صاحب‌خبر - گروه اجتماعی - سعید تهرانی: افزایش قیمت مواد غذایی و کاهش توان خرید خانوارها، دسترسی به تغذیه سالم را با چالش مواجه کرده است. چالشی که در کنار افزایش اضافه‌وزن و چاقی، با مصرف ناکافی لبنیات، میوه و سبزی و تداوم کمبود برخی ریزمغذی‌ها همراه شده است. مسئولان وزارت بهداشت در همایش بزرگداشت روز جهانی غذا و تغذیه سالم و روز جهانی کاهش اتلاف و ضایعات غذایی، با اشاره به پیامدهای تغذیه ناسالم بر سلامت عمومی، بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف، تقویت برنامه‌های پیشگیرانه و حمایت اقتصادی از مردم برای تأمین مواد غذایی ضروری تأکید کردند.
احمد اسمعیل‌زاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، در این همایش با بیان اینکه بیش از ۸۰ درصد مرگ‌ومیرهای کشور ناشی از بیماری‌های غیرواگیر است، گفت: مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد تغذیه ناسالم یکی از مهم‌ترین عوامل خطر در بروز این بیماری‌هاست. به گفته او، سالانه حدود ۴۵۰ تا ۴۶۰ هزار مرگ در کشور رخ می‌دهد که ۳۰ تا ۳۵ درصد آنها به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با عوامل تغذیه‌ای ارتباط دارند.
چاقی در کمین کودکان و بزرگسالان
اسمعیل‌زاده با هشدار درباره افزایش چاقی اعلام کرد: حدود یک‌چهارم کودکان و نوجوانان مدرسه‌ای دچار اضافه‌وزن یا چاقی هستند. در جمعیت بزرگسال نیز این میزان به حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد رسیده است. به گفته او، تغذیه ناسالم، کم‌تحرکی و استرس از عوامل مؤثر در بروز این وضعیت هستند.او مصرف ناکافی غلات کامل، فیبر، میوه و سبزی و دریافت ناکافی اسیدهای چرب امگا ۳ را از دیگر مشکلات تغذیه‌ای کشور دانست و بر اهمیت اصلاح عادات غذایی برای پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر تأکید کرد.مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت همچنین درباره وضعیت سوءتغذیه کودکان زیر پنج سال گفت: بر اساس آخرین بررسی ملی، شیوع لاغری و کوتاه‌قدی در این گروه حدود پنج درصد بوده، اما در برخی استان‌ها میزان سوءتغذیه به ۱۰ تا ۱۶ درصد می‌رسد. او افزود امسال، پس از حدود ۱۰ سال، پیمایش ملی امنیت غذا و تغذیه انجام می‌شود تا تأثیر مشکلات اقتصادی و افزایش قیمت مواد غذایی بر وضعیت تغذیه مردم مشخص شود.
کم‌خونی و کمبود ویتامین‌ها همچنان پابرجاست
اسمعیل‌زاده با اشاره به شیوع حدود ۱۸ تا ۲۲ درصدی کم‌خونی در گروه‌هایی مانند کودکان، نوجوانان، زنان باردار و زنان در سن باروری گفت: این شاخص نسبت به حدود ۲۰ سال قبل، از ۳۸ تا ۴۰ درصد به حدود ۲۰ درصد کاهش یافته، اما در سال‌های اخیر تقریباً ثابت مانده است.
به گفته او، اجرای برنامه مکمل‌یاری آهن در مدارس و غنی‌سازی آرد با آهن و اسیدفولیک در کاهش کم‌خونی مؤثر بوده، اما ادامه روند کاهشی به مداخلات جدید نیاز دارد.او کمبود ویتامین D را نیز یکی از مشکلات تغذیه‌ای کشور عنوان کرد و گفت: بر اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده در نظام بهداشتی، میزان کمبود این ویتامین به حدود ۵۵ تا ۶۰ درصد رسیده است، رقمی که در برخی بررسی‌های گذشته ۷۰ تا ۸۰ درصد گزارش می‌شد. هدف وزارت بهداشت، کاهش این میزان به کمتر از ۳۰ درصد است.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت همچنین مصرف پایین لبنیات را نگران‌کننده دانست و گفت: در حالی که نیاز روزانه افراد حدود دو تا سه واحد لبنیات است، میانگین مصرف در کشور به کمتر از یک واحد رسیده است. او گرانی لبنیات و باورهای نادرست تغذیه‌ای را از عوامل مؤثر در این وضعیت دانست و بر ضرورت تقویت برنامه‌هایی مانند شیر مدارس، حمایت‌های یارانه‌ای و آموزش تغذیه سالم تأکید کرد.اسمعیل‌زاده با بیان اینکه بیش از ۵۰ درصد مردم به میزان کافی میوه و سبزی مصرف نمی‌کنند، کمبود روی را نیز از دیگر مسائل تغذیه‌ای کشور برشمرد و توضیح داد: تخمیر نامناسب نان و بالا بودن میزان فیتات می‌تواند جذب روی و برخی مواد مغذی را کاهش دهد.
یارانه‌ها باید به تأمین غذای ضروری کمک کنند
رضا رئیس‌کرمی رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز در این همایش با تأکید بر ضرورت تطبیق توصیه‌های تغذیه‌ای با شرایط اقتصادی و اقلیمی کشور گفت: تأمین ریزمغذی‌ها، ویتامین‌ها، کالری، چربی و پروتئین مورد نیاز مردم باید متناسب با شرایط جامعه مورد توجه قرار گیرد.او با اشاره به افزایش قیمت مواد غذایی اظهار کرد: اطلاع‌رسانی درباره میزان مناسب مصرف گوشت و سایر اقلام غذایی به‌تنهایی کافی نیست و باید توان اقتصادی خانوارها برای تهیه مواد غذایی ضروری نیز در نظر گرفته شود.
رئیس‌کرمی تأکید کرد: دانشگاه‌های علوم پزشکی و متخصصان تغذیه باید از دولت مطالبه کنند تا یارانه‌ها در مسیر تأمین نیازهای اساسی مردم قرار گیرد. او با اشاره به افزایش قیمت لبنیات گفت: آگاهی مردم از فواید این محصولات، زمانی به مصرف مناسب منجر می‌شود که توان خرید آنها را داشته باشند.به گفته رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، حمایت از تغذیه سالم نباید صرفاً به توصیه‌های آموزشی محدود شود، بلکه سیاست‌های حمایتی نیز باید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که دسترسی مردم، به‌ویژه گروه‌های کم‌برخوردار، به مواد غذایی ضروری امکان‌پذیر باشد.
کم‌تحرکی سلامت نسل آینده را تهدید می‌کند
علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نیز با تأکید بر اهمیت تغذیه متناسب با نیاز بدن گفت: تغذیه مناسب به معنای مصرف حجم زیادی از غذا و احساس سیری نیست، بلکه مواد مغذی باید به میزان کافی و در زمان مناسب در اختیار بدن قرار گیرند.
او با اشاره به کمبود ویتامین D اعلام کرد: نزدیک به ۵۰ درصد کودکان زیر پنج سال کشور با این مشکل مواجه‌اند. به گفته رئیسی، مکمل‌یاری مناسب و مطابق توصیه‌های بهداشتی می‌تواند از کمبود این ویتامین پیشگیری کند، مسئله‌ای که به دلیل تأثیر ویتامین D بر سلامت استخوان‌ها، باروری و عملکرد متابولیک بدن اهمیت دارد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت همچنین با اشاره به وضعیت کم‌خونی در کشور اظهار کرد: بخشی از کم‌خونی‌ها منشأ ژنتیکی و ارثی دارند که از جمله آنها می‌توان به تالاسمی مینور اشاره کرد، اما بخشی دیگر، به‌ویژه در میان نوجوانان، دانش‌آموزان و زنان، با کمبود‌های تغذیه‌ای مرتبط است.
او افزود: برنامه مکمل‌یاری آهن در مدارس به بهبود وضعیت کم‌خونی نسبت به سال ۱۴۰۱ کمک کرده و مکمل‌های مورد نیاز گروه‌های هدف از طریق مراکز خدمات سلامت نیز ارائه شده است.رئیسی در ادامه، افزایش اضافه‌وزن و چاقی کودکان را از چالش‌های مهم سلامت دانست و گفت: کاهش فعالیت بدنی، مصرف فست‌فودها و غذاهای پرچرب و کم‌تحرکی می‌توانند خطر ابتلا به دیابت، فشار خون و بیماری‌های قلبی و عروقی را در سال‌های آینده افزایش دهند. او بر ضرورت اصلاح الگوی تغذیه و افزایش فعالیت بدنی از دوران کودکی تأکید کرد.
∎