محمدمهدی ملکی، کارشناس مسائل منطقه طی یادداشتی برای میزان به موضوع خروج نیروهای آمریکایی از عراق پرداخته است.
این یادداشت را در ادامه میخوانید:
پایان مأموریت نظامی ائتلاف بینالمللی به ریاست آمریکا در عراق بیش از آنکه به معنای قطع کامل مناسبات بغداد و واشنگتن باشد، به معنای پایان یک چارچوب نظامی چندجانبه و انتقال روابط امنیتی به سطح دوجانبه است. مقامات عراقی این تحول را نقطهای مهم در مسیر تثبیت حاکمیت کشور و آغاز مرحلهای جدید در روابط با اعضای ائتلاف توصیف کردهاند.
بنابراین، «خروج آمریکا از عراق» نباید با «پایان حضور آمریکا در منطقه» یا حتی پایان همه اشکال همکاری آمریکا با عراق یکی تلقی شود؛ نیروهای نظامی آمریکایی مستقر در عراق خارج شدهاند، اما واشنگتن همچنان از طریق سفارت، کنسولگری، همکاریهای امنیتی و اطلاعاتی و سازوکارهای اقتصادی با بغداد در ارتباط خواهد بود. بخشی از توان و ظرفیت مقابله با داعش نیز از خارج از مرزهای عراق ادامه خواهد یافت. به بیان دیگر، آنچه پایان یافته، حضور نظامی ائتلاف در داخل خاک عراق است، نه رابطه آمریکا و عراق.
از همین منظر، تعبیر قاسم الاعرجی، مشاور امنیتی نخستوزیر عراق، درباره اینکه پایان مأموریت ائتلاف میتواند «آغاز فصل جدیدی از روابط دوجانبه» باشد، اهمیت دارد؛ بغداد و واشنگتن اکنون میخواهند رابطهای را که طی بیش از یک دهه عمدتا حول جنگ با داعش شکل گرفته بود، به سمت همکاریهای دوجانبه در حوزههای امنیتی، اطلاعاتی، آموزشی و بهویژه اقتصادی سوق دهند.
دولت علی الزیدی نیز نشانههای بیشتری از تمایل به گسترش همکاری اقتصادی با آمریکا نشان داده است؛ از جذب سرمایهگذاری و توسعه زیرساختها گرفته تا انرژی، فناوری و بخش خصوصی. این رویکرد برای بغداد از آن جهت اهمیت دارد که خروج نیروهای خارجی لزوماً به معنای کاهش همه اهرمهای نفوذ واشنگتن نیست و اقتصاد عراق همچنان با نظام مالی بینالمللی و شبکه دلار پیوند عمیقی دارد.
با این حال، حرکت بغداد به سمت همکاری گستردهتر با آمریکا در داخل عراق با موانع جدی روبهرو خواهد بود. بخشی از نیروهای سیاسی و گروهها، حضور و نفوذ آمریکا را همچنان تهدیدی علیه استقلال عراق میدانند و نسبت به گسترش همکاریهای امنیتی و اقتصادی با واشنگتن حساس هستند.
بنابراین، نخستوزیر عراق باید میان خواست گسترش روابط اقتصادی با غرب، حساسیت گروههای سیاسی و نظامی داخلی و روابط راهبردی بغداد با کشورهای منطقه توازن برقرار کند.
در عرصه امنیتی نیز خروج ائتلاف یک آزمون جدی برای حاکمیت عراق است. بغداد تأکید دارد نیروهای مسلح این کشور امروز توانایی مقابله با بقایای داعش را دارند، اما در اقلیم کردستان نگرانی بیشتری درباره پیامدهای خلأ امنیتی وجود دارد.
- بیشتر بخوانید:
- حضور نظامی آمریکا در عراق به ایستگاه آخر رسید؛ تداوم استقرار تفنگداران دریایی
- مخالفت عراق با تمدید حضور نیروهای آمریکایی
کشوری که نتواند از آسمان خود در برابر موشکها و پهپادها حفاظت کند، هنوز برای دستیابی به حاکمیت امنیتی کامل با محدودیت روبهرو است. تکمیل توان پدافندی عراق نیز بر اساس برنامهها و قراردادهای موجود به سالهای آینده موکول شده است.
در عرصه نظامی، حضور ترکیه در شمال عراق نیز همچنان یکی از پرسشهای مهم درباره حاکمیت سرزمینی این کشور است. هرچند بغداد و آنکارا اخیراً درباره واگذاری تدریجی پایگاه بعشیقه زلیکان به دولت عراق به توافق رسیدهاند، اما حضور نظامی ترکیه در بخشهایی از شمال عراق همچنان ادامه دارد. این موضوع نشان میدهد که خروج نیروهای ائتلاف، بهتنهایی به معنای پایان حضور نظامی خارجی در عراق نیست.
در عرصه سیاسی نیز مسئله استقلال تصمیمگیری بغداد همچنان پابرجاست. بحران تشکیل دولت در سال ۲۰۲۶ و مخالفت آشکار واشنگتن با بازگشت نوری المالکی به نخستوزیری نشان داد که حتی پس از کاهش حضور نظامی آمریکا، فشار و نفوذ سیاسی خارجی همچنان میتواند در معادلات داخلی عراق اثرگذار باشد.
انتهای پیام/