نیما فرید مجتهدی؛ دکتری آب ‌وهواشناسی

ماه مهر در  چندین‌استان کشور با خشکی به پایان رسید، اما همچنان و در اتفاقی کم‌‌سابقه، بارش ایران در شرایط نرمال قرار گرفت؛ این خود نویدی است در برهوت خشکی‌ها و خشکسالی‌‌های مداوم سال‌های اخیر. هرچند امید نباید فقط بر مبنای رفتار یک ماه، آن هم‌ماه اول سال آبی جدید باشد، اما مگر مهر، بهار سال آبی نیست؟ سالی که نکوست از بهارش پیداست.
نشانه‌های این بازگشت امید را می‌توان در بارش‌های مهرماه هم دید. آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل از شرایط بارشی مطلوب‌تری نسبت به میانگین بلندمدت برخوردارند. آذربایجان‌شرقی با ۶۷درصد بالاتر از نرمال، نماد روزهای خوش مهرماه در این منطقه است. استان‌های ساحلی جنوب نیز همچنان حال خوب سال آبی گذشته را تجربه می‌کنند. البرز هم سال آبی را برخلاف شرایط نامطلوب سال گذشته با بارش‌هایی بالاتر از نرمال آغاز کرده است. گلستان نیز بالاخره از ردیف استان‌های خشک شمالی جدا شده است؛ هرچند سایه خشکی همچنان بر گیلان و مازندران سنگینی می‌کند.
در میان استان‌هایی که مهرماه را خشک شروع کردند، رتبه اول به خراسان‌جنوبی با نزدیک به ۱۰۰درصد کاهش بارش می‌رسد. این تفاوت‌‌ها یادآور آن است که بارش در ایران، حتی در سال‌هایی که مجموع آن در محدوده نرمال قرار می‌گیرد، لزوما به‌طور یکسان در همه مناطق توزیع
 نمی‌شود.
حالا چشم‌ها به بارش‌های ماه‌های پیش روست؛ بارش‌هایی که شاید بتواند اندکی از عطش زمین کم و بخشی از کمبودهای ماه‌های گذشته را جبران کند. در این میان، پوشش برف کشور نیز اهمیت دارد. پوشش برف نسبت به سال گذشته تغییر محسوسی نداشته، اما در مقایسه با 2سال قبل وضعیت مطلوبی ندارد. تجربه سال‌گذشته نشان می‌دهد که بارش برف بهنگام در ماه‌های پیش رو می‌تواند بخشی از این کمبود را جبران کند.
نباید فراموش کرد که بارش‌های یک‌ماه یا حتی یک فصل، به‌معنای پایان خشکسالی نیست. کم‌بارشی‌های انباشته سال‌های اخیر، به‌ویژه در منابع آب زیرزمینی با چند موج بارشی از میان نمی‌رود. حتی بارش‌های مناسب نیز بسته به زمان، شدت، پراکنش مکانی و میزان نفوذ آب در زمین، اثر متفاوتی بر جبران کمبودها دارند.
شاید باران، غم‌ها را بشوید، شاید اندکی از عطش زمین کم کند و روزنه‌ای از امید بگشاید اما جبران همه کم‌‌بارشی‌های سال‌های اخیر، راهی طولانی‌تر از یک پاییز و زمستان پربارش پیش رو دارد.