقتصادی صاحبان مشاغل است.
وی با بیان اینکه تأثیر جنگ بر فعالیت‌های اقتصادی در مناطق مختلف کشور یکسان نبوده است، افزود: برخی کسب‌وکارها به دلیل شرایط جنگی با کاهش فعالیت مواجه شدند، در حالی که میزان تأثیرپذیری مناطق و مشاغل مختلف از این شرایط متفاوت بوده است. از این رو، تلاش کردیم این تفاوت‌ها در محاسبات مالیاتی مورد توجه قرار گیرد.
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی کشور ادامه داد: برای لحاظ کردن این آثار، ماتریسی بر اساس دو شاخص میزان تأثیرپذیری استان‌ها از جنگ و میزان تأثیرپذیری گروه‌های شغلی مختلف طراحی شده است. ترکیب این دو شاخص در محاسبات مالیاتی و اظهارنامه‌های پیش‌فرض موضوع تبصره ماده ۱۰۰ اعمال می‌شود.
برزگری خاطرنشان کرد: بر این اساس، ممکن است دو واحد صنفی با فعالیت مشابه، اما مستقر در استان‌های متفاوت، به دلیل تفاوت در میزان تأثیرپذیری از شرایط جنگی، با مبالغ متفاوتی در محاسبات مالیاتی مواجه شوند.
وی با اشاره به ضرورت بهبود مستمر فرآیندهای مالیاتی اظهار کرد: در حوزه مالیات بر ارزش افزوده نیز با توسعه نظام پایانه‌های فروشگاهی و اعتبارزدایی از صورتحساب‌های کاغذی، امکان پیشبرد سریع‌تر فرآیندها فراهم شده است و این رویکرد به‌تدریج در سایر بخش‌های مالیاتی نیز دنبال می‌شود.
برزگری در ادامه این نشست با تشریح جزئیات نحوه محاسبه مالیات صاحبان مشاغل اظهار کرد: در محاسبات مالیاتی امسال، علاوه بر نوع فعالیت، سابقه مالیاتی و اطلاعات مربوط به تراکنش‌های بانکی و چک‌های انتقالی، میزان تأثیرپذیری مشاغل از شرایط جنگی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: برای مؤدیانی که محاسبات مالیاتی آن‌ها بر اساس اطلاعات دستگاه‌های کارت‌خوان و میزان فروش انجام می‌شود، بخشی از آثار جنگ به‌طور طبیعی در اطلاعات فروش منعکس شده است؛ زیرا کاهش فعالیت و فروش، در داده‌های مربوط به عملکرد اقتصادی آن‌ها قابل مشاهده است. با این حال، برای سایر گروه‌ها که محاسبات مالیاتی آن‌ها بر اساس سابقه یا نوع فعالیت و محل استقرار انجام می‌شود، تعدیلات بیشتری با توجه به آثار جنگ در نظر گرفته شده است.
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی کشور ادامه داد: در این زمینه، تلاش شده است تفاوت میزان آسیب‌پذیری استان‌ها و گروه‌های شغلی در محاسبات لحاظ شود و اطلاعات تکمیلی مؤدیان نیز تا حد امکان مورد استفاده قرار گیرد.
تقسیط مالیات متناسب با شرایط مؤدیان
برزگری با اشاره به تسهیلات پیش‌بینی‌شده برای پرداخت مالیات صاحبان مشاغل گفت: با توجه به اینکه فرآیند مالیات‌ستانی امسال با تأخیر آغاز شده و مؤدیان در ماه‌های گذشته با شرایط خاصی مواجه بوده‌اند، امکان پرداخت مالیات در بازه زمانی پنج تا هشت ماه در نظر گرفته شده است.
وی افزود: مدت تقسیط مالیات با توجه به سازوکارهای پیش‌بینی‌شده و شرایط مربوط تعیین می‌شود و آثار ناشی از جنگ نیز در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است.
بخشودگی جرایم متناسب با صدور صورتحساب الکترونیکی
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی کشور با اشاره به مشوق‌های مرتبط با صدور صورتحساب الکترونیکی اظهار کرد: در دستورالعمل امسال، میزان بخشودگی جرایم مربوط به ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، متناسب با میزان رعایت الزامات صدور صورتحساب الکترونیکی پیش‌بینی شده است.
وی افزود: این بخشودگی بر اساس ضوابط تعیین‌شده و متناسب با میزان صدور یا عدم صدور صورتحساب الکترونیکی اعمال می‌شود.
مالیات مقطوع با مراجعه مؤدی تغییر نمی‌کند
برزگری با اشاره به آغاز تدریجی بارگذاری اطلاعات مالیاتی از چهارشنبه ۲۹ مهرماه تا ۱۵ آبان‌ماه، از صاحبان مشاغل خواست برای پیگیری وضعیت مالیاتی خود تا زمان دریافت پیامک اطلاع‌رسانی سازمان صبر کنند.
وی توضیح داد: اطلاعات مؤدیان به‌تدریج در سامانه بارگذاری می‌شود و مراجعه زودهنگام، پیش از دریافت پیامک، ضرورتی ندارد. از این رو، توصیه می‌شود صاحبان مشاغل پس از دریافت پیامک و تکمیل اطلاعات مربوط به پرونده خود به سامانه مراجعه کنند.
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی کشور با تأکید بر اینکه مراجعه به سامانه به‌خودی‌خود موجب تغییر مالیات مقطوع نمی‌شود، گفت: اگر مؤدی مالیات تعیین‌شده را بپذیرد، می‌تواند مطابق ضوابط از امکان تقسیط استفاده کند؛ اما در صورت نپذیرفتن مالیات مقطوع، باید مطابق مقررات قانونی نسبت به ارائه اظهارنامه اقدام کند تا پرونده وی در فرآیند رسیدگی مالیاتی قرار گیرد.
وی افزود: همچنین مؤدیانی که اطلاعات مربوط به حساب‌های مشکوک به تجاری یا چک‌های انتقالی آن‌ها نیازمند اصلاح است، می‌توانند موارد مربوط را اعلام کنند. در مقابل، اگر اطلاعات جدیدی درباره میزان فعالیت اقتصادی مؤدی به دست سازمان برسد که پیش‌تر اعلام نشده باشد، این اطلاعات نیز در چارچوب مقررات بررسی خواهد شد.
تشریح مبنای محاسبه مالیات برای کاهش ابهام مؤدیان
برزگری یکی دیگر از تغییرات امسال را افزایش شفافیت درباره مبنای محاسبه مالیات مقطوع عنوان کرد و گفت: یکی از نگرانی‌های صاحبان مشاغل، افزایش مالیات نسبت به سال‌های گذشته و ابهام درباره نحوه محاسبه آن بوده است. به همین دلیل، امسال توضیحاتی درباره مبنای محاسبه مالیات در فرم‌های مربوط درج می‌شود.
وی افزود: در این توضیحات، برآورد سازمان از سطح سود ماهانه مؤدی که مبنای محاسبه مالیات قرار گرفته، به‌صورت قابل فهم‌تری ارائه می‌شود تا صاحبان مشاغل بتوانند درک روشن‌تری از مبنای تعیین مالیات خود داشته باشند.
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی کشور ادامه داد: این اقدام با هدف پاسخ‌گویی به ابهامات مؤدیان درباره تغییر مبلغ مالیات نسبت به سال‌های گذشته انجام شده است. همچنین در پرونده‌هایی که یک مؤدی چند واحد یا پرونده مالیاتی دارد، تلاش شده است اطلاعات به‌گونه‌ای ارائه شود که نحوه محاسبه مالیات با در نظر گرفتن اطلاعات سایر پرونده‌های مرتبط، روشن‌تر باشد.
برزگری در پایان با اشاره به معافیت‌های مالیاتی صاحبان مشاغل گفت: معافیت‌ها و نرخ صفر مالیاتی نیز با توجه به کد فعالیت و شرایط قانونی مربوط به هر مؤدی در محاسبات لحاظ می‌شود.
مالیات اصناف با لحاظ آثار جنگ و تعدیل مبنای محاسبه تعیین می‌شود
محمد نوری، مدیرکل دفتر توسعه خوداظهاری سازمان امور مالیاتی کشور، نیز در نشست بررسی تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم و مالیات‌ستانی از اصناف، با تشریح تغییرات محاسبات مالیاتی در سال جاری اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش مالیات برخی صاحبان مشاغل نسبت به سال گذشته، اطلاعات مربوط به واریزی حساب‌های مشکوک به تجاری است که از بانک مرکزی دریافت شده است.
وی افزود: اطلاعات مربوط به چک‌های انتقالی نیز امسال در محاسبات مالیاتی مورد استفاده قرار گرفته، اما تعداد پرونده‌هایی که مالیات آن‌ها به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر این داده‌ها قرار می‌گیرد، محدود است. بنابراین، نباید این موضوع را به‌عنوان عاملی فراگیر در افزایش مالیات اصناف تلقی کرد.
نوری ادامه داد: در مواردی که اطلاعات چک‌های انتقالی در محاسبه مالیات مؤدی تأثیرگذار بوده باشد، امکان تعدیل این مبالغ در فرآیند تکمیل فرم تبصره ماده ۱۰۰ پیش‌بینی شده است و مؤدیان می‌توانند بدون مراجعه حضوری، اطلاعات مربوط را اصلاح کنند.
امکان اصلاح مبالغ تراکنش‌های غیرتجاری
مدیرکل دفتر توسعه خوداظهاری سازمان امور مالیاتی کشور با تشریح سازوکار اصلاح اطلاعات مالیاتی گفت: مؤدیانی که اطلاعات مربوط به واریزی حساب‌های مشکوک به تجاری یا چک‌های انتقالی آن‌ها در محاسبه مالیات مؤثر بوده است، سه وضعیت پیش رو دارند؛ می‌توانند تمام مبلغ درج‌شده را بپذیرند، بخشی از آن را تأیید کنند یا با کل مبلغ مخالفت داشته باشند.
وی افزود: در صورت پذیرش بخشی از مبلغ، مؤدی می‌تواند میزان مورد تأیید خود را در سامانه وارد کند تا محاسبات مالیاتی بر مبنای اطلاعات اصلاح‌شده مجدداً انجام شود. در صورت نپذیرفتن کل مبلغ نیز امکان اصلاح اطلاعات وجود دارد.
نوری تأکید کرد: مبالغ مربوط به این تراکنش‌ها لزوماً به‌طور کامل در محاسبه مالیات منظور نمی‌شوند، بلکه بر اساس ضوابط و پس از اعمال کسورات مربوط، مبنای محاسبه قرار می‌گیرند.
وی با اشاره به تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای جلوگیری از اعلام اطلاعات خلاف واقع اظهار کرد: در صورت ادعای غیرتجاری بودن مبالغ، پیامکی حاوی رمز یک‌بارمصرف برای مؤدی ارسال می‌شود تا وی با آگاهی از مسئولیت و پیامدهای احتمالی اعلام خلاف واقع، اطلاعات خود را تأیید کند. پس از ورود رمز و اصلاح اطلاعات، محاسبات مالیاتی مجدداً انجام می‌شود و مؤدی می‌تواند مبلغ نهایی را مشاهده کند.
امکان تقسیط مالیات بدون تسویه بدهی‌های گذشته
نوری با اشاره به تسهیلات پرداخت مالیات اصناف در سال جاری گفت: امسال علاوه بر فراهم شدن امکان پرداخت مالیات در اقساط، تسهیلاتی برای مؤدیانی در نظر گرفته شده است که بدهی مالیاتی مربوط به سال‌های گذشته دارند.
وی افزود: برخلاف رویه سال گذشته که تسویه بدهی‌های قبلی برای استفاده از امکان تقسیط ضرورت داشت، امسال مؤدیان می‌توانند بدون تسویه کامل بدهی‌های گذشته نیز از این امکان استفاده کنند. این تصمیم با توجه به شرایط خاص اقتصادی کشور و با هدف کاهش فشار بر صاحبان مشاغل اتخاذ شده است.
شفاف‌سازی مبنای محاسبه مالیات مقطوع
مدیرکل دفتر توسعه خوداظهاری سازمان امور مالیاتی کشور همچنین از تغییرات فرم‌های مالیاتی با هدف شفاف‌سازی مبنای محاسبه مالیات خبر داد و اظهار کرد: یکی از اهداف امسال این است که مؤدیان درک روشن‌تری از نحوه محاسبه مالیات مقطوع داشته باشند.
وی افزود: در بخش پایانی فرم، معادل مالیات تعیین‌شده بر اساس برآورد سود متوسط ماهانه یک فعالیت اقتصادی درج می‌شود تا مؤدی بتواند ارزیابی کند آیا مبلغ تعیین‌شده با شرایط و سطح سودآوری کسب‌وکار او تناسب دارد یا خیر.
نوری ادامه داد: این اطلاعات به صاحبان مشاغل کمک می‌کند با آگاهی بیشتری درباره پذیرش مالیات مقطوع یا ارائه اظهارنامه مالیاتی تصمیم بگیرند. در صورتی که مؤدی معتقد باشد سود واقعی فعالیتش کمتر از برآورد انجام‌شده است، می‌تواند از مسیر قانونی ارائه اظهارنامه و رسیدگی مالیاتی استفاده کند.
وی با اشاره به نحوه لحاظ کردن آثار جنگ در محاسبات مالیاتی گفت: در صورت پذیرش مالیات مقطوع، تعدیلات پیش‌بینی‌شده متناسب با آثار جنگ به‌صورت خودکار در محاسبات اعمال می‌شود؛ اما مؤدیانی که از طریق ارائه اظهارنامه خواستار بررسی شرایط اختصاصی خود هستند، باید مستندات مربوط را ارائه کنند.
مالیات کمتر از ۵۰ میلیون تومان برای ۹۳ درصد پرونده‌ها
نوری در ادامه با ارائه آماری از وضعیت مالیات پرونده‌های مشمول تبصره ماده ۱۰۰ اظهار کرد: در حال حاضر، مالیات حدود ۷۵ درصد پرونده‌های مشمول این تبصره صفر محاسبه شده است.
وی افزود: همچنین مالیات حدود ۸۲ درصد پرونده‌ها کمتر از ۱۰ میلیون تومان و مالیات حدود ۹۳ درصد پرونده‌ها کمتر از ۵۰ میلیون تومان برآورد شده است.
مدیرکل دفتر توسعه خوداظهاری سازمان امور مالیاتی کشور تأکید کرد: بارگذاری اطلاعات مالیاتی به‌تدریج انجام می‌شود و قرار است این فرآیند تا نیمه آبان‌ماه تکمیل شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: مؤدیانی که مالیات مقطوع آن‌ها صفر تعیین شده است، برای نهایی شدن مالیات خود نیازی به تأیید فرم تبصره ماده ۱۰۰ ندارند و مبلغ صفر برای آن‌ها نهایی خواهد شد.