به گزارش جماران، جلال غفاری در نشست خبری نوزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، با گرامیداشت یاد شهدایی که در دوره‌های مختلف همراه و حامی این جشنواره بودند، گفت: در دو سه دوره اخیر جشنواره، یاد شهدایی در ذهن ما تداعی می‌شود که همواره همراه و یاور جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت بودند؛ از جمله شهید سلامی که سخنرانی فوق‌العاده‌ای در اختتامیه هفدهمین دوره جشنواره داشتند و سخنانی با مضمون و محتوای هنری در تالار وحدت در سوم خرداد ۱۴۰۴ ایراد کردند.
او با اشاره به شهید علیرضا تنگسیری افزود: این شهید بزرگوار میزبان هفدهمین دوره جشنواره فیلم مقاومت بود و اختتامیه این رویداد بر عرشه ناو شهید رودکی برگزار شد؛ اتفاقی که شاید بتوان آن را نخستین تجربه برگزاری اختتامیه یک جشنواره فیلم در جهان بر عرشه یک ناو دانست.
دبیر علمی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با یادآوری نقش شهید سلیمانی در همراهی با این رویداد گفت: شهید سلیمانی به‌نوعی صاحب اصلی جشنواره در ارتباط با بسیج بودند و باید از همراهی مثال‌زدنی ایشان یاد کنیم. علاقه این شهید بزرگوار به داستان فیلم و فیلم‌سازان بسیار زیاد بود. به یاد دارم که پس از برگزاری جشنواره هجدهم به وجد آمده بودند و مصمم بودند فرصت‌هایی فراهم شود تا با فعالان حوزه سینما و فیلم نشست‌هایی داشته باشند. زبان ایشان واقعاً زبان تقدیر و قدردانی بود.
غفاری همچنین با اشاره به همراهی شهید حاجی‌زاده با جشنواره فیلم مقاومت گفت: این شهید بزرگوار راهنمایی‌های فوق‌العاده‌ای داشتند. به یاد دارم گاهی با ایشان تماس می‌گرفتم و باوجود همه مشغله‌ها پاسخ می‌دادند. نگاه ارزشمند ایشان به حوزه سینما و هنر برای ما بسیار مهم بود و خاطرات زیادی از این همراهی وجود دارد.
مقاومت ایران؛ از تجربه جنگ تا شکل‌گیری یک حماسه مردمی
دبیر علمی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با اشاره به شرایط کشور و تجربه جنگ‌های تحمیلی ۱۲ و ۴۰ روزه عنوان کرد: کشور درگیر دو جنگ تحمیلی نابرابر از سوی دشمن شد. جنگ ۱۲ روزه دقیقاً ۲۰ روز پس از افتتاحیه جشنواره هجدهم اتفاق افتاد و آخرین سخنرانی ویژه شهید سلامی را در همان جشنواره داشتیم؛ پس از آن، این شهید بزرگوار به شهادت رسید.
وی ادامه داد: جنگ ۴۰ روزه نیز از ماه مبارک رمضان آغاز شد و درد و رنج ناشی از این حوادث به حماسه‌ای خاص و بی‌نظیر تبدیل شد. به اعتقاد من، مردم ضلع اصلی این حماسه بودند و نقش محوری در شکل‌گیری آن داشتند.
غفاری با بیان اینکه قصد دارد نسبت میان سه مفهوم ملت مبعوث‌شده، مقاومت و سینما را تبیین کند، گفت: درک ما از مقاومت باید فراتر از یک مفهوم و واژه صرف باشد و لازم است زمان بیشتری برای فهم دقیق این موضوع اختصاص دهیم.
دبیر علمی جشنواره با اشاره به یادداشتی درباره هفته دفاع مقدس و تعبیر «ققنوس برخاسته از جنگ» افزود: در این نگاه، ملت ایران از دل جنگ تحمیلی نخست و همچنین سختی‌ها، مسائل و چالش‌های جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم برخاسته است و امروز سایه این ققنوس بر سرزمین‌های دشمن نیز احساس می‌شود.
ملت مبعوث‌شده؛ ملتی که معنای تاریخ را می‌سازد
دبیر علمی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با تأکید بر اهمیت نظام مفهومی و واژگانی در تبیین مقاومت گفت: در یادداشتی که درباره این موضوع آماده کرده‌ام، بر مفهوم «ملت مبعوث‌شده» تأکید دارم. ملت مبعوث‌شده صرفاً ملتی نیست که در برابر یک حادثه واکنش نشان دهد، بلکه ملتی است که آگاهی حاصل از یک حادثه را به آگاهی تاریخی تبدیل می‌کند.
وی افزود: مقاومت از همین نقطه آغاز می‌شود؛ از جایی که رنج و درد به اراده‌ای برای صیانت و حفاظت از کرامت و عدالت تبدیل می‌شود. چنین ملتی صرفاً با پدیده‌های تاریخی و اتفاقاتی که در طول تاریخ برایش رخ می‌دهد مواجه نمی‌شود، بلکه در ساختن معنای تاریخ و شکل‌دادن به آینده آن مشارکت می‌کند.
غفاری با اشاره به تجربه‌های اخیر ملت ایران در عرصه بین‌المللی بیان کرد: به نظر من، ملت ایران امروز در حال انتقال این مفهوم و معنا به جهان است و آن را در عمل تجربه می‌کند. اخیراً سفری به چین داشتم و در آنجا باوجود دشواری زبان انگلیسی برای بسیاری از مردم چین، وقتی متوجه می‌شدند که ایرانی هستیم، برای گفت‌وگو با ما پیش‌قدم می‌شدند.
دبیر علمی جشنواره با بیان اینکه مقاومت صرفاً شیوه‌ای برای ایستادگی نیست، گفت: مقاومت چشم‌اندازی برای نگاه به جهان است؛ نگاهی که در آن انسان‌ها صرفاً در جایگاه افرادی درگیر ظلم و ستم قرار ندارند، بلکه صاحب‌صدا، حافظه و کنشگری هستند و در حال خلق یک حافظه تاریخی‌اند.
وی افزود: مقاومت این امکان را فراهم می‌کند که انسان مقاوم به سازنده تاریخ تبدیل شود، نه تماشاگر آن. امروز می‌توان این ویژگی را در ملت ایران مشاهده کرد؛ ملتی که در حال ساختن تجربه‌ای تاریخی و انتقال آن به جهان است.
سینمای مقاومت؛ فراتر از تصویر میدان نبرد
غفاری در تشریح نسبت سینما با مفهوم مقاومت اظهار کرد: اگر می‌خواهیم در سینمای مقاومت به دستاوردهای جدی در میدان برسیم، باید از مسیر نظریه‌پردازی و درک درست معنای سینمای مقاومت عبور کنیم. سینمای مقاومت صرفاً یک مفهوم توصیفی و ترکیبی معمولی نیست و نباید آن را تنها به تصویر میدان نبرد محدود کرد.
وی افزود: سینمای مقاومت باید تصویری از انسانی ارائه دهد که در میانه جنگ، خون و ویرانی نیز از معنا دست نمی‌کشد. ارزش این سینما در آن است که مقاومت را از زندگی روزمره انسان‌ها جدا نمی‌کند و می‌تواند جلوه‌ای از امید را در دل شرایط دشوار به تصویر بکشد.
دبیر علمی جشنواره با تأکید بر اهمیت زیبایی‌شناسی مقاومت عنوان کرد: ما از جنگ، خرابی، ویرانی و موشک سخن می‌گوییم، اما در دل همین جنگ و خاموشی، نور امید وجود دارد. لازم است عناصر زیبایی‌شناختی مقاومت، سینما و مردم را به‌درستی ببینیم؛ چراکه اگر به درکی از زیبایی‌شناسی مقاومت نرسیم، نمی‌توانیم سینمایی داشته باشیم که روایتگر واقعی این مفهوم باشد.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از جلوه‌های مردمی مقاومت گفت: نوازنده‌ای که به پلی می‌رود که از سوی دشمن تهدید شده و قرار است تخریب شود، یا مردمی که برای حفظ زیرساخت‌ها حلقه انسانی تشکیل می‌دهند، نمونه‌هایی از این جلوه‌ها هستند. اشک‌های شوق و اشک‌هایی که در حدود ۲۰۰ شب حضور مردم در میدان و به‌ویژه در دوران جنگ، در تهران، اصفهان و دیگر شهرهای کشور برای وطن ریخته شد، حامل معناهای فوق‌العاده‌ای از همدلی و هم نوع‌دوستی است.
وی با تأکید بر رسالت سینمای مقاومت گفت: هنر سینمای مقاومت این است که رویدادها و تصاویر پراکنده را در کنار یکدیگر قرار دهد و آن‌ها را به حافظه‌ای تاریخی و انباشته در ذهن نسل‌های آینده تبدیل کند؛ حافظه‌ای که در برابر افکار عمومی جهان نیز قرار گیرد.
دبیر علمی جشنواره تصریح کرد: رسالت سینمای مقاومت، ساختن حافظه‌ای تاریخی است که شکست‌ناپذیری را نه در بی‌دردی و بی‌زخمی، بلکه در توان برخاستن معنا می‌کند. مفهوم ققنوس برخاسته از جنگ نیز در همین چارچوب قابل‌فهم است؛ ققنوسی که از دل‌درد و رنج برمی‌خیزد و می‌تواند برای کشور مایه مهر و برای دشمن مایه تهدید باشد.
غفاری افزود: سینمای مقاومت قرار است این حافظه تاریخی و شکست‌ناپذیر را روایت کند. فیلم مهم‌ترین بستری است که می‌تواند تجربه‌های منطقه‌ای، میدانی و محلی را به پرسشی جهانی پیوند بزند.
داغ شهدای میناب سردشدنی نیست
دبیر علمی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در بخش دیگری از سخنان خود با گرامیداشت یاد شهدای میناب گفت: باید بار دیگر از شهدای عزیز میناب یاد کنم؛ حدود ۲۰۰ غنچه پرپر که هرکدام قصه‌ای دارند و نمی‌توان از هیچ‌یک از آن‌ها صرف‌نظر کرد.
وی با اشاره به حمله به مدرسه میناب و جان‌باختن دانش‌آموزان افزود: این پرسش مطرح است که چرا میناب هدف حمله دشمن قرار گرفت و چرا چنین جنایتی رخ داد؛ جنایتی که حتی در غزه نیز با این شکل و ابعاد، مورد مشابهی از جان‌باختن ۱۶۷ کودک در یک مکان و مدرسه گزارش نشده است.
غفاری ادامه داد: این کودکان در روزی به مدرسه رفتند که خانواده‌هایشان با معصومیت آن‌ها را راهی مدرسه کرده بودند، اما بازنگشتند. ما نیز امروز فرزندان خود را به مدرسه می‌فرستیم، اما خانواده‌های این کودکان دیگر چشم‌انتظار بازگشت آن‌ها هستند.
وی با تأکید بر ماندگاری این داغ تصریح کرد: داغ میناب سردشدنی نیست و جهان در برابر این ماجرا مسئول است. این پرسش وجود دارد که چگونه در تمدنی که ادعای بیش از ۲ هزار سال قدمت دارد، چنین خشونتی رخ می‌دهد.
دبیر علمی جشنواره با اشاره به ابعاد حقوقی این حمله گفت: مقاومت به بلوغ نمی‌رسد مگر آنکه کفر، طاغوت و باطل، خشونت و ماهیت خود را به طور کامل آشکار کنند. حمله به مدرسه میناب را نمی‌توان صرفاً مصداق یک خطای اطلاعاتی دانست، بلکه این رویداد نقضی نظام‌مند در اصل تفکیک در حقوق بین‌الملل و جنایتی جنگی است. چنین رخدادی نشان می‌دهد که مکان‌های نمادین حیات اجتماعی نیز در معرض حمله قرار گرفته‌اند و میناب قربانی این وضعیت شده است.
برگزاری بیش از ۴۰ نشست دانشگاهی در همایش علمی سینمای مقاومت
دبیر علمی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در ادامه از تدارک نخستین همایش بین‌المللی علمی سینمای مقاومت با عنوان «از نظریه تا عمل» خبر داد و گفت: با تلاش دوستان در جشنواره، نخستین همایش بین‌المللی علمی سینمای مقاومت در کشور تدارک‌دیده‌شده است و نشست‌های آن در بیش از ۴۰ تا ۵۰ نشست دانشگاهی در دانشگاه‌های کشور برگزار شده است.
وی افزود: تلاش می‌کنیم این همایش را در هفته پژوهش، در آذرماه، برگزار کنیم. این برنامه در کنار جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت که در آبان‌ماه برگزار می‌شود، دنبال خواهد شد تا ابعاد علمی و نظری سینمای مقاومت نیز موردتوجه قرار گیرد.