این فیلم در سه روز نخست نمایش خود با استقبال بسیار بالای تماشاگران ایتالیایی روبهرو شد و توانست با شکستدادن تازهترین قسمت بلاک باستر هالیوودی «اسپایدرمن/ مرد عنکبوتی»، صدرنشین جدول هفتگی نمایش سینماهای این کشور مهم اروپایی شود. رسانههای گروهی ایتالیا که به استقبال این خبر رفتند، میگویند فیلم در اولین روزهای نمایش خود موفق شد با فروشی بالای یک میلیون دلار صدرنشین جدول گیشه نمایش این کشور شود.
رقم معقول و بالا
تحلیلگران اقتصادی سینما میگویند باید توجه داشت که محصولات سینمایی در قاره اروپا، معمولا با چنین رقمهای فروشی موفق به صدرنشینی جدول میشوند و میزان فروش آنها را نباید با فروش جدول گیشه کشوری مثل آمریکا مقایسه کرد که شاهد رقمهای بسیار بالاتری در این رابطه است. همین تحلیلگران به رقم فروش 400 هزار دلاری قسمت تازه اسپایدرمن طی سه روز اشاره میکنند و براساس آن، اینطور نتیجهگیری میکنند که نازا با افتتاحیه بسیار خوبی نمایش عمومیاش را آغاز کرده است. استقبال بسیار خوب تماشاگران ایتالیایی از مستند نازا باعث ارائه این تحلیل خوشبینانه شده که نمایش عمومی آن در بقیه کشورهای قاره اروپا هم با استقبال بالای عموم مردم همراه خواهد بود. تعداد بسیار زیادی از مردم قاره اروپا در کنار سازمانها و نهادهای مدنی و ضد جنگ قاره، در دو سال اخیر تظاهراتهای زیادی در دفاع از مردم غزه و علیه جنگطلبی حکام اسرائیل برپا کردهاند.
یک رویداد فرهنگی هنری
منتقدان سینمایی در رابطه با نحوه اکران نازا هم به نکته جالبی اشاره میکنند. بهگفته آنها، قرار بود نازا طی یک رویداد فرهنگی هنری و تنها بهمدت سه روز (در فاصله روزهای 28 تا 30 سپتامبر) در ایتالیا به نمایش درآید اما واکنش بسیار گرم مردم ایتالیا به این فیلم و پستهای بسیار زیادی که در شبکههای اجتماعی در این رابطه گذاشته شد، توزیعکنندگان فیلم را به این نتیجه رساند که آنرا بهصورت عمومی و در سطحی وسیعتر در سینماهای کشور اکران کنند. اهل فن به این نکته مهم اشاره میکنند که معمولا سالنهای سینماها علاقهای به نمایش و اکران تولیدات مستند ندارند، زیرا این باور عمومی وجود دارد که اینگونه فیلمها مورد پسند و استقبال عامه تماشاگران قرار نمیگیرند. با این وجود، زمانی که توزیعکنندگان فیلم تاریخ رسمی اکران عمومی نازا را اعلام کردند، پیشفروش بلیت سینماهای نمایشدهنده، بسیار با استقبال روبهرو شد و تعداد بسیار زیادی بلیت قبل از شروع اکران عمومی آن به فروش رسید.
اکران وسیعتر و بیشتر
حالا تهیهکنندگان نازا میگویند خود را آماده اکران وسیعتر بینالمللی آن در بیش از پنجاه کشور دنیا میکنند و اطمینان دارند که استقبال تماشاگران بینالمللی از فیلم در حد همان استقبال تماشاگران ایتالیایی خواهد بود. در همین حال، مدیران نشریه انگلیسی گاردین که از تهیهکنندگان فیلم هستند و خود مستند براساس تعدادی از گزارشهای ضد جنگ آنان ساخته شده، گفتهاند که در اواخر ماه نوامبر این مستند را بهصورت مجانی در وب سایت رسمی خود منتشر میکنند تا کسانی که موفق به تماشای آن در سالنهای سینماها نشدهاند، بتوانند آنرا تماشا کنند.
استقبال مشابه نیویورکی
نشریات سینمایی که پیگیر اخبار مربوط به نازا هستند درباره اکران ویژه آن در جشنواره فیلم نیویورک هم نوشتهاند. این اولین نمایش مستند در خاک ایالات متحده آمریکا بوده است. استقبال تماشاگران از نازا در نیویورک دستکمی از استقبال ایستاده 25 دقیقهای تماشاگران جشنواره ونیز از این مستند تکاندهنده نداشت. یووان آبراهام و ریچل سوز دو کارگردان فیلم بعد از استقبال بسیارخوب نیویورکیها از فیلم، در یک جلسه پرسشوپاسخ کوتاه شرکت کردند و با لحنی صریح گفتند آنچه در این مستند دیده میشود، دقیقا همانچیزی است که دولت آمریکا از آن حمایت میکند. بهگفته آبراهام: «کسانی که هنوز چشمان خود را بهروی واقعیتهای تلخ آنچه در غزه میگذرد میبندند، در این جنایتها سهیم و شریک هستند. آمریکا میلیونها دلار پول و اسلحه به ارتش اسرائیل داده و این پول و سلاحها علیه مردم بیدفاع فلسطین بهکار گرفته میشود.» آبراهام این صحبتها را در شهری کرد که دو هفته قبل شاهد تظاهراتی بزرگ علیه حضور نتانیاهو در مقر سازمان ملل بود.
پول مالیات مردم آمریکا
حاضران در جلسه پرسش و پاسخ با سازندگان نازا چندین بار با تشویق و دستزدنهای طولانی از آنها حمایت کردند و نگذاشتند دو کارگردان فیلم صحبتهایشان را ادامه دهند. آبراهام در ادامه صحبتهایش اضافه کرد: «برای ما بسیار مهم است که این فیلم در این لحظات مهم و ملتهب سیاسی دیده شود، زیرا مسئولان کهنسال رسمی اینروزها بسیار صحبت از این میکنند که پول مالیاتهای پرداختشده توسط شمایی که در این مکان نشستهاید، صرف چهکارهایی میشود و باید بشود. پول مالیاتهای شما صرف خلق چنین جنایتهایی میشود و از چنین مکانهایی سر درمیآورد. نکته جالب و تاسفبار این است که همزمان تلاشهایی صورت میگیرد تا این اقدامات انکار شود اما واقعیتها را نمیتوان پنهان کرد.»
اکران متفاوت اثر ضدجنگ
مستند نازا همین روزها اکران عمومی خود در خاک آمریکا را آغاز میکند. بهگفته توزیعکنندگان فیلم، نازا بهتدریج در شهرهای مهم و بزرگ آمریکا نمایش عمومیاش را آغاز میکند و اینگونه نیست که همزمان در سراسر کشور روی پرده سینماها برود. هدف از اکران عمومی فیلم به این شکل این است که کمک شود تعداد بیشتری از مخاطبان جذب آن شوند اما مهمترین اکرانهای عمومی فیلم در سه شهر لسآنجلس (مرکز اصلی فعالیتهای سینمایی)، واشنگتن (پایتخت آمریکا) و نیویورک (مرکز اصلی فعالیتهای فرهنگی) خواهد بود. جالب این که منتقدان سینمایی به این موضوع مناقشهبرانگیز اشاره کردهاند که بهجز نازا، قرار است دو مستند مهم و جنجالی دیگر (که یکی از آنها «ماسک» درباره ایلان ماسک ثروتمندترین مرد جهان است) هم اکران عمومی داشته باشند. باور عمومی این است که اکران عمومی این مستندها کمک میکند تا نازا هم در سطح وسیعتری در معرض دید و قضاوت عموم مردم و تماشاگران قرار گیرد.
دوصدگفته...
اکران عمومی نازا در شرایطی مورد توجه محافل سینمایی، فرهنگی و حتی سیاسی قرار گرفته که دو کارگردان اسرائیلی و ضد جنگ فیلم در شرایطی دشواری قرار دارند و احتمال زیادی وجود دارد که بازگشتشان به اسرائیل با دستگیری و سرکوب همراه باشد. بعد از وزیر فرهنگ اسرائیل که از آبراهام و سوز بهعنوان دو خائن اسم برد (و رسانهها حدس زدند که چنین لقبی میتواند بهمعنی دردسرهای فراوان برای آنها در داخل اسرائیل باشد) و صحبت از لغو عنوان شهروندی آنها کرد، بنیامین نتانیاهو هم در این رابطه صحبت و دو فیلمساز را تهدید به مجازات و لغو عنوان شهروندی کرد. نتانیاهو گفت هرکسی که به سربازان و افراد ارتش اسرائیل «اتهام و افترا» ببندد، باید تنبیه شده و از اسرائیل اخراج شود. او که قبل از حوادث هفتم اکتبر سخت در تلاش بود تا مدیریت قوه قضاییه اسرائیل را در دستان خود بگیرد (و با تظاهرات عظیم مردم و جوانانی روبهرو شد که ضمن مخالفت با این طرح، از نتانیاهو بهعنوان یک دیکتاتور اسم بردند) حتی پا را فراتر نهاده و خواستار تدوین قانونی رسمی شد تا به مجازات شدید کسانی بپردازد که از اقدامات و رفتار ارتش اسرائیل در قبال فلسطینیها انتقاد میکنند. اهل فن میگوید نتانیاهو چند هفته قبل در سازمان ملل تلاش کرد این ادعا را جا بیندازد که آدمی دمکرات است و مخالفانش را به دیکتاتوربودن متهم کرد و در همان حال، در عمل دفتارهای دیکتاتورگونه خود را به نمایش میگذارد و این ضربالمثل را ثابت میکند که «دوصدگفته، چون نیم کردار نیست».
افشاگری پنهان
جاناتان گریزر، برنامهساز سرشناس انگلیسی نازا را با کمک نشریه قدیمی و معتبر گاردین تهیه کرده و دو کارگردان آن یووال آبراهام و ریچل سور بهاحتمال بسیار زیاد با لغو تابعیت روبهرو خواهد شد. این مستند به بررسی یک سامانه مبتنی بر هوش مصنوعی میپردازد که ارتش اسرائیل از آن برای انجام حملات در غزه استفاده کرده و میکند. نام فیلم مخفف اصطلاحی است که ارتش اسرائیل برای اشاره به تعداد غیرنظامیانی که در جریان حملات هوایی هواپیماهای اسرائیلی کشته میشوند، بهکار میگیرد. کل صحنههای مستند طی یکشب و روی یکی از پشتبامهای تلآویو فیلمبرداری شده است. تعدادی از افسران اسرائیل و تحلیلگران امور سیاسی روبهروی دوربین فیلم به صحبت نشسته و افشاگریهایی در رابطه با کشتار مردم غزه بهدست نیروهای اطلاعاتی و نظامی اسرائیل میپردازند. بهدلیل حفظ امنیت مصاحبهشوندگان، چهرههای آنان در مستند پنهان است و دیده نمیشود. منتقدان سینمایی به این نکته اشاره میکنند که سور و آبراهام قبل از این با همراهی و کمک دو فیلمساز فلسطینی (حمدان بلال و باسیل آدرا) مستند افشاگرانه «سرزمینی نیست» را کارگردانی کردهاند که سال 2024 توانست جایزه اسکار بهترین فیلم مستند را از آن خود کند. در همان زمان هم دولتمردان اسرائیلی این دو فیلمساز را تهدید به اخراج از اسرائیل و لغو تابعیت آنها کردند.
∎