به گزارش شهرآرانیوز؛ سلامت دهان و دندان یکی از مهمترین مؤلفههای سلامت عمومی است؛ با این حال، دادههای آخرین پیمایش وزارت بهداشت نشان میدهد بخش قابل توجهی از جمعیت کشور با مشکلات دندانی و نیاز به خدمات درمانی مواجهاند.
بیش از ۷۰ درصد مردم در گروههای سنی مختلف به خدمات دندانپزشکی نیاز دارند؛ آماری که نشان میدهد مشکلات دهان و دندان تنها به یک گروه سنی یا مقطع خاص محدود نمیشود و از سالهای ابتدایی زندگی آغاز شده و تا سالمندی ادامه پیدا میکند.
در کودکان ۵ تا ۶ ساله، ۸۴.۳ درصد نیاز به خدمات دندانپزشکی دارند؛ رقمی که از میان آن، ۶۹ درصد مربوط به نیازهای ترمیمی و ۱۲.۳ درصد مربوط به کشیدن دندان است. این وضعیت در دوران نوجوانی نیز همچنان قابل توجه است؛ بهطوری که ۷۵.۱ درصد نوجوانان ۱۲ ساله و ۷۶ درصد نوجوانان ۱۵ ساله نیازمند دریافت خدمات دندانپزشکی هستند.
مشکلات درماننشده در سالهای بعد نیز انباشته میشوند و در میانسالی به اوج میرسند؛ بهطوری که ۸۶.۱ درصد افراد ۳۵ تا ۴۴ ساله نیازمند خدمات دندانپزشکی هستند. تداوم این روند در نهایت پیامدهای خود را در سالمندی نشان میدهد؛ جایی که در گروه سنی ۶۵ تا ۷۴ سال، ۵۲ درصد افراد نیازمند دستدندان و پروتز کامل هستند.
این آمارها نشان میدهد مسئله سلامت دهان و دندان صرفاً موضوعی مربوط به درمان یک دندان یا مراجعه مقطعی به دندانپزشک نیست، بلکه با یک زنجیره بههمپیوسته از پیشگیری، آموزش، دسترسی به خدمات و درمان بهموقع مواجهیم؛ زنجیرهای که ضعف در هر بخش آن میتواند مشکلات دهان و دندان را از دوران کودکی به سالهای میانسالی و سالمندی منتقل کند.
وضعیت دسترسی مردم به خدمات دندانپزشکی مناسب نیست
محمد سراج، نماینده مردم تهران، اسلامشهر، پردیس، ری، شمیرانات در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت اجرای قانون تربیت بهداشتکاران دهان و دندان روستا گفت: وضعیت دسترسی مردم به خدمات سلامت دهان و دندان مناسب نیست و باید از ظرفیت نیروهای حدواسط در این حوزه استفاده شود.
وی با اشاره به ضرورت استفاده بهینه از ظرفیت نیروی انسانی در نظام سلامت گفت: در سیاستگذاری سلامت باید بررسی کنیم که آیا از نیروهای تخصصی در مناسبترین جایگاه استفاده میکنیم یا خیر. دندانپزشک سالها آموزش تخصصی دیده است و منطقی است ظرفیت او بیشتر صرف ارائه خدماتی شود که واقعاً نیازمند تخصص دندانپزشکی هستند.
بهداشتکاران میتوانند به کمک دندانپزشکان بیایند
سراج ادامه داد: بخشی از خدمات سلامت دهان و دندان را میتوان با آموزش مشخص، استانداردهای روشن و تحت نظارت دندانپزشک به نیروهای حدواسط سپرد. استفاده از این نیروها میتواند به افزایش ظرفیت دندانپزشکان برای ارائه خدمات تخصصی و پیچیدهتر کمک کند.
وی با تأکید بر اهمیت تربیت نیروهای توانمند و باکیفیت گفت: نگرانی درباره افت کیفیت خدمات بهداشتکاران زمانی مطرح است که بخواهیم بدون تعریف استاندارد و بدون نظارت، وظایف را واگذار کنیم. اگر آموزش، صلاحیت حرفهای، شرح وظایف و نظام نظارت دقیق باشد، شرایط متفاوت خواهد بود.
تقسیم علمی وظایف برای ارتقای کیفیت خدمات
نماینده مردم تهران در مجلس افزود: موضوع، واگذاری مسئولیت بدون ضابطه نیست، بلکه باید وظایف بهصورت علمی و دقیق تقسیم شود. باید مشخص شود کدام خدمات در سطح بهداشتکار یا نیروی حدواسط قابل ارائه است، کدام خدمات نیازمند حضور دندانپزشک است و کدام خدمات باید در سطوح تخصصیتر ارائه شود.
سراج تأکید کرد: با طراحی صحیح این نظام، نهتنها کیفیت خدمات کاهش پیدا نمیکند، بلکه میتوان از ظرفیت دندانپزشکان به شکل مؤثرتری استفاده کرد.
آزاد شدن ظرفیت دندانپزشکان برای خدمات تخصصی
وی تربیت نیروی حدواسط را برای دندانپزشکان نیز مفید دانست و گفت: مهمترین نتیجه این اقدام، آزاد شدن ظرفیت دندانپزشکان است. اگر بخشی از خدمات پیشگیرانه، آموزش، غربالگری یا سایر خدمات قابل واگذاری توسط اعضای دیگر تیم سلامت انجام شود، دندانپزشک میتواند زمان بیشتری را برای درمان بیمارانی اختصاص دهد که نیازمند مداخله تخصصی هستند.
سراج ادامه داد: به این ترتیب، بدون افزایش متناسب زمان کاری دندانپزشک، ظرفیت واقعی ارائه خدمات تخصصی افزایش پیدا میکند.
تشکیل نظام ارجاع در سلامت دهان و دندان
نماینده مجلس درباره نتایج اجرای طرح تربیت بهداشتکاران گفت: وقتی سطح اول خدمات سلامت دهان و دندان فعال باشد، بخشی از مراجعات از همان ابتدا پاسخ داده میشوند و موارد تخصصی نیز هدفمندتر به دندانپزشک ارجاع خواهند شد.
وی افزود: در چنین شرایطی، دندانپزشک با بیمارانی مواجه میشود که واقعاً نیازمند خدمات تخصصی هستند و میتوان نظام ارجاع مؤثرتری در حوزه سلامت دهان و دندان ایجاد کرد.
سراج تصریح کرد: در این مدل، به جای اینکه همه بیماران با هر سطحی از نیاز مستقیماً وارد سطح تخصصی شوند، مسیر مشخصی برای دریافت خدمات سلامت دهان و دندان برای آنها ایجاد خواهد شد.
نیروی حدواسط مکمل دندانپزشک است
وی با تأکید بر اینکه اجرای این مدل نباید به ایجاد تعارض میان بهداشتکار و دندانپزشک منجر شود، گفت: اگر مدل بهدرستی طراحی شود، نیروی حدواسط مکمل دندانپزشک خواهد بود. دندانپزشک باید در جایگاهی قرار گیرد که بیشترین ارزش تخصصی خود را ایجاد کند و نیروی حدواسط نیز خدمات مشخص و ضروری را با کیفیت مناسب و تحت نظارت ارائه دهد.
تأکید مجلس بر اجرای قانون تربیت بهداشتکاران
سراج با اشاره به مطالبات مجلس شورای اسلامی بیان کرد: قانون، سالها پیش مسیر مشخصی را برای حل این مسئله در نظر گرفته است، اما اجرای این قانون برای سالهای متمادی متوقف مانده است. وزارت بهداشت نباید این ظرفیت قانونی را نادیده بگیرد.
وی افزود: قانون ظرفیتهای متعددی را در نظر گرفته است که سیاستگذاران حوزه سلامت باید از آنها استفاده کنند. نمایندگان مجلس پیگیر اجرای قانونی هستند که میتواند به ارتقای سلامت دهان و دندان در کشور کمک کند.
سراج تأکید کرد: وزارت بهداشت متولی اجرای این قانون است و ما منتظر تربیت بهداشتکاران در سال جاری و قرار گرفتن این کدرشته در میان رشتههای کنکور سراسری هستیم؛ ضمن اینکه وزیر بهداشت نیز وعده تربیت نیروهای حدواسط را داده است.
منبع: فارس
