جهان صنعت نیوز – اختلاف میان واشنگتن و پکن بر سر حکمرانی هوش مصنوعی به دیدار مستقیم دونالد ترامپ و شی جینپینگ در کاخ سفید رسید.
ترامپ ساعاتی پیش از ملاقات در شبکه اجتماعی خود نوشت «ابرهوش» موضوع مهم گفتوگو خواهد بود، اما افزود که میخواهد وضعیت موجود حفظ شود و «گاردریل ما وزارت دادگستری است».
در مقابل، شی در مراسم استقبال گفت آمریکا و چین، بهعنوان دو قدرت اصلی هوش مصنوعی، هم توانایی و هم مسئولیت دارند این فناوری را مدیریت کنند و اطمینان دهند توسعه آن «همیشه تحت کنترل انسان» باقی میماند و در خدمت رفاه مردم است.
نکته فنی مهم این است که عبارت «کنترل انسانی» شی، بهطور مشخص درباره ایجیآی یا «هوش مصنوعی عمومی» بیان نشد. او از هوش مصنوعی بهطور کلی سخن گفت و در مذاکرات نیز بر جلوگیری از سوءاستفاده و استفاده نادرست از این فناوری تأکید کرد.با این حال، این موضع در زمانی مطرح شده که بحث ایمنی مدلهای مرزی یا لبه، عاملهای خودمختار و احتمال از دست رفتن کنترل انسانی، به یکی از موضوعات اصلی نشست شورای امنیت سازمان ملل تبدیل شده است. پنل علمی مستقل سازمان ملل نیز در گزارش ۲۱ سپتامبر، بر اساس حوادث واقعی مربوط به عاملهای هوش مصنوعی، هشدار داده که سامانههای توانمند میتوانند محدودیتهای تعریفشده برای آنها را دور بزنند؛ هرچند این گزارش احتمال یا زمان وقوع یک «از دست رفتن شدید کنترل» را تعیین نمیکند.
موضع ترامپ پیش از نشست نیز روشن بود. او در سخنرانی ۲۲ سپتامبر در مجمع عمومی سازمان ملل گفت آمریکا هرگونه تلاش برای ایجاد یک «طرح جهانی» برای کنترل هوش مصنوعی را رد میکند و اعلام کرد نمیخواهد رشد این فناوری را متوقف کند.
ترامپ همچنین هشدارهای فزاینده درباره خطرات هوش مصنوعی را رد کرده و استدلال کرده است که محدودیتهای شدیدتر میتواند توان رقابتی آمریکا در برابر چین را تضعیف کند.رویترز نیز گزارش داده است که ترامپ در عین مخالفت با مقررات جدید، نظارت وزارت دادگستری آمریکا بر این صنعت و امکان مداخله آن را مطرح کرده است.
واشنگتن پست گزارش داده است که شی در ژوئیه، در سخنرانی خود در کنفرانس بزرگ هوش مصنوعی چین، خواستار ایجاد سازوکارهای نظارتی برای جلوگیری از «از دست رفتن کنترل» شده بود. یک مقام نهاد اصلی تنظیمگر هوش مصنوعی چین نیز در ماه سپتامبر هشدار داد افزایش توانایی مدلها در یافتن و سوءاستفاده از آسیبپذیریهای نرمافزاری، خطر «از دست رفتن شدید کنترل» را ایجاد میکند.
در عین حال، چین مقررات الزامآور متعددی برای حوزههای مختلف هوش مصنوعی وضع کرده است؛ از جمله الزام برچسبگذاری محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی و محدودیتهایی در انتشار الگوریتمی محتوا.
این تصویر نیز کامل نیست که چین صرفاً در حال فشار برای کندکردن فناوری باشد. شی در گفتوگوی ۲۴ سپتامبر گفت آمریکا و چین در کنار رقابت، «دلایل بیشتری برای همکاری» دارند و پیشنهاد کرد دو طرف درباره مزایا و خطرات هوش مصنوعی گفتوگو کنند و برای جلوگیری از سوءاستفاده و استفاده نادرست از آن همکاری داشته باشند.
دولت چین نیز پس از دیدار اعلام کرد دو کشور باید از توانمندیهای یکدیگر استفاده کنند و از مقابله صرف با یکدیگر پرهیز کنند. بنابراین موضع پکن همزمان دو جزء دارد: توسعه ظرفیت هوش مصنوعی و تلاش برای تعریف قواعدی که به گفته رهبرانش، کنترل انسانی و استفاده به نفع جامعه را حفظ کند.
دادههای استنفورد نشان میدهد فاصله عملکرد مدلهای پیشرو آمریکا و چین تا مارس ۲۰۲۶ به تنها ۲.۷ درصد کاهش یافته است.
همزمان، آمریکا در زیرساخت و سرمایهگذاری همچنان موقعیت بسیار بزرگی دارد. شاخص هوش مصنوعی استنفورد تعداد مراکز داده آمریکا را ۵۴۲۷ مرکز اعلام میکند؛ بیش از ۱۰ برابر هر کشور دیگر.
گزارش سازمان ملل نیز میگوید کشورهای پردرآمد در ژوئن ۲۰۲۵، ۷۷ درصد ظرفیت مراکز داده هممکانی جهان را در اختیار داشتند، در حالی که سهم کشورهای کمدرآمد کمتر از ۰.۱ درصد بود.
این ارقام نشان میدهد رقابت هوش مصنوعی فقط مسابقه مدلها نیست؛ مالکیت زیرساخت، توان پردازشی، انرژی و سرمایه نیز در تعیین قدرت فناورانه نقش دارد.
در حالی که ترامپ در عرصه عمومی با حکمرانی جهانی هوش مصنوعی مخالفت میکند، مذاکرات پشت پرده مسیر متفاوتی را نشان میدهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در گفتوگو با معاون نخستوزیر چین پیشنهاد ایجاد یک سازوکار اطلاعرسانی درباره حوادث هوش مصنوعی مرتبط با امنیت ملی را مطرح کرده است.
این ابتکار معاهده جهانی نیست، اما نشان میدهد حتی در شرایط رقابت شدید، دو طرف به این جمعبندی رسیدهاند که برخی حوادث هوش مصنوعی ممکن است بدون کانال ارتباطی مستقیم، به بحران امنیتی تبدیل شوند.
آنتونیو گوترش ۲۲ سپتامبر هشدار داد قدرت در حوزه هوش مصنوعی بهطور فزایندهای در داده، توان محاسباتی و الگوریتمها متمرکز شده و سرعت تغییر از ظرفیت حکمرانی جلو زده است.
او خواستار چارچوب چندجانبه مدیریت ریسک با نظارت مستقل شد و تأکید کرد تصمیمهای مربوط به مرگ و زندگی نباید به ماشینها واگذار شود.یک روز بعد، شورای امنیت میزبان مدیران اوپنایآی و آنتروپیک بود و مدیران این شرکتها نیز خواستار استانداردهای مشترک برای آزمون مدلهای مرزی و گزارش حوادث شدند.
در نتیجه، آنچه امروز میان ترامپ و شی دیده میشود، یک تقابل ساده میان «آمریکای ضدتنظیمگری» و «چین طرفدار مهار» نیست.
ترامپ بر توسعه سریع، رقابت و نظارت ملی تأکید میکند؛ شی بر توسعه همراه با کنترل انسانی و همکاری برای جلوگیری از سوءاستفاده تأکید دارد؛ و همزمان، هر دو کشور در حال مذاکره درباره سازوکارهای ارتباطی برای حوادث پرخطر هستند. در سطح جهانی نیز هنوز معاهدهای الزامآور برای کنترل مدلهای مرزی وجود ندارد.
مسئله اصلی اکنون این است که با نزدیکشدن فاصله فنی دو قدرت، قواعد ایمنی و مدیریت ریسک هوش مصنوعی چگونه باید بدون تبدیلشدن به ابزار محدودسازی فناوری یا عامل بیمهارشدن رقابت، شکل بگیرد.
فارس
∎