با بازگشت تحریمهای آمریکا علیه ایران در اردیبهشت سال ۱۳۹۷، این شرکت فرانسوی نیز کشور را ترک کرد و توسعه آن به شرکت سیانپیسی چین سپرده شد که این شرکت نیز نتوانست کاری از پیش ببرد. در نهایت این فاز به مهندسان داخلی سپرده شد و اکنون شاهد بهرهبرداری و برداشت از این فاز کاملا ایرانی هستیم. پرونده توسعه فاز ۱۱ پارسجنوبی بهعنوان مرزیترین و استراتژیکترین بلوک گازی ایران در خلیجفارس، این روزها وارد مرحلهای سرنوشتساز و تاریخی شده است. طرحی که سالها بهدلیل بدعهدی و خروج شرکتهای خارجی معطل مانده بود، اکنون با اتکا به تخصص مهندسان داخلی نه تنها به بار نشسته بلکه رکوردهای قابلتوجهی را در سرعت اجرا و حجم تولید گاز طبیعی به ثبت رسانده است. تازهترین تحولات نشان میدهد با اتمام عملیات فنی روی آخرین چاه موقعیت دریایی B، ظرفیت استخراج گاز در این بخش آماده دستیابی به سقف اسمی یک میلیارد فوتمکعب در روز است؛ دستاوردی بنیادین که نقش پررنگی در کاهش ناترازی انرژی کشور در فصول سرد ایفا خواهد کرد. نگاهی مقایسهای به آمار و ارقام اجرایی نشان میدهد که موقعیت B فاز ۱۱ با شتابی کمسابقه توسعه یافته است. در ادوار پیشین، تولید این موقعیت با اتکا به جکت فاز ۱۲ و سکوی منتقل شده از موقعیت ۱۲ C تنها در حدود ۴۰۰ میلیون فوتمکعب در روز ثبت میشد و چهار حلقه چاه در چرخه فعالیت قرار داشت، اما با اجرای برنامههای توسعهای فشرده در ۱۷ ماه اخیر، تعداد چاههای فعال این موقعیت با رشدی سه برابری از چهار حلقه به ۱۲ حلقه افزایش پیدا کرد و تولید واقعی آن ابتدا به بیش از ۹۱۵ میلیون فوتمکعب رسید و اکنون در آستانه ثبت رکورد یک میلیارد فوتمکعبی قرار دارد. به گفته مدیران پروژه، در این بازه زمانی بیش از ۲۶ هزار متر حفاری تخصصی در اعماق دریا محقق شده و مجموع حفاریهای انجام گرفته در این سکو به مرز ۵۰ هزار متر رسیده است. این میزان از عملیات پیچیده دریایی، علاوه بر دو برابر کردن ظرفیت تولید، نزدیک به ۱۷ میلیون مترمکعب به توان تأمین گاز روزانه شبکه سراسری افزوده است؛ رقمی که اثر ملموسی بر پایداری شبکه مصرف خانگی و صنایع کشور خواهد گذاشت. اکنون با تکمیل حفاری و راهاندازی دوازدهمین چاه موقعیت SPD ۱۱ B، ظرفیت تولید گاز از این بخش مرزی میدان مشترک به یک میلیارد فوتمکعب، معادل حدود ۲۸ میلیون مترمکعب در روز رسیده است؛ ظرفیتی که اهمیت آن در آستانه فصل سرد و در شرایط نیاز کشور به افزایش تولید گاز، دوچندان میشود. حالا نتیجه این تغییر مسیر در یکی از مهمترین پروژههای گازی کشور قابل مشاهده است. تورج دهقانی، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس، با اعلام تکمیل بخش نخست توسعه فاز ۱۱، گفته است با پایان عملیات حفاری، تکمیل و مشبککاری چاه دوازدهم موقعیت SPD ۱۱ B، ظرفیت اسمی تولید این سکو به یک میلیارد فوتمکعب گاز در روز رسیده است. به گفته او، این میزان معادل حدود ۲۸ میلیون مترمکعب گاز غنی در شبانهروز است و با تکمیل چاه دوازدهم، بخش نخست برنامه توسعه فاز ۱۱ به ظرفیت نهایی خود رسیده است.
عبور از ۴ چاه به ۱۲ چاه
اهمیت این دستاورد زمانی روشنتر میشود که روند توسعه موقعیت B مورد توجه قرار گیرد. این موقعیت در دورههای گذشته با چهار حلقه چاه و ظرفیت تولید حدود ۴۰۰ میلیون فوتمکعب در روز فعالیت میکرد، اما طی ۱۷ ماه اخیر تعداد چاههای فعال آن به ۱۲ حلقه افزایش یافته است. ظرفیت تولید نیز ابتدا از مرز ۹۱۵ میلیون فوتمکعب عبور کرد و اکنون با تکمیل چاه دوازدهم به سقف یک میلیارد فوتمکعب در روز رسیده است. در همین چارچوب، حمیدرضا ثقفی، مدیرعامل گروه پتروپارس دستیابی به ظرفیت یک میلیارد فوتمکعب تولید روزانه در موقعیت B را حاصل استمرار عملیات حفاری و فعالیت شبانهروزی متخصصان این مجموعه دانسته است. افزایش تولید در این موقعیت، با توجه به قرار گرفتن آن در بخش مرزی میدان مشترک، تنها یک افزایش ظرفیت تولیدی نیست و بهطور مستقیم با افزایش برداشت ایران از مخزن مشترک ارتباط دارد. در این مسیر بیش از ۲۶ هزار متر حفاری تخصصی در اعماق دریا طی دوره اخیر انجام شده و مجموع حفاریهای انجامشده در این سکو به حدود ۵۰ هزار متر رسیده است. نتیجه این عملیات، افزایش قابل توجه ظرفیت برداشت و اضافه شدن نزدیک به ۱۷ میلیون مترمکعب به توان تولید روزانه گاز کشور بوده است.
چاه دوازدهم در آستانه تولید
آخرین حلقه زنجیره تولید فاز۱۱ با آمادهسازی چاه دوازدهم تکمیل شد. چند روز پیش کیوان طریقتی، سرپرست طرح توسعه فاز ۱۱ پارسجنوبی، اعلام کرد که عملیات حفاری، تکمیل و مشبککاری این چاه به پایان رسیده و پس از سبکسازی ستون چاه با استفاده از نیتروژن، جریاندهی آزمایشی آن آغاز شده است. در این مرحله توان تولید چاه به صورت مستمر پایش میشود و پس از تکمیل جریاندهی آزمایشی و عملیات اسیدکاری، چاه به ظرفیت اسمی خود خواهد رسید. به این ترتیب، موقعیت B عملا به ظرفیت اسمی یک میلیارد فوتمکعب در روز دست یافته است. اما توسعه فاز ۱۱ در موقعیت B متوقف نمیشود. بخش دوم این طرح در موقعیت A دنبال میشود؛ جایی که ساخت جکت و عرشه دریایی با اتکا به ظرفیت داخلی در حال پیشرفت است. جکت ۴۰۰۰ تنی این موقعیت ساخته و در محل نهایی خود در خلیجفارس نصب شده و ساخت عرشه نیز از پیشرفت چنددرصدی ابتدایی به حدود ۵۰ درصد رسیده است. برنامه توسعه فاز ۱۱ در نهایت شامل احداث و نصب تأسیسات دریایی در دو موقعیت مرزی و حفاری ۲۷ حلقه چاه است و هدف نهایی آن دستیابی به تولید پایدار روزانه دو میلیارد فوتمکعب گاز خام از این بخش میدان مشترک است. اهمیت این پروژه در شرایط فعلی تنها به افزایش تولید محدود نیست. فاز ۱۱ در مرزیترین بخش پارسجنوبی قرار دارد و افزایش برداشت از آن، همزمان دو هدف را دنبال میکند؛ تقویت ظرفیت تأمین گاز کشور و صیانت از سهم ایران از یک میدان مشترک.