رضا عمویی | روزنامه‌نگار 

دونالد ترامپ بار دیگر آمریکا را از شورای حقوق بشر سازمان ملل خارج کرد؛ تصمیمی که همزمانی آن با گزارش کمیته حقیقت سازمان ملل متحد درباره وقوع جنایت جنگی آمریکا در جنگ علیه ایران در بمباران مدرسه ابتدایی میناب و یک ورزشگاه در لامرد بسیار خبرساز شده است. 

‌ از تولد شورا تا ورود و خروج آمریکا
 تأسیس شورای حقوق بشر: در سال۲۰۰۶ و به موجب قطعنامه ۶۰/۲۵۱ مجمع عمومی سازمان ملل 
 نهاد جایگزین: این شورا جایگزین کمیسیون حقوق بشر شد که به‌دلیل عملکرد و ترکیب اعضایش با انتقادهای گسترده مواجه شده بود.
 عضویت اولیه آمریکا: آمریکا در ابتدا عضو شورا نشد. دولت جورج دبلیو بوش در سال‌های نخست تشکیل شورا از عضویت در آن خودداری کرد، اما دولت باراک اوباما در سال۲۰۰۹ تصمیم گرفت وارد شورا شود.
 عضویت آمریکا در دوره دوم: واشنگتن سپس در سال۲۰۱۶ برای یک دوره دیگر به عضویت شورا انتخاب شد.
  خروج اول: در ۱۹ژوئن ۲۰۱۸ دولت نخست ترامپ تصمیم به خروج گرفت. مایک پمپئو، وزیر خارجه وقت آمریکا و نیکی هیلی، سفیر وقت واشنگتن در سازمان ملل در هنگام اعلام این تصمیم به‌شدت از عملکرد شورا انتقاد کردند.
  دلیل آمریکا برای خروج اول: نیکی هیلی، نماینده وقت آمریکا در سازمان ملل در 2018 هنگام خروج از شورای حقوق بشر مدعی شد که از زمان تشکیل این شورا، تعداد قطعنامه‌های محکوم‌کننده اسرائیل از مجموع قطعنامه‌های محکوم‌کننده سایر کشورهای جهان بیشتر بوده است و این استدلال یکی از محورهای اصلی دولت ترامپ برای خروج بود.
  بازگشت دوباره به شورای حقوق بشر: دولت جو بایدن در انتخابات ۱۴اکتبر ۲۰۲۱ مجمع عمومی سازمان ملل بار دیگر به عضویت شورا درآمد و برای دوره 3‌ساله ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ انتخاب شد.
پایان عضویت: دولت بایدن در سپتامبر ۲۰۲۴ اعلام کرد برای یک دوره متوالی دیگر نامزد نخواهد شد. بنابراین دوره عضویت آمریکا در پایان سال۲۰۲۴ به پایان رسید.
   اعلام خروج: وقتی ترامپ در فوریه۲۰۲۵ از «خروج دوباره» آمریکا سخن گفت، واشنگتن دیگر عضو فعال شورا نبود و در واقع ترامپ از تمدید عضویت در این شورا خودداری کرد. فرمان ترامپ روز جمعه اجرایی شد. بر این اساس به صورت رسمی آمریکا  تمام دفاتر شورای حقوق بشر را تعطیل کرد.

 شورای ۴۷نفره چگونه انتخاب می‌شود؟
 این شورا ۴۷عضو دارد که مستقیما توسط مجمع عمومی سازمان ملل انتخاب می‌شوند.
 طبق قطعنامه ۶۰/۲۵۱، اعضا با رأی مخفی و با اکثریت اعضای مجمع عمومی انتخاب می‌شوند.
 کرسی‌های شورا براساس توزیع جغرافیایی تعیین شده است:
‌ آفریقا: ۱۳کرسی
 ‌آسیا و اقیانوسیه: ۱۳کرسی
  اروپای شرقی: ۶کرسی
‌  آمریکای لاتین و کارائیب: ۸کرسی
‌ اروپای غربی و سایر کشورها: ۷کرسی
‌   جمع: ۴۷کرسی
‌ هر عضو برای یک دوره 3‌ساله انتخاب می‌شود و نمی‌تواند بیش از 2دوره متوالی عضو شورا باشد.

‌ واکنش‌ها در داخل آمریکا
 خروج ترامپ در آمریکا با واکنش‌های متفاوتی مواجه شده است.
  حمایت کمیته یهودیان آمریکا: این کمیته در بیانیه‌ای اعلام کرد از سیاست دولت ترامپ در قبال شورای حقوق بشر استقبال می‌کند و شورای حقوق بشر را به «جانبداری ساختاری علیه اسرائیل» متهم کرد.
   مخالفت اتحادیه آزادی‌های مدنی آمریکا: این اتحادیه تصمیم ترامپ را بخشی از عقب‌نشینی واشنگتن از سازوکارهای حقوق بشری بین‌المللی دانست.
   هشدار سناتورها: برخی سناتورها ازجمله جین شاهین، کریس ون هولن، کوری بوکر، دیک دوربین، تیم کین، برنی سندرز و الیزابت وارن در نامه‌ای مشترک به مارکو روبیو، وزیر خارجه به عقب‌نشینی دولت در حوزه حقوق بشر اعتراض کردند.

‌معنای خروج آمریکا در میانه جنگ ایران
 شورای حقوق بشر در حالی با خروج آمریکا مواجه شد که پرونده جنگ ایران نیز وارد یکی از حساس‌ترین مراحل خود شده است.
   خروج همزمان با تأیید جنایت جنگی: در ۱۷سپتامبر ۲۰۲۶، رویترز گزارش داد «کمیته حقیقت‌یاب مستقل بین‌المللی درباره ایران» به این نتیجه رسیده که نیروهای آمریکایی مسئول حمله به مدرسه شجره طیبه در میناب و یک مجموعه ورزشی در لامرد هستند و این حملات جنایت جنگی به شمار می‌رود.
   خروج به‌جای پاسخگویی: حال آمریکا در شرایطی خروج کامل خود از شورای حقوق بشر را عملی کرده که خود در مقام پاسخگویی به‌دلیل جنایات جنگی در ایران قرار دارد، اما به‌جای پاسخگویی راه فرار از شورای حقوق بشر را ترجیح داده است.

 انتقاد رسانه‌ها و کارشناسان از نقض حقوق بشر در آمریکا
   رویترز: حتی پس از خروج رسمی، دیپلمات‌های آمریکایی همچنان تلاش می‌کنند بر برخی تصمیمات شورا اثر بگذارند. در یکی از موارد، واشنگتن علیه پیشنهاد ایجاد سازوکار تحقیقاتی درباره اقدامات اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی لابی کرد.
   تأکید واشنگتن‌پست بر اختلاف قدیمی: روزنامه واشنگتن‌پست در گزارش خود نوشت که رابطه آمریکا با شورای حقوق بشر همواره «رفت‌وبرگشتی» بوده و تا حد زیادی تحت‌تأثیر تفاوت دیدگاه جمهوری‌خواهان و دمکرات‌ها و اختلافات داخلی در آمریکا قرار داشته است.
  تانیا گرین، مدیر بخش آمریکا در دیده‌بان حقوق بشر: سیاست‌های دولت ترامپ حقوق بنیادین مرتبط با دمکراسی را تهدید کرده است.
   جمیل داکوار، مدیر برنامه حقوق بشر اتحادیه آزادی‌های مدنی آمریکا: میان «گفتمان و عمل» آمریکا در حوزه حقوق بشر شکاف وجود دارد و اقدامات آمریکا درباره کشتارهای هدفمند، نظارت، پاسخگویی درباره شکنجه، مهاجرت، تبعیض، حق رأی و عدالت کیفری باید مورد نظارت قرار گیرد.
   مایکل پوزنر، مدیر مرکز حقوق بشر و کسب‌وکار دانشگاه نیویورک: آمریکا با کنار کشیدن از این سازوکار به دیگران نیز برای خروج از شورای حقوق بشر چراغ سبز نشان داده است.

  کارنامه حقوق بشری آمریکا
آمریکا در حالی از شورای حقوق بشر کناره‌گیری کرده که در 2دهه گذشته گزارش‌های متعددی از نقض حقوق بشر توسط این کشور منتشر شده است.
  کشتار در سوریه، یمن، سومالی، عراق و افغانستان: عفو بین‌الملل در گزارش خود آمریکا را به استفاده از نیروی مرگبار در خارج از مرزهایش، ازجمله در یمن و نبود پاسخگویی درباره کشتار غیرنظامیان در سوریه، عراق، افغانستان و سومالی متهم کرده است.
   حمایت از کشتار در غزه: عفو بین‌الملل در گزارشی همزمان با جنگ غزه اعلام کرد که آمریکا همچنان به اسرائیل سلاح و تجهیزات نظامی داده، درحالی‌که این سلاح‌ها در حملاتی مورد استفاده قرار گرفته‌اند که علیه شهروندان غیرنظامی بوده است.
   بازداشت‌های بدون محاکمه در گوانتانامو: یکی از قدیمی‌ترین انتقادهای حقوق بشری به آمریکا ادامه بازداشت زندانیان در گوانتانامو بدون برخورداری از استانداردهای دادرسی عادلانه است. دیده‌بان حقوق بشر، آمریکا را به نقض فاحش حقوق بشر متهم کرده است.
   استفاده از نیروی مرگبار پلیس: در گزارش دیگری همزمان با اعتراضات مینیاپلیس در آمریکا، عفو بین‌الملل گزارش داد که پلیس آمریکا در سال۲۰۲۵، ۱۱۴۳نفر را با شلیک گلوله کشت. به‌گفته این سازمان، سیاه‌پوستان بیش از ۲۳درصد قربانیان تیراندازی مرگبار پلیس را تشکیل می‌دادند.
  هشدار کمیته رفع تبعیض نژادی سازمان ملل: این کمیته در گزارش خود درباره خشونت پلیس، استفاده بیش از حد از زور علیه اقلیت‌ها و نرخ بالای زندانی شدن آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار و لاتین‌تبار در آمریکا ابراز نگرانی کرده است.
   هشدار درباره اعدام‌ و شکنجه: کمیته سازمان ملل علیه شکنجه در گزارشی درباره موارد اجرای ناموفق اعدام در ایالت‌هایی مانند آریزونا، اوکلاهما و اوهایو هشدار داد و گفت درد و رنج شدید و طولانی برخی زندانیان محکوم به اعدام می‌تواند در شرایط خاص مصداق رفتار ممنوع‌شده تحت کنوانسیون منع شکنجه باشد.
   انتقاد از فرسایش حقوق بشر: عفو بین‌الملل آمریکا در گزارش خود گفته است که حقوق بشر در داخل آمریکا در حال فرسایش است. عفو بین‌الملل آمریکا در گزارشی در ژانویه۲۰۲۶ اعلام کرد اقدامات دولت ترامپ در سال۲۰۲۵ به کوچک‌تر شدن فضای مدنی و تضعیف برخی سازوکارهای حاکمیت قانون منجر شده است.