عصر ایران: ارتش آمریکا و دیگر نیروهای نظامی خارجی به طور کامل از عراق خارج شدند.

نیروهای نظامی آمریکا خروج از آخرین پایگاه‌ خود در عراق را تکمیل کردند؛ رویدادی که به بیش از ۲ دهه حضور نظامی آمریکا در این کشور پایان می‌دهد. 

رویترز گزارش داده است که نیروهای آمریکایی روز چهارشنبه ، امروز (۸ مهر) از آخرین پایگاه‌های خود در عراق خارج شدند. این خروج ۲۳ سال پس از حمله آمریکا و متحدانش به عراق در سال ۲۰۰۳ انجام شد.

بر اساس گزارش رویترز، در طول بیش از 2 دهه جنگ و عملیات نظامی آمریکا در عراق، حدود 4500 نظامی آمریکایی کشته شدند. 

خروج ارتش آمریکا، عراق را وارد مرحله جدیدی از ترتیبات امنیتی می‌کند. بغداد اکنون باید بدون حضور مستقیم نیروهای آمریکایی با چند چالش همزمان از جمله بقایای داعش، گروه‌های مسلح غیردولتی، رقابت ایران و آمریکا و مسائل امنیتی اقلیم کردستان مقابله کند.

رویترز تأکید کرده است که پرسش اصلی پس از خروج آمریکا این است که آیا نهادهای امنیتی عراق توانایی ایجاد یک "طرح جایگزین" برای مرحله پس از حضور ائتلاف را دارند یا خیر.

حضور نظامی آمریکا در عراق در سال 2003 و پس از حمله نیروهای تحت رهبری آمریکا به این کشور آغاز شد. نیروهای آمریکایی پس از سرنگونی حکومت صدام حسین (رئیس جمهوری وقت عراق)، سال‌ها در عراق باقی ماندند و در عملیات‌های ضدشورش و مبارزه با گروه‌های مسلح شرکت کردند.

نیروهای آمریکایی در پایان سال 2011 از عراق خارج شدند اما پس از ظهور گروه "دولت اسلامی" (داعش) و تصرف بخش‌های وسیعی از عراق و سوریه، در سال 2014 بار دیگر به عراق بازگشتند. 

آمریکا در سال 2014 و با هدف کمک به نیروهای عراقی برای مقابله با داعش بار دیگر نیروهای خود را به عراق اعزام کرد. جنگ اصلی علیه داعش در عراق طی سال‌های 2014 تا 2017 ادامه یافت و این گروه سرانجام بخش عمده مناطق تحت کنترل خود را از دست داد.

با وجود شکست داعش به عنوان یک نیروی مسلط بر مناطق وسیع، شبکه‌های مخفی این گروه همچنان در عراق فعال باقی ماندند.

رویترز در گزارش خود نوشته است که نیروهای آمریکایی در سال‌های گذشته اطلاعات، شناسایی هوایی و نظارت اطلاعاتی مهمی را در اختیار نیروهای امنیتی عراق قرار می‌دادند. 

  توافق بغداد و واشنگتن برای خروج

خروج نهایی آمریکا در چارچوب توافقی انجام شد که در سال 2024 میان دولت عراق و دولت جو بایدن، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، شکل گرفت.

  واشنگتن و بغداد توافق کرده بودند مأموریت نظامی ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا علیه داعش در عراق پایان یابد و نیروهای باقی‌مانده آمریکایی تا پایان سپتامبر 2026 خاک عراق را ترک کنند. 

  نیروهای آمریکایی در سال 2025 از بیشتر مناطق عراق خارج شدند اما بخشی از نیروهای آمریکایی همچنان در منطقه خودمختار/ فدرالی کردستان عراق باقی ماندند.

این نیروها در ماه‌های پایانی حضور آمریکا در عراق عمدتا در منطقه اربیل مستقر بودند و خروج آنها مرحله پایانی عقب‌نشینی آمریکا از عراق را تشکیل داد. 

 نگرانی درباره داعش و خلاء امنیتی

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های مطرح‌شده پس از خروج آمریکا، توانایی نیروهای امنیتی عراق برای مقابله مستقل با داعش است.

رویترز گزارش داده است که برخی مقام‌های امنیتی عراق و اقلیم کردستان نگران هستند که خروج نیروهای آمریکایی بتواند فرصت تازه‌ای برای بازسازی شبکه‌های داعش ایجاد کند.

این نگرانی به‌ویژه به دلیل نقش آمریکا در ارائه اطلاعات، شناسایی هوایی و نظارت بر تحرکات داعش مطرح شده است. 

رویترز به نقل از جاسم البهدلی، تحلیلگر عراقی که به نیروهای امنیتی عراق مشاوره می‌دهد، گزارش داده تجربه 2 دهه گذشته نشان می‌دهد خلأهای امنیتی می‌توانند پیامدهای خطرناکی داشته باشند.

این نگرانی در شرایطی مطرح می‌شود که داعش اگرچه دیگر سرزمین‌های وسیعی را در اختیار ندارد اما همچنان شبکه‌هایی از نیروهای مخفی در عراق دارد.

پایان مهلت خلع سلاح گروه های شیعه

همزمان با خروج آمریکا، مسئله گروه‌های نظامی شیعه مورد حمایت ایران نیز در مرکز توجه قرار گرفته است.

آسوشیتدپرس در گزارشی درباره روزهای پایانی حضور آمریکا در عراق نوشت که پایان حضور نظامی آمریکا با ضرب‌الاجل دیگری برای خلع سلاح گروه‌های مسلح غیردولتی در عراق همزمان شده است.

بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، برخی گروه‌های مسلح اعلام کرده‌اند که حاضر نیستند سلاح‌های خود را به طور کامل تحویل دهند. 

رویترز گزارش داده است که ایران و متحدانش خروج نیروهای آمریکایی از عراق را یک پیروزی تلقی می‌کنند.

به نوشته رویترز، تهران از مدت‌ها قبل خواستار خروج نیروهای آمریکایی از منطقه بوده و خروج از عراق را بخشی از این روند می‌داند.

احمد یونس، تحلیلگر سیاسی مستقر در بغداد، به رویترز گفته است که نگرانی، احتمال افزایش قدرت گروه‌های مسلح نزدیک به ایران در نبود حضور نظامی غرب نیز مطرح است.

خروج نیروهای نظامی به معنای پایان روابط آمریکا و عراق نیست.

آسوشیتدپرس گزارش داده است که خروج نظامی آمریکا بخشی از روند تغییر روابط امنیتی دو کشور از مأموریت ائتلاف بین‌المللی به سمت روابط امنیتی دوجانبه است.

بنابراین، پایان حضور نظامی آمریکا در عراق را نباید با پایان همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی واشنگتن و بغداد یکسان دانست.

 نقش ترکیه در معادله جدید امنیتی عراق

در روزهای منتهی به خروج آمریکا، ترکیه نیز درباره کاهش حضور نظامی خود در عراق به توافق رسید.

آسوشیتدپرس گزارش داد که ترکیه و عراق درباره خروج تدریجی نیروهای ترکیه از پایگاه باشیقه-زلیکان در شمال عراق و انتقال کنترل این پایگاه به دولت عراق توافق کرده‌اند.

بر اساس همین گزارش، این توافق در دیدار رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، و نخست‌وزیر عراق در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد حاصل شد.  

خروج امروز چهارشنبه 8 مهر/ 30 سپتامبر 2026 پایان یکی از طولانی‌ترین دوره‌های حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه محسوب می‌شود.  

اکنون با خروج آخرین نیروها، مسئولیت مستقیم امنیت عراق بیش از گذشته بر عهده نیروهای امنیتی و دولت این کشور قرار گرفته است.