جنگ یمن در هفته‌های اخیر بار دیگر وارد یکی از جدی‌ترین مراحل خود شده اما این بار تحولات میدانی با مجموعه‌ای از پیشروی‌های نیروهای انصارالله در مناطق غربی و جنوب‌غربی یمن همراه شده و نگرانی عربستان و مزدوران مورد حمایت این کشور را افزایش داده است.
در شرایطی که سال‌ها ائتلاف تحت رهبری عربستان تلاش کرده بود مناطق تحت کنترل انصارالله را محدود نگه دارد، نیروهای حوثی در ماه گذشته موفق شدند کنترل بخش‌های مهمی از ساحل دریای سرخ را به دست بگیرند و به یکی از حساس‌ترین نقاط جغرافیایی منطقه یعنی باب‌المندب نزدیک‌تر شوند.
یکی از مهم‌ترین تحولات، تصرف شهر بندری المخا در استان تعز بود. این شهر به دلیل موقعیت خود در ساحل دریای سرخ، اهمیت نظامی و اقتصادی بالایی دارد.
پس از آن، نیروهای انصارالله به جزیره میون در دهانه باب‌المندب رسیدند جزیره‌ای که در یکی از مهم‌ترین مسیرهای دریایی جهان قرار دارد.
این تحول صرفاً یک جابه‌جایی چند کیلومتری در نقشه جنگ نیست. باب‌المندب یکی از گذرگاه‌های اصلی ارتباط دریای سرخ با خلیج عدن و اقیانوس هند است و هر نیرویی که بتواند در اطراف این منطقه موقعیت نظامی مؤثری ایجاد کند، از اهرم مهمی در معادلات امنیتی و اقتصادی منطقه برخوردار خواهد شد.
در روزهای گذشته، درگیری‌ها در استان تعز به‌شدت افزایش یافت.
نیروهای انصارالله در روزهای اول و دوم اکتبر در چند محور در غرب، جنوب و شرق تعز دست به عملیات هماهنگ زدند و تلاش کردند خطوط ارتباطی دشمن میان تعز و عدن را تحت فشار قرار دهند.
این حملات نشان داد انصارالله توانسته چندین محور را هم‌زمان فعال کند و نیروهای مزدور سعودی را وادار به تقسیم توان خود کند.
روی دیگر ماجرا، حملات هوایی سنگین عربستان و نیروهای وابسته است. بر اساس گزارش رویترز، مزدوران سعودی در یک بازه سه‌ساعته ۲۰ حمله هوایی علیه مواضع حوثی‌ها در استان تعز انجام دادند.
شاید مهم‌ترین نشانه اهمیت تحولات اخیر، گزارش‌های مربوط به آمادگی عربستان برای یک عملیات نظامی جدید علیه انصارالله باشد.
رویترز در دوم اکتبر گزارش داد که عربستان در حال آماده‌سازی نیروهای تحت حمایت خود برای عملیاتی با هدف بازپس‌گیری مناطق ساحلی دریای سرخ و شکستن کنترل حوثی‌ها بر منطقه باب‌المندب است. این عملیات قرار است با پشتیبانی هوایی و اطلاعاتی عربستان انجام شود.
همین موضوع نشان می‌دهد که پیشروی‌های اخیر انصارالله از نگاه ریاض به اندازه‌ای مهم بوده که ضرورت یک عملیات نظامی جدید را مطرح کرده است.
بحران در اردوگاه مزدوران
یکی از چالش‌های اصلی مزدوران سعودی، پراکندگی و اختلاف میان گروه‌های مختلف است.
ائتلافی که در برابر انصارالله قرار گرفته، یک نیروی کاملاً یکپارچه نیست بلکه مجموعه‌ای از نیروهای دولتی، گروه‌های محلی و نیروهای وابسته به بازیگران منطقه‌ای است. اختلاف منافع میان این گروه‌ها، به‌ویژه درباره آینده جنوب یمن، طی سال‌های گذشته یکی از مشکلات اصلی این جبهه بوده است.
در مقابل، انصارالله ساختار فرماندهی متمرکزی در مناطق تحت کنترل خود دارد و همین مسئله در شرایطی که جنگ وارد مرحله عملیات‌های چندمحوره شده، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
پشت دروازه عدن
عدن، پایتخت موقت دولت مورد حمایت عربستان و یکی از مهم‌ترین مراکز سیاسی و اقتصادی جنوب یمن است که حالا به هدف بعدی انصارالله تبدیل شده و سقوط عدن در یک اتفاق بی‌سابقه ریاض را کیش و مات می‌کند. در صورتی که نیروهای انصارالله بتوانند خطوط ارتباطی تعز، لحج و جنوب را تحت کنترل کامل قرار دهند، فشار بر عدن افزایش خواهد یافت.
گزارش‌های میدانی از شدت گیری درگیری‌ها در نزدیکی عدن حکایت دارد و سوابق پیشروی و انسجام حوثی‌ها نشان داده با وجود مداخله مستقیم عربستان آنها می‌توانند با سرعتی باورنکردنی فتح‌الفتوح هفته‌های گذشته را با سقوط عدن کامل کنند.
در میان تحلیل‌های منتشرشده درباره تحولات جدید یمن، اظهارنظری از ایتن لوینز، خبرنگار آمریکایی نیز مورد توجه قرار گرفته است. او در تحلیلی که درباره روند تحولات یمن مطرح کرده، احتمال تصرف عدن توسط انصارالله و شکست دولت مورد حمایت عربستان را مطرح کرده و در صورت تحقق چنین سناریویی، آن را از منظر ژئوپلیتیکی به معنای افزایش فشار ایران بر عربستان توصیف کرده است.
لوینز در این خصوص می‌نویسد: حوثی‌ها ممکن است واقعاً عدن را تصرف کنند و دولت یمن مورد حمایت عربستان سعودی را به‌طور کامل شکست دهند.
لوینز پیش‌تر نیز در سپتامبر درباره توانایی‌های نظامی حوثی‌ها اظهارنظر کرده و مدعی شده بود که توان موشکی این گروه به دقت بالایی رسیده و نشانه‌ای از عقب‌نشینی آنها نمی‌بیند.
مسئله اصلی؛ باب‌المندب
اهمیت تحولات کنونی یمن تنها به مرزهای این کشور محدود نیست.
باب‌المندب دروازه ورود و خروج کشتی‌ها میان دریای سرخ و اقیانوس هند است و هرگونه تغییر در کنترل نظامی اطراف آن می‌تواند بر تجارت جهانی، انتقال انرژی و امنیت کشتیرانی تأثیر بگذارد.
تحولات اخیر نشان می‌دهد عربستان با یک انتخاب دشوار مواجه است: ورود مستقیم‌تر و گسترده‌تر به جنگ، یا پذیرش این واقعیت که انصارالله توانسته است در میدان نبرد پیروز شود.
ریاض در سال‌های گذشته تجربه طولانی جنگ با حوثی‌ها را داشته و می‌داند که برتری هوایی به معنای پیروزی زمینی نیست. از سوی دیگر، جغرافیای کوهستانی یمن و ساختار شبکه‌ای نیروهای انصارالله، جنگ را برای هر نیروی خارجی پیچیده می‌کند.
در صورت موفقیت حوثی‌ها در تثبیت مناطق تازه تصرف‌شده و جلوگیری از ضدحمله عربستان، موازنه جغرافیایی و سیاسی جنگ می‌تواند بیش از گذشته به نفع نیروهای مستقر در صنعا تغییر کند و بر همین اساس روزها و هفته‌های آینده برای تعیین مسیر جنگ یمن اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.
فتوحات انصارالله و عقب‌نشینی سعودی نشانه غلبه مقاومت بر ایده امنیت کرایه‌ای است
پشت دروازه عدن
صاحب‌خبر -
∎