طبق گزارش تصویری اختصاصیِ معاونت میراثفرهنگی همدان برای «جماران» در پایشهای میدانی، سلامت کامل این سنگنگاره (مربوط به دوره اشکانی) تأیید شده است. این اثر که با شماره ۳۱۱۹۳ در تاریخ ۱۲ آذرماه ۱۳۹۳ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده، در یکی از نقاط سختگذرِ «کوه عقرب» واقع شده است؛ موقعیتی که به دلیل ناهمواری مسیر و دوری از دسترس، همواره پایش مستقیم آن را با چالشهای لجستیکی و پیمایشهای طولانیمدت همراه میکند.
روایت کارشناس از پای دیواره سنگی کوه عقرب
بابک حجتی، کارشناس باستانشناسی ادارهکل میراثفرهنگی استان همدان، در جریان این بازدید میدانی که شهریورماه ۱۴۰۵ انجام شد، در تشریح وضعیت اثر می گوید: «امروز شهریورماه ۱۴۰۵ است و در این منطقه که مشاهده میکنید، نقشبرجسته الیمایی ثبتشده به شماره ۳۱۱۹۳ در فهرست آثار ملی، قرار دارد. پیرو اخبار واصله به ادارهکل میراثفرهنگی همدان و فیلمی که در فضای مجازی مبنی بر آسیبدیدگی این اثر منتشر شده بود، امروز بهاتفاق یگان حفاظت میراثفرهنگی و کارشناس باستانشناسی به محل اعزام شدیم. این منطقه موسوم به کوه عقرب است؛ ساعتها کوهنوردی و پیمایش داشتیم تا به اینجا رسیدیم. همانطور که در تصاویر مشاهده میکنید، اثر کاملاً سالم است.»
اهمیت تداوم پایشهای دورهای
ثبت و انتشار این گزارش ویدئویی، پایانی بر ابهامات روزهای گذشته پیرامون وضعیت این یادگار تاریخی بود. با این حال، کارشناسان حوزه میراث فرهنگی تأکید دارند که دشواری دسترسی به آثاری نظیر سنگنگاره تاریخی کوه یخچال همدان نباید مانع از استمرار پایشهای دورهای و ارتقای ضریب حفاظت فیزیکی آنها شود. این آثار به دلیل قرارگیری در بستر طبیعی و دورافتاده، همواره در معرض تهدیدات ناشی از فرسایشهای جوی و تعرض سوداگران گنج قرار دارند؛ از اینرو، شفافسازی سریع و مستندِ نهادهای متولی، مؤثرترین ابزار برای پاسداری از اصالت این مواریث و صیانت از اعتماد عمومی است.