در حالی که آمریکا با وجود شعارهای مکرر، نتوانسته در هرمز به آنچه میخواهد دست پیدا کند، خبرهای ۲۴ ساعت اخیر از تنگه فراتر میروند. هزینه جنگ به پالایشگاههای آسیایی و سیاست داخلی آمریکا منتقل شده و دولتهای عربی در حال سنجش دوباره نسبت میان امنیت نظامی، روابط با واشنگتن و ضرورت گفتوگو با ایران هستند.
دوحه؛ هم تسلیح، هم گفتوگو با تهران
شیخ سعود بن عبدالرحمن آلثانی، معاون نخستوزیر و مسئول امور دفاعی قطر، امروز در نشست امنیتی دوحه از برنامه ایجاد ظرفیت بومی دفاع موشکی، مقابله با پهپاد و امنیت سایبری خبر داد. به گزارش رویترز، این کشور در همکاری با شرکای منطقهای و قدرتهایی مانند آمریکا، بریتانیا و فرانسه چنین طرحی را دنبال میکند. الجزیره نیز گزارش داد مقام قطری با وجود آسیب دیدن تأسیسات گازی راسلفان، بر تداوم ارتباط با ایران تأکید کرده است.دوحه با دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از هرمز مخالف بوده و مدعی است همکاری دفاعی با آمریکا به دفع بخش بزرگی از حملات کمک کرده؛ اما همزمان خواهان سازوکار گفتوگوی منطقهای با حضور ایران است. اهمیت این موضوع برای ایران در تأیید یک واقعیت نهفته است؛ اینکه حتی کشورهای متکی به پایگاههای آمریکایی هم نمیتوانند امنیت پایدار خلیج فارس را بدون تفاهم با ایران تصور کنند.
هرمز، از کمبود نفت به بحران هزینه رسیده است
رون بوسو در تحلیل رویترز نشان داده افزایش نسبی جریان نفت، به عادی شدن بازار منجر نشده است. هزینه حمل و بیمه برای برخی پالایشگاههای آسیایی اکنون تا ۳۰ درصد بهای تحویل نفت را تشکیل میدهد؛ رقمی که پیش از بحران معمولاً ۳ تا ۷درصد بود. برخی صادرکنندگان منطقه نیز برای حفظ مشتری ناچار به ارائه تخفیفهای سنگین شدهاند. این ارقام برای ایران اهمیت راهبردی دارند. آمریکا میتواند با اسکورت کشتیها بخشی از صادرات را برقرار کند، اما نمیتواند فقط با حضور نظامی، ریسک جنگ را از قیمت نفت و محاسبات شرکتها حذف کند.
انتخابات آمریکا زیر فشار هزینه جنگ
واشنگتنپست به نقل از مقامهای ایرانی و دیپلماتهای منطقه گزارش داده ایران دوره باقیمانده تا انتخابات سوم نوامبر را فرصتی برای افزایش قدرت چانهزنی میبیند. به نوشته این روزنامه، تداوم ناامنی دریایی و قیمت بالای انرژی، فشار سیاسی بر ترامپ را بیشتر میکند.
یکی از پژوهشگران مرکز سیاست بینالملل نیز گفته است پیام ایران فقط متوجه ترامپ نیست؛ دولتهای آینده آمریکا نیز باید هزینه سیاسی حمله به ایران را در نظر بگیرند. این برداشت بهمعنای توانایی ایران برای تعیین نتیجه انتخابات نیست، اما از منظر بازدارندگی جمهوری اسلامی، موضوع مهم این است که برتری نظامی طرف مقابل الزاماً امکان تحمیل جنگی کمهزینه و بیپیامد را فراهم نمیکند.
ریاض و تلآویو؛ دو واکنش متفاوت
تحلیلگر گاردین نیز روز گذشته نوشته است عربستان با وجود خرید تسلیحات و سرمایهگذاریهای گسترده در آمریکا، نتوانسته ترامپ را به ورود مستقیم به جنگ علیه انصارالله وادارد. در رژیم صهیونیستی، نتانیاهو هنگام بازدید از پایگاهی هوایی ادعا کرد حملات سنگینتری در انتظار دشمنان اسرائیل خواهد بود.
امنیت منطقه بدون ایران حل نمیشود
هرمز همچنان هزینه اعمال فشار بر ایران را به بیرون از مرزهای کشور منتقل میکند؛ قطر از گفتوگو صحبت میکند، عربستان محدودیت حمایت آمریکا را تجربه میکند و نتانیاهو در سایه نااطمینانی انتخابات بر تهدید نظامی میافزاید. این وضعیت برای ایران هم فرصت است و هم مسئولیت. حفظ بازدارندگی زمانی به دستاورد پایدار تبدیل میشود که همراه با ابتکار دیپلماتیک، کاهش هزینه بر مردم و جلوگیری از شکلگیری جبهه تازهای علیه امنیت ایران باشد.