مجتبی سالاری | شهرآرانیوز؛ منصور انوری متولد سال ۱۳۳۴ در یکی از روستاهای توابع نیشابور است و فعالیت ادبی خود را از سال ۱۳۶۴ با انتشار داستان کوتاه «بیبیسی» آغاز کرد. او در ادامه به داستاننویسی روی آورد و مجموعهای از آثار داستانی و ادبی را با موضوعات تاریخی، اجتماعی، دینی و انقلاب اسلامی به رشته تحریر درآورد.
نام انوری، اما بیش از هر چیز با مجموعه رمان «جاده جنگ» شناخته میشود؛ اثری که نگارش آن حاصل سالها تحقیق و مطالعه و استفاده از خاطرات شفاهی، اسناد و منابع تاریخی بوده است. «جاده جنگ» در روایت خود از وقایع تاریخی ایران، از اشغال کشور توسط متفقین در شهریور ۱۳۲۰ آغاز میشود و در ادامه به وقایع انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی میرسد. این مجموعه در نسخه منتشرشده، ۱۲ جلد دارد و انوری ادامه روایت را نیز در قالب مجموعه «گذرگاه» دنبال کرده است.
انوری در گفتوگویی درباره این اثر گفته بود که برای نگارش «جاده جنگ» سالها تحقیق کرده و تلاش داشته است تاریخ معاصر را با زبانی داستانی و در عین حال متکی بر اسناد و روایتهای تاریخی برای مخاطب بازگو کند. این مجموعه همچنین در دورههای مختلف جوایز ادبی از جمله جایزه جلال آلاحمد، کتاب فصل و قلم زرین را به دست آورده است.
«جاده جنگ» را میتوان مهمترین اثر انوری در حوزه ادبیات جنگ و انقلاب دانست؛ رمانی که جنگ را نه صرفاً از زاویه میدان نبرد، بلکه در امتداد تحولات سیاسی و اجتماعی چند دهه از تاریخ ایران روایت میکند.
اهمیت تاریخ معاصر و شیوه روایت انوری
از دیگر آثار مرتبط با فضای دفاع مقدس و تاریخ معاصر او میتوان به ادامه مجموعه «گذرگاه» اشاره کرد که قرار بود ادامه مسیر روایی «جاده جنگ» باشد و وقایع منتهی به انقلاب، جنگ تحمیلی و سالهای پس از آن را دنبال کند. همچنین «از عشقآباد تا عشقآباد» از دیگر آثار شناختهشده انوری است که در کارنامه ادبی او قرار دارد.
در یکی از ویدئوهای منتشرشده از دیدارهای رهبر انقلاب با اهالی فرهنگ و ادبیات نیز بخشهایی از دیدار و گفتوگو درباره آثار و شیوه روایت انوری مورد توجه قرار گرفته است؛ موضوعی که نشان میدهد «جاده جنگ» صرفاً یک رمان حجیم درباره تاریخ نیست و شیوه روایت تاریخ معاصر در این اثر نیز مورد توجه قرار گرفته است
تبدیل خاطرات و اسناد تاریخی به روایت داستانی
آنچه در آثار انوری اهمیت دارد، تلاش برای تبدیل خاطرات و اسناد تاریخی به روایت داستانی است؛ بهگونهای که مخاطب به جای مواجهه صرف با مجموعهای از تاریخ و تاریخنگاری، با شخصیتها، اتفاقات و فضای اجتماعی دورههای مختلف همراه شود.
این نویسنده خراسانی طی سالهای فعالیت خود آثار متعددی در حوزه ادبیات دینی و تاریخی نیز نوشته و همچنان با وجود بیماری، فعالیت ادبی خود را متوقف نکرده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، انوری این روزها درگیر بیماری است و حتی نگارش اثری دو جلدی با عنوان «عاشورا» را دنبال میکند.
در روزهای اخیر نیز استاندار خراسان رضوی با حضور در منزل منصور انوری، از این نویسنده خراسانی عیادت کرد. در این دیدار، از انوری بهعنوان یکی از چهرههای شاخص ادبیات خراسان و ادبیات دفاع مقدس یاد شد و بر جایگاه آثار او در ادبیات معاصر تأکید شد.
انوری امروز، در شرایطی که بیماری او را خانهنشین کرده است، همچنان بخشی از حافظه ادبی جنگ و انقلاب در خراسان محسوب میشود؛ نویسندهای که بخش قابل توجهی از عمر خود را صرف این کرده است که تاریخ معاصر ایران، انقلاب و دفاع مقدس فقط در اسناد و کتابهای تاریخی باقی نماند و از مسیر داستان نیز به نسلهای بعد منتقل شود.