به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، فاضلاب تصفیهنشده از شبکههای شهری و صنعتی خارج میشود و درصورت تخلیه در طبیعت، آلودگی را مستقیماً به آب و خاک میرساند؛ از رودخانه و آبخوان گرفته تا زمینهای کشاورزی، تالاب و دریا. پیامد این تخلیه فقط آلودگی یک نقطه نیست؛آلایندهها میتوانند در منابع آب و خاک باقی بمانند، وارد زیستبومها شوند و از مسیر زنجیره غذایی گسترش پیدا کنند.
در این شرایط، فاضلاب خام از یک مسئله خدماتی و شهری، به یکی از تهدیدهای جدی منابع آب، خاک و تنوع زیستی تبدیل میشود. مدتی پیش بود که رضا افلاطونی، رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور اعلام کرد، از حدود ۱۸۰۰شهر کشور، ۱۵۰۰شهر فاقد تصفیهخانه فاضلاب هستند و پساب آنها در اراضی کشاورزی و ملی رها میشود.
آبهای زیرزمینی؛ نخستین قربانی
یک کارشناس و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم میگوید: پیامدهای نبود تصفیهخانهها بسته به موقعیت جغرافیایی متفاوت است و میتواند منابع آب، خاک، کشاورزی، رودخانهها، تالابها و اکوسیستمهای دریایی را تحتتأثیر قرار دهد.
محمد فهیمینیا در گفتوگو با همشهری، یکی از مهمترین پیامدهای دفع فاضلاب خام را نفوذ آلایندهها به آبهای زیرزمینی عنوان میکند و میافزاید: این خطر در مناطقی که سطح آبهای زیرزمینی بالاست، بیشتر میشود. افزایش نیترات در چاههای نزدیک شهرها و روستاها در بسیاری از مناطق با نفوذ فاضلاب ارتباط دارد و میتواند تأمین آب آشامیدنی را با مشکل مواجه کند.
در برخی مناطق برای کاهش غلظت آلایندهها، آب چاههای مختلف با یکدیگر مخلوط یا چاههای عمیقتر حفر میشونددرحالیکه از اساس باید از ورود فاضلاب به سفرههای زیرزمینی، جلوگیری به عمل آید.
فاضلاب به مخازن سدها میرسد؟
فهیمینیا تأکید میکند: فاضلاب خام در بالادست رودخانهها و سدها میتواند آلودگی را به پاییندست منتقل کند و حتی به مخازن سدها برسد. این موضوع در منابع مورد استفاده برای آب آشامیدنی یا کشاورزی اهمیت بیشتری دارد. در مناطق کمآب، استفاده از فاضلاب تصفیهنشده برای آبیاری نیز میتواند خاک و محصولات کشاورزی را آلوده کند. عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم میگوید: شهرهای شمالی بهدلیل سطح بالای آب زیرزمینی، نزدیکی سکونتگاهها به رودخانهها و دریا و تراکم جمعیت، حساسیت بیشتری دارند. ورود فاضلاب شهری و صنعتی به تالابها نیز میتواند کیفیت زیستگاه و تنوع زیستی را کاهش دهد. آلودگی آب همچنین میتواند وارد زنجیره غذایی شود. ماهیان و دیگر آبزیان در معرض آلایندهها قرار دارند. در واقع، برخی مواد مانند فلزات سنگین میتوانند در بافت آبزیان تجمع کنند و از طریق مصرف آبزیان به انسان منتقل شوند.
افزایش ۱/۷میلیون مترمکعبی ظرفیت روزانه
رئیس هیأتمدیره و مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور میگوید: توسعه شبکههای جمعآوری فاضلاب، تکمیل تصفیهخانهها و گسترش بازچرخانی پساب از مهمترین برنامههای این بخش در سالهای آینده است. هاشم امینی تصریح میکند: براساس برنامههای شرکت، تا پایان برنامه هفتم توسعه (۱۴۰۷) بیش از ۶۷طرح فاضلاب در کشور به بهرهبرداری خواهد رسید و ظرفیت تصفیه فاضلاب نیز حدود ۱/۷میلیون مترمکعب در شبانهروز افزایش مییابد. بهگفته او، توسعه بازار پساب، استفاده مجدد از آب در صنعت و کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی از اهداف این برنامههاست در کنار این هدفگذاری سراسری، شهرهای ساحلی نیز مورد توجه ویژه قرار گرفتهاند.