از تهدیدهای هوش مصنوعی سرکش تا محدودیت صادرات تراشه و اتهام سرقت فناوری؛ اختلافات آمریکا و چین، همکاری بر سر ایمنی هوش مصنوعی را دشوار کرده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رهبر چین، قرار است این هفته با یکدیگر دیدار کنند؛ آن هم در شرایطی که نگرانیها درباره تهدیدهایی که هوش مصنوعی سرکش میتواند برای بشریت ایجاد کند، رو به افزایش است. این دو کشور رقیب، در تلاشاند بر عرصه هوش مصنوعی سلطه پیدا کنند.
امیدها برای دستیابی به توافقی مشترک درباره نگرانیهای جهانی پیرامون ایمنی هوش مصنوعی، زیر سایه رقابت میان دو کشور قرار گرفته است. همزمان با کاهش فاصله فناوری چین با آمریکا، هر دو کشور نگرانیهایی را درباره چگونگی آسیبرساندن هوش مصنوعیِ در اختیار طرف مقابل به منافع خود مطرح کردهاند.
اسکات سینگر، یکی از مدیران مشترک ابتکار هوش مصنوعی چین در بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی گفت: «گفتوگوی آمریکا و چین درباره هوش مصنوعی، گرفتار فراز و نشیبهای روابط گستردهتر این دو کشور شده است».
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز یکشنبه پس از مذاکراتی در نیویورک با هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین که پیش از دیدار ترامپ و شی برگزار شد، اعلام کرد دو کشور درباره ایجاد سازوکاری برای گفتوگو پیرامون هوش مصنوعی بحث کردهاند. همچنین پیشنهاد ایجاد یک «سازوکار اطلاعرسانی» جدید درباره حوادث مرتبط با هوش مصنوعی که ممکن است امنیت ملی را تحت تاثیر قرار دهند، مطرح شده است.
ارتباط درباره وضعیتهای اضطراری هوش مصنوعی؛ یکی از محورهای احتمالی
سون چنگهائو، پژوهشگر ارشد مرکز امنیت بینالملل و راهبرد در دانشگاه تسینگهوا در پکن، گفت دستور کار مذاکرات میتواند بر خطرات هوش مصنوعی متمرکز شود؛ خطراتی که ممکن است به هر دو کشور آسیب برسانند. از جمله این تهدیدها میتوان به حملات سایبری با کمک هوش مصنوعی، استفاده زیانبار از این فناوری در حوزه زیستی، شکستهای جدی مدلهای هوش مصنوعی یا از دست رفتن کنترل انسان بر آنها اشاره کرد.
سون گفت در چنین شرایطی، «هنوز فضای معناداری برای همکاری وجود دارد». او افزود: «اشتباه است اگر کل بحث ایمنی هوش مصنوعی را صرفا رقابت ژئوپلیتیک بدانیم. خود چین نیز توجه فزایندهای به خطرات ناشی از ازدسترفتن کنترل، استفاده مخرب، تهدیدهای سایبری و ایمنی ایجنتهای هوش مصنوعی نشان میدهد.»
بسنت پس از دیدار با «هه» اعلام کرد آمریکا پیشنهاد ایجاد سازوکاری برای اطلاعرسانی میان واشنگتن و پکن را مطرح کرده است؛ برای مثال، در مواقعی که یک حادثه مرتبط با هوش مصنوعی به سطح تهدیدی برای امنیت ملی برسد او به خبرنگاران گفت: «ما خواهان چشماندازی مشترک درباره اهداف مشترک و تهدیدهای مشترک هستیم.»
مایکل کراتسیوس، مشاور علمی و فناوری ترامپ، روز یکشنبه در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز تصریح کرد که گفتوگو با چین درباره هوش مصنوعی اهمیت دارد. کراتسیوس گفت: «موضوع اصلیای که میخواهیم با آنها دربارهاش صحبت کنیم، جلوگیری از خطرات مشترک است و فکر میکنم میتوانیم گفتوگویی ثمربخش در این زمینه داشته باشیم.»
هر دو دولت نگراناند که هوش مصنوعی چگونه میتواند برای حمله به زیرساختهای حیاتی مورد استفاده قرار گیرد. به گفته سون، در اسناد حکمرانی هوش مصنوعی چین، حوزههایی مانند امور مالی، برق، مخابرات و حملونقل بهعنوان بخشهایی شناسایی شدهاند که ممکن است در معرض خطرات ناشی از هوش مصنوعی پیشرفته قرار داشته باشند. سم ساکس، پژوهشگر ارشد موسسه آمریکا، چین و آینده امور جهانی در دانشکده مطالعات پیشرفته بینالمللی دانشگاه جانز هاپکینز، گفت طرف چینی علاقه واقعی خود را به گفتوگو با کارشناسان آمریکایی درباره موضوعاتی مانند هوش مصنوعی و تبادل اطلاعات مربوط به حوادث سایبری نشان داده است.
شیائو چیان، معاون موسسه حکمرانی بینالمللی هوش مصنوعی در دانشگاه تسینگهوا، گفت اگر دو کشور بتوانند درباره نحوه گزارشدهی و برقراری ارتباط در زمان وقوع یک وضعیت اضطراری مرتبط با هوش مصنوعی گفتوگو کنند، این موضوع میتواند به آنها کمک کند تا بهمرور اعتماد فنی متقابل ایجاد کنند.»
محدودیتهای صادراتی آمریکا بر توسعه هوش مصنوعی چین تاثیر میگذارد
ترامپ بارها گفته است: «هرکس در هوش مصنوعی پیروز شود، برنده واقعی است.» او تاکید کرده که آمریکا باید برتری فناوری خود را در برابر چین حفظ کند و در عین حال، درخواستهای رهبران صنعت فناوری آمریکا برای کندکردن روند توسعه هوش مصنوعی بهدلیل نگرانیهای ایمنی را کماهمیت جلوه داده است.
پکن نیز در مقابل، آمریکا را متهم کرده که بهدنبال انحصار هوش مصنوعی است؛ آن هم در شرایطی که واشنگتن با محدودکردن دسترسی چین به پیشرفتهترین تراشههای جهان، از جمله رشد تواناییهای هوش مصنوعی این کشور جلوگیری میکند.
آلفردو مونتوفار-هلو از شرکت مشاورهای آنکورا گفت بعید است در دیدار پیش رو، موضوع کاهش محدودیتهای صادراتی آمریکا بر فناوریهای پیشرفته مرتبط با هوش مصنوعی در دستور کار قرار گیرد. او با اشاره به تلاش هر دو کشور برای کسب مزیت رقابتی در حوزههای متعدد گفت فضای همکاری آمریکا و چین در زمینه هوش مصنوعی «بسیار محدود» است.
داریو آمودی، مدیرعامل شرکت آنتروپیک، در مقالهای که همین ماه در حمایت از کندشدن روند توسعه هوش مصنوعی منتشر کرد، از آمریکا خواست همچنان بهدنبال راههایی برای محدودکردن توسعه هوش مصنوعی چین باشد.
وزارت امور خارجه چین در واکنش اعلام کرد هشدارهای آمودی درباره چین، تقابلی و نوعی «ترساندن افکار عمومی» است و همه طرفها باید برای توسعه هوش مصنوعی با یکدیگر همکاری کنند.
با وجود این محدودیتها، مدلهای هوش مصنوعی چین بهطور فزایندهای با مدلهای پیشرفته آمریکایی رقابت میکنند. مدلهای چینی، بهویژه محصولات شرکتهای مونشات ایآی و دیپسیک، در سال جاری نشان دادهاند که از برخی معیارها میتوانند بهاندازه رقبای آمریکایی خود، مانند آنتروپیک و اوپنایآی، قدرتمند باشند؛ آن هم اغلب با هزینهای کمتر. بسیاری از این مدلها در حال گسترش حضور خود در بازارهای جهانی، از جمله آمریکا، هستند.
ویل کُنگ، استاد دانشگاه فناوری نانیانگ در سنگاپور، گفت: «محدودیتهای صادراتی مانع از توسعه مدلهایی در چین نشدهاند که توان رقابت با مدلهای پیشرفته را دارند؛ اما با محدودکردن توان محاسباتیای که چین میتواند برای ارائه خدمات به کاربران به کار بگیرد، سرعت گسترش آنها را کاهش میدهند.»
با وجود این محدودیتها، توسعهدهندگان تراشه در چین در حال نزدیکشدن به آمریکا هستند و شرکتهای چینی بیش از گذشته به استفاده از تراشههای داخلی روی آوردهاند. به گفته جورج چن از گروه آسیا، این وضعیت اعتمادبهنفس شی را در مذاکرات با ترامپ افزایش داده است.
اتهام «تقطیر»؛ نقطه اختلاف حساس آمریکا و چین
ادعاهای آمریکا مبنی بر اینکه چین در حال سوءاستفاده از فناوری هوش مصنوعی این کشور است، یکی دیگر از نقاط حساس در روابط دو طرف بهشمار میرود. دولت آمریکا و شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی، طرح اتهامهایی درباره استخراج «مخرب» تواناییها از مدلهای پیشرفته آمریکایی را تشدید کردهاند؛ فرایندی که از آن با عنوان «تقطیر» (Distillation) یاد میشود. مقامهای چینی این ادعاها را رد کردهاند.
شرکت آنتروپیک، مدلهای هوش مصنوعی دیپسیک و مونشات چین را متهم کرده است که شماری از درخواستهای کاربران خود را به مدلهای هوش مصنوعی کلود این شرکت هدایت کردهاند.
ربکا آرچساتی از موسسه مطالعات چین مرکاتور گفت با توجه به اینکه محدودیتهای آمریکا توان محاسباتی چین را کاهش دادهاند، احتمالا آزمایشگاههای چینی تلاش میکنند «از زیرساخت عظیم آموزش و استنتاج رقبای آمریکایی خود بهرهبرداری کنند». در مقابل، مقامهای چینی و شماری از تحلیلگران فناوری استدلال کردهاند که تقطیر در سراسر صنعت هوش مصنوعی پدیدهای غیرمعمول نیست و نمیتوان آن را عامل اصلی بهبود تواناییها و افزایش ظرفیت نوآوری مدلهای چینی دانست.
در همین حال، پکن نگرانیهایی را درباره تهدیدهای ناشی از هوش مصنوعی آمریکا علیه زیرساختهای حیاتی چین مطرح کرده است؛ از جمله مدل قدرتمند کلود مایتوس متعلق به آنتروپیک. چین همچنین بهطور گستردهتر نگران این مساله است که هوش مصنوعی به گسترش اطلاعات نادرست سیاسی کمک کند و بالقوه نظام حکمرانی این کشور را به چالش بکشد.
شیائو گفت: «اگر یک طرف، پیشرفت فناوری طرف دیگر را بیش از پیش تهدیدی برای امنیت ملی تلقی کند، نمیتوان انتظار همکاری معنادار در زمینه ایمنی هوش مصنوعی را داشت.» او در ادامه افزود: «اختلافات میان آمریکا و چین گفتوگو را ضروریتر میکند.»