به گزارش ایرنا، هدایت بخشی از این جریان فناورانه را پژوهشگری بر عهده دارد که سالها تجربه در آزمایشگاههای تراز اول بینالمللی را با انگیزه خدمت به صنعت بومی و تربیت نخبگان جوان درهم آمیخته است.
دکتر محمد گوهری، دانشیار دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی اراک، دانشآموخته کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی اصفهان، دارنده مدرک دکتری از مالزی و دوره پسادکتری از دانشگاه ناپل فدریکو دوم ایتالیا است.
در کارنامه علمی او ثبت سه اختراع ملی و بینالمللی (از جمله مدال طلای نمایشگاه اختراعات کره جنوبی ۲۰۱۰) و انتشار نزدیک به ۱۰۰ مقاله تخصصی در نشریات و کنفرانسهای معتبر به چشم میخورد، محققی که پس از تکمیل مدارج علمی در خارج از کشور، خدمت به میهن، توانمندسازی دانشجویان و گرهگشایی از چالشهای فنی صنایع استان مرکزی را در اولویت مسیر حرفهای خود قرار داد.
انتخاب اخیر این استاد دانشگاه بهعنوان سخنران ویژه و کلیدی در کنفرانس بینالمللی «هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و سیستمهای هوشمند» (ITAI) در سنگاپور، بار دیگر توانمندی پژوهشگران ایرانی را در مجامع بینالمللی به اثبات رساند
انتخاب اخیر این استاد دانشگاه بهعنوان سخنران ویژه و کلیدی در کنفرانس بینالمللی «هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و سیستمهای هوشمند» (ITAI) در سنگاپور، بار دیگر توانمندی پژوهشگران ایرانی را در مجامع بینالمللی به اثبات رساند، رویدادی که بهانهای برای بررسی تازهترین دستاوردهای او در تلفیق هوش مصنوعی و رباتیک انعطافپذیر و نیز بررسی دستاوردهای ملموس او در صنایع بزرگ و حوزه سلامت استان مرکزی شد.
در ادامه، گفتوگوی تفصیلی با این پژوهشگر برجسته را میخوانید:
ایرنا: محور اصلی حضور و سخنرانی ویژه شما در کنفرانس بینالمللی سنگاپور چیست و چه ابعاد علمی نوینی را مطرح میکند؟
گوهری: کنفرانس سالانه ITAI در سنگاپور، محلی برای گردهمایی پژوهشگران تراز اول جهان جهت تبادل آخرین دستاوردها در حوزههای هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و هوش مصنوعی زاینده است.
عنوان سخنرانی کلیدی بنده در این رویداد، «طراحی، مدلسازی، کنترل هوشمند سیستمهای رباتیک انعطافپذیر و پیوسته و تعامل ایمن آنها با محیطهای بدون ساختار» است.
هسته اصلی این پژوهش به چالشهای ذاتی دستکاریهای انعطافپذیر میپردازد و دستاورد مجموعهای از پروژههای مشترک میان آزمایشگاه PRISMA دانشگاه ناپل فدریکو دوم ایتالیا و دانشگاه صنعتی اراک به شمار میرود.
امروزه تلفیق هوش مصنوعی با رباتیک پزشکی، بهویژه در توسعه پروتزهای هوشمند دست و پا و رباتهای اسکلت بیرونی (اگزواسکلتون)، تحولی ساختاری ایجاد کرده است.
در این چارچوب، چندین نمونه ربات پیشرفته طراحی و پیادهسازی شده که در آنها از شبکههای عصبی عمیق بهعنوان «مغز یادگیرنده» استفاده شده است، این ساختار یادگیرنده سبب میشود سامانه بتواند در محیطهای ناشناخته و متغیر، واکنشی هوشمند، دقیق و کاملا ایمن با بدن انسان یا محیط پیرامون برقرار سازد.
ایرنا: از ورود شما به حوزه هوش مصنوعی و رباتیک تاکنون، چه طرحهای کاربردی برای مدیریت انرژی و شرکت گاز استان مرکزی به اجرا درآمده است؟
گوهری: تحقیقات بنده در حوزه هوش مصنوعی از سال ۱۳۸۸ و بهصورت متمرکز در بخش رباتیک از سال ۱۳۹۲ آغاز شد، یکی از طرحهای شاخص ما برای پاسخ به نیازهای بخش انرژی، طراحی و ساخت سامانه هوشمند پیشبینی مصرف گاز برای شرکت گاز استان مرکزی است.
این سامانه با پردازش کلاندادهها و الگوهای مصرف با استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی، پیشبینی نقطهای بار مصرف در مناطق مختلف استان مرکزی را ممکن میسازد، فرآیندی که به مدیریت ارشد استان کمک میکند برنامهریزی دقیقی برای توزیع داشته باشد و از افت فشار و قطعی گاز جلوگیری شود.
علاوه بر این، در پروژه دیگری با رویکرد پایش و نگهداری تاسیسات، موفق به ساخت ربات ویژه ارزیابی هیترهای آب گرم برای شرکت گاز استان مرکزی شدیم، این ربات صنعتی با ورود به بخشهای دشوارگذر و حساس تجهیزات حرارتی، وضعیت فنی سیستم را پایش و هرگونه عیب یا آسیب احتمالی را با دقتی بالا شناسایی میکند که این امر نقش بسزایی در ارتقای ایمنی و کاهش چشمگیر هزینههای تعمیرات دورهای داشته است.
ایرنا: همکاری دانشگاه با بخش درمان و غولهای صنعتی استان مرکزی نظیر ماشینسازی، هپکو و آذرآب به چه نتایجی رسیده است؟
گوهری: در حوزه فناوریهای سلامت و توانبخشی، پروژه طراحی و ساخت ربات کمکحرکتی را اجرایی کردیم که با استقبال دانشگاه علوم پزشکی اراک مواجه شد، این دستگاه را ابتدا در دانشگاه ایتالیا با این پیش شرط که نمونه آن را در کشور خودم نیز طراحی کنم، ساختم و هماکنون ساخت ۲ سفارش جدید از این ربات توسط دانشجویان توانمند در کارگاههای دانشگاه صنعتی اراک در حال اجرا است.
این مشارکت مستقیم نهتنها نیاز حوزه درمان را با فناوری بومی پاسخ میدهد، بلکه بستر عملیاتی بسیار ارزشمندی برای مهارتآموزی و تجاریسازی دستاوردهای دانشجویان فراهم آورده است.
در بخش صنایع سنگین نیز تاکنون اجرای چهار پروژه تخصصی با شرکت ماشینسازی اراک و طرحهای متعددی با شرکتهای بزرگی همچون هپکو، آذرآب و چندین واحد صنعتی در بخش خصوصی استان به نتیجه رسیده است.
این دستاوردها نشان میدهد دانش فنی اساتید و نخبگان بومی قادر است پیچیدهترین موانع مهندسی را در صنایع مادر مرتفع کرده و اعتماد متقابل میان صنعت و دانشگاه را تقویت کند.
ایرنا: برای تکمیل زنجیره علم تا صنعت و جلوگیری از ارجاع نیازهای فناورانه استان مرکزی به تهران یا خارج از کشور، چه راهبردی باید در پیش گرفت؟
یکی از حلقههای مفقوده در تکمیل این چرخه، شناخت ناکافی واحدهای صنعتی، بهویژه صنایع پاییندست استان مرکزی، از داشتهها و ظرفیتهای فنی دانشگاه است.
بخشهای صنعتی باید با اطمینان، نیازمندیهای فنی خود را به دانشگاهها اعلام کنند تا در قالب حلقههای تخصصی علمی و پژوهشی، پاسخهای مهندسی دقیق برای آنها تدوین شود.
ظرفیتهای علمی مستقر در دانشگاههای استان مرکزی به اندازهای غنی است که میتواند نیازهای صنعتی را با بالاترین کیفیت و در همین استان برطرف کند و از هزینههای مضاعف ارجاع کار به خارج بینیاز سازد.
دغدغه و هدف نهایی ما، روشن نگه داشتن امید و انگیزه در نسل جوان دانشگاهی و تبدیل دانشجویان به نخبگانی فعال و میداندیده است، هنگامی که دانشجو نتیجه کار علمی خود را در حل معضلات صنعتی استان مشاهده کند، هویت حرفهای مییابد.
به این ترتیب، چرخه دانش به چرخه ارزشآفرین تولید متصل شده و چرخهای صنعت با موتور محرک علم و خلاقیت دانشگاهیان با شتاب بیشتری به گردش درمیآیند.
باروری ایده در خاک صنعت، ثمره اعتماد به مغزافزار بومی
تجربه زیسته و کارنامه پژوهشی دکتر محمد گوهری نمونهای عینی از الگوی «دانشگاه ارزشآفرین و مسئلهمحور» است، الگویی که نشان میدهد پیوند مرزهای دانش نظری با نیازهای واقعی جامعه، نه یک شعار دستنیافتنی، بلکه راهبردی کاملا امکانپذیر و ثروتآفرین است.
تبدیل ایدههای آزمایشگاهی به رباتهای پایش انرژی برای شرکت گاز، ساخت تجهیزات کمکحرکتی برای نظام سلامت و اجرای پروژههای گرهگشا در غولهای صنعتی استان مرکزی نظیر ماشینسازی، هپکو و آذرآب، گواهی روشن بر این حقیقت است که تکیه بر مغزافزار بومی، موثرترین مسیر برای قطع وابستگی فناورانه و کاهش هزینههای تحمیلی به صنایع مادرتخصصی به شمار میرود.
برآیند این گفتوگو حامل این پیام راهبردی به مدیران و فعالان عرصه تولید است که تکمیل زنجیره علم تا ثروت، مستلزم اعتماد متقابل، شفافسازی نیازهای فنی بخش صنعت و بهرهگیری هوشمندانه از توان نخبگان دانشگاهی در خود استان مرکزی است.
هدایت دانشجویان مستعد به سمت کارگاههای صنعتی و قرار دادن آنها در بطن چالشهای فنی، نهتنها موتور محرک خطوط تولید را پرشتابتر میسازد، بلکه با ایجاد امید، انگیزه و خودباوری در نسل جوان، ضامن بقا و تابآوری اقتصادی کشور در مواجهه با چالشهای دنیای معاصر خواهد بود.