به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، تصور کنید برای مراقبت از پدر سالمند یا بیماری که به‌تازگی از بیمارستان مرخص شده فردی را به خانه می‌آورید که خودش را پرستار معرفی می‌کند. قرار است داروها را بموقع بدهد، علائم حیاتی را کنترل کند، تزریقات انجام دهد و مراقب وضعیت بیمار باشد. اما اگر این فرد اساسا تحصیلات پرستاری نداشته باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟
این افراد را متولیان نظام سلامت سال‌هاست به‌عنوان پرستارنماها معرفی کرده‌اند که فعالیتشان محدود به مراقبت در منزل نشده است.
ماجرای شناسایی فردی که سال‌ها بدون داشتن مدرک پرستاری در یکی از بیمارستان‌های تهران فعالیت می‌کرده نشان می‌دهد این مسئله حتی می‌تواند به مراکز درمانی نیز راه پیدا کند؛ موضوعی که همواره مورد تأکید سازمان نظام پرستاری بوده است.
به گفته احمد نجاتیان، رئیس این سازمان، «در نبود اختیارات، نظارت بر خدمات پرستاری در بخش خصوصی و سطح جامعه همچنان با مشکلات جدی مواجه است.»
با این حال متولیان این حوزه دست روی دست نگذاشته‌اند و با راه‌اندازی یک سامانه مهم ظرفیتی ویژه برای شناسایی پرستاران واقعی از پرستارنماها فراهم کرده‌اند؛ سامانه‌ای که نیاز به معرفی بیشتر دارد تا مردم در زمان نیاز به خدمات از آن بهره‌مند شوند.
ماجرای عجیب یک سوپروایزر در تهران
احمد نجاتیان، رئیس سازمان نظام پرستاری از شناسایی مواردی خبر می‌دهد که نشان‌دهنده اهمیت بررسی صلاحیت حرفه‌ای کارکنان حوزه پرستاری است. او با اشاره به راه‌اندازی سامانه استعلام پرستاران می‌گوید: «اتفاقات عجیبی پس از راه‌اندازی این سامانه افتاد. یکی از بیمارستان‌های تهران با ما تماس گرفت و اعلام کرد که نام یکی از سوپروایزرهای این بیمارستان با وجود سال‌ها فعالیت در مرکز درمانی، در سامانه استعلام پرستاران وجود ندارد و مدعی بودند که شاید سامانه به‌درستی کار نمی‌کند.» به گفته نجاتیان، «پس از بررسی موضوع مشخص شد این فرد اساسا مدرک تحصیلی پرستاری نداشته و سال‌ها بدون داشتن مدرک معتبر در بیمارستان مشغول فعالیت بوده است. در بررسی‌های انجام‌شده موارد دیگری نیز شناسایی شده است.»
از مراقبت در منزل تا فعالیت در بیمارستان‌های دولتی و خصوصی
آبان ۱۴۰۱: یکی از مسئولان سازمان نظام پرستاری درباره ضعف نظارت بر خدمات پرستاری در منزل هشدار داد و صدور مجوزهای ناکافی را زمینه‌ساز فعالیت افراد غیرمجاز دانست.
مرداد ۱۴۰۴: احمد نجاتیان، رئیس سازمان نظام پرستاری از به‌کارگیری افراد غیرپرستار و اتباع خارجی در برخی مراکز خصوصی مراقبت در منزل خبر داد.
مهر ۱۴۰۴: پس از انتشار خبر سرقت از منزل یک سالمند توسط فردی با عنوان پرستار، سازمان نظام پرستاری اعلام کرد فرد مورد نظر پرستار نبود، بلکه مراقب سالمندی بود که به‌صورت غیررسمی استخدام شده بود.
خرداد ۱۴۰۵: روزنامه ایران از تشکیل پرونده برای زنی خبر داد که حدود ۶سال با مدرک جعلی و بدون تحصیلات تخصصی پرستاری در یک بیمارستان دولتی و 3بیمارستان خصوصی فعالیت کرده بود.
پرستارنماها در خانه بیماران
رئیس سازمان نظام پرستاری یکی از نگران‌کننده‌ترین بخش‌های فعالیت افراد فاقد صلاحیت را حوزه مراقبت در منزل می‌داند؛ حوزه‌ای که با افزایش جمعیت سالمند و نیاز بیماران به مراقبت‌های طولانی‌مدت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند: «مراقبت در منزل در آینده می‌تواند کمک بزرگی به نظام سلامت برای ارائه خدمات به سالمندان و بیماران صعب‌العلاج و مزمن باشد. اما مشکل مهم این است که اساسا نمی‌دانیم چه درصدی از افرادی که در حوزه مراقبت در منزل فعالیت می‌کنند پرستار واقعی و دارای صلاحیت حرفه‌ای هستند و چه درصدی را پرستارنماها تشکیل می‌دهند.»
سامانه‌ای برای شناسایی پرستارنماها
یکی از اقداماتی که سازمان نظام پرستاری برای مقابله با فعالیت افراد فاقد صلاحیت انجام داده راه‌اندازی سامانه استعلام پرستاران است؛ سامانه‌ای که امکان بررسی وضعیت حرفه‌ای افراد مدعی پرستار بودن را فراهم می‌کند. نجاتیان در این باره توضیح می‌دهد: «اکنون شرایط استعلام پرستاران فراهم شده است. اگر فردی به بیمارستان یا منزل مراجعه کند و بگوید پرستار است، می‌توان از طریق سامانه سازمان نظام پرستاری به نشانی estelam.ino1.ir/search وضعیت او را جست‌وجو و بررسی کرد. این موضوع به مراکز مراقبت در منزل نیز اعلام شده است.»
نظارت، مسئولیتی بدون ابزار کافی
نجاتیان یکی از مشکلات اساسی مقابله با پرستارنماها را محدودیت اختیارات نظارتی سازمان نظام پرستاری عنوان می‌کند: «پدیده پرستارنماها یکی از مشکلات مهم این حوزه است که به‌شدت خود را نشان داده. نهادهای مختلف از سازمان نظام پرستاری خواسته‌اند به این موضوع ورود کند، اما ابزار قانونی کافی برای نظارت در اختیار سازمان نیست. البته مسئولیت اصلی نظارت بر خدمات پرستاری بر عهده وزارت بهداشت است، اما اگر اختیار نظارت بر خدمات پرستاری در بخش خصوصی و مراکز مراقبت در منزل به سازمان نظام پرستاری داده شود، آمادگی کامل برای انجام این مسئولیت را داریم.»
خطر فعالیت پرستارنماها
اشتباه در مقدار یا شیوه مصرف دارو
رعایت نکردن اصول کنترل عفونت
ناتوانی در شناسایی علائم وخامت حال بیمار
تأخیر در ارجاع او به مراکز درمانی
پرستارنماها چه کسانی هستند؟
پرستارنما به فردی گفته می‌شود که بدون برخورداری از مدرک معتبر یا صلاحیت حرفه‌ای لازم، خود را پرستار معرفی می‌کند و خدماتی را بر عهده می‌گیرد که نیازمند دانش و مهارت تخصصی پرستاری است.
نکته
خطر پرستارنماها برای سالمندان، بیماران بستری در منزل و افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن و صعب‌العلاج بیشتر است.